Levelland 1957: Πολλαπλές μαρτυρίες, παράξενα φώτα και αυτοκίνητα που σταματούσαν να λειτουργούν. Τι συμβαίνει όταν η συμβατική εξήγηση δεν επαρκεί, αλλά η εναλλακτική εξήγηση δεν μπορεί να αποδειχθεί;

Levelland 1957: Πολλαπλές μαρτυρίες, παράξενα φώτα και αυτοκίνητα που σταματούσαν να λειτουργούν. Τι συμβαίνει όταν η συμβατική εξήγηση δεν επαρκεί, αλλά η εναλλακτική εξήγηση δεν μπορεί να αποδειχθεί;

 

Σχεδόν όλοι οι φίλοι της εναλλακτικής γνωσιολογίας, και ιδιαίτερα εκείνοι που ενδιαφέρονται περισσότερο για την U.F.O./U.A.P. γνωσιολογία, θα συμφωνούσαν ίσως με την άποψη ότι ορισμένα από τα περιστατικά που συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον είναι εκείνα των περασμένων δεκαετιών. Ιδιαίτερα εκείνα στα οποία οι μάρτυρες είναι αρκετοί και, ακόμη περισσότερο, εκείνα όπου οι μαρτυρίες συγκλίνουν ως προς βασικά στοιχεία του τι συνέβη. Δεν είναι απαραίτητο να συνοδεύονται από εντυπωσιακές φωτογραφίες, θεωρίες γύρω από στρατιωτικές εγκαταστάσεις ή κάποιο θεαματικό φυσικό τεκμήριο για να αποκτήσουν ερευνητική αξία.

Στο περιστατικό του Levelland δεν υπάρχει η φωτογραφία που θα μπορούσε να αναλυθεί καρέ προς καρέ, δεν υπάρχει κάποιο αντικείμενο που περισυνελέγη, ούτε κάποιο όργανο που κατέγραψε απευθείας ένα άγνωστο ηλεκτρομαγνητικό πεδίο. Υπάρχει όμως κάτι ίσως περισσότερο ενοχλητικό, μέσα σε λίγες ώρες, τη νύχτα της 2ης προς 3ης Νοεμβρίου 1957, διαφορετικοί άνθρωποι που κινούνταν σε διαφορετικούς δρόμους γύρω από μια μικρή πόλη του δυτικού Texas άρχισαν να περιγράφουν παραλλαγές του ίδιου παράξενου μοτίβου.

Ένα έντονο φωτεινό αντικείμενο εμφανιζόταν κοντά στον δρόμο ή πλησίαζε το όχημά τους, ο κινητήρας σταματούσε, σε αρκετές περιπτώσεις έσβηναν τα φώτα ή επηρεαζόταν το ραδιόφωνο και, όταν το φαινόμενο απομακρυνόταν, το αυτοκίνητο μπορούσε και πάλι να λειτουργήσει. Η επανάληψη αυτού του μοτίβου είναι ο λόγος που το Levelland εξακολουθεί, σχεδόν εβδομήντα χρόνια αργότερα, να αποτελεί ένα από τα πιο ενδιαφέροντα περιστατικά της πρώιμης U.F.O./U.A.P. γνωσιολογίας.

Για να καταλάβουμε όμως τη δύναμη και ταυτόχρονα τις αδυναμίες αυτής της ιστορίας, πρέπει πρώτα να επιστρέψουμε στον κόσμο μέσα στον οποίο συνέβη. Το Levelland ήταν μια μικρή αγροτική πόλη του Hockley County, σε μια επίπεδη περιοχή από βαμβακοχώραφα, κτηνοτροφικές εκτάσεις και πετρελαιοπηγές, περίπου πενήντα χιλιόμετρα δυτικά του Lubbock.

Οι νυχτερινοί δρόμοι της περιοχής δεν έμοιαζαν με τις φωτισμένες οδικές αρτηρίες μιας σύγχρονης πόλης. Ήταν μακριές, σκοτεινές γραμμές μέσα σε έναν σχεδόν επίπεδο ορίζοντα, με ελάχιστο τεχνητό φωτισμό και τεράστια ορατότητα προς τον ουρανό. Είναι επίσης απολύτως λογικό να υποθέσουμε ότι οι κάτοικοι της περιοχής ήταν ιδιαίτερα εξοικειωμένοι με το περιβάλλον μέσα στο οποίο ζούσαν και κινούνταν καθημερινά. Αυτό, φυσικά, δεν σημαίνει ότι ήταν αδύνατο να παρερμηνεύσουν κάτι που είδαν, σημαίνει όμως ότι δεν βρίσκονταν σε ένα άγνωστο τοπίο, όπου ένα συνηθισμένο φαινόμενο θα μπορούσε ευκολότερα να εκληφθεί ως κάτι εξαιρετικό.

Υπήρχε παράλληλα ένα πολύ ευρύτερο ιστορικό υπόβαθρο που αξίζει να μην αγνοήσουμε. Στις 4 Οκτωβρίου του 1957 η Σοβιετική Ένωση είχε εκτοξεύσει τον Sputnik 1, τον πρώτο τεχνητό δορυφόρο της ανθρωπότητας. Για τον αμερικανικό πληθυσμό η έναρξη της διαστημικής εποχής δεν ήταν μόνο ένα επιστημονικό επίτευγμα. Ήταν και ένα τεράστιο ψυχολογικό σοκ, ο γεωπολιτικός αντίπαλος είχε καταφέρει να τοποθετήσει ένα αντικείμενο σε τροχιά πάνω από ολόκληρο τον πλανήτη, σε μια εποχή κατά την οποία ο ψυχρός πόλεμος είχε ήδη μετατρέψει τον ουρανό σε χώρο τεχνολογικής και στρατηγικής ανησυχίας.

Και καθώς στο Levelland εξελίσσονταν τα γεγονότα, η Σοβιετική Ένωση έκανε το επόμενο βήμα, στις 3 Νοεμβρίου του 1957 εκτοξεύθηκε ο Sputnik 2, μεταφέροντας τη Laika. Η Αμερική είχε περάσει έναν ολόκληρο μήνα κοιτάζοντας διαφορετικά τον ουρανό. Δεν χρειάζεται βεβαια, να μετατρέψουμε αυτό το γεγονός σε μια εύκολη θεωρία μαζικής υστερίας.

Είναι όμως σημαντικό, επειδή δημιουργεί ένα γνωσιολογικό ερώτημα που θα μας συνοδεύσει μέχρι το τέλος, μήπως μια κοινωνία που είχε μόλις αρχίσει να συνειδητοποιεί ότι τεχνητά αντικείμενα μπορούσαν πράγματι να περνούν πάνω από τα κεφάλια της ήταν περισσότερο έτοιμη να ερμηνεύσει οποιοδήποτε παράξενο φως ως U.F.O. ή U.A.P.; Και αν ναι, αρκεί αυτή η ψυχολογική προδιάθεση για να εξηγήσει και τις αναφορές προσωρινών βλαβών στα οχήματα;

Το πρώτο γνωστό επεισόδιο της νύχτας συνδέεται με τον νεαρό εργάτη Pedro Saucedo και τον συνοδηγό του Joe Salaz, οι οποίοι κινούνταν με φορτηγό περίπου τέσσερα μίλια δυτικά του Levelland. Ο Saucedo ανέφερε ότι είδε ένα έντονο φως το οποίο αρχικά μπορούσε να θυμίζει αστραπή, πριν αντιληφθεί κάτι πολύ πιο ασυνήθιστο να πλησιάζει. Στην περιγραφή του το αντικείμενο ήταν φωτεινό, φαινόταν να περνά κοντά ή πάνω από το όχημα και συνδεόταν με δυνατό θόρυβο, θερμότητα ή αίσθηση αέρα.

Ο κινητήρας του φορτηγού σταμάτησε και τα φώτα έσβησαν. Μετά την απομάκρυνση του φαινομένου, το όχημα μπορούσε να ξεκινήσει ξανά. Ανεξάρτητα από το τι ήταν αυτό που είδαν, η αναφορά τους ήταν πραγματική και καταγράφηκε στο ευρύτερο υλικό του Project Blue Book, του επίσημου προγράμματος της Αμερικανικής Πολεμικής Αεροπορίας που εξέταζε περιστατικά U.F.O./U.A.P.. Εκείνο όμως που μετέτρεψε την εμπειρία τους από μια ακόμη μεμονωμένη ιστορία σε σοβαρότερο περιστατικό ήταν όσα άρχισαν να συμβαίνουν αμέσως μετά.

Μέσα στις επόμενες δύο έως τρεις ώρες το γραφείο του σερίφη Weir Clem άρχισε να δέχεται και άλλες κλήσεις. Τα ονόματα των Newell Wright, Jose Alvarez, Jim Wheeler, Ronald Martin, Frank Williams, James Long και άλλων εμφανίζονται σε διάφορες μεταγενέστερες καταγραφές του περιστατικού, αν και οι ακριβείς αριθμοί δεν είναι πάντοτε ίδιοι από πηγή σε πηγή. Και εδώ χρειάζεται ήδη η πρώτη μεγάλη προσοχή, άλλο είναι ο αριθμός των ανθρώπων που τηλεφώνησαν, άλλο ο αριθμός των μαρτύρων, άλλο οι ξεχωριστές παρατηρήσεις και άλλο τα οχήματα που φέρονται να παρουσίασαν πραγματική βλάβη.

Ο James E. McDonald, όταν παρουσίασε το περιστατικό σε κοινοβουλευτικό συμπόσιο το 1968, μίλησε για εννέα διαφορετικά οχήματα που παρουσίασαν προβλήματα ανάφλεξης μέσα σε περίπου δύο ώρες, ενώ αλλού αναφέρθηκε συνολικά σε δέκα οχήματα. Μεταγενέστερες δημοφιλείς αφηγήσεις ανεβάζουν συχνά τον αριθμό των μαρτύρων σε δεκαπέντε ή και πολύ περισσότερο. Δεν είναι απαραίτητα αντίφαση. Είναι συχνά απλώς το αποτέλεσμα του ότι διαφορετικές κατηγορίες δεδομένων συγχωνεύθηκαν με την πάροδο του χρόνου.

Αυτό όμως που παραμένει αξιοσημείωτο είναι η ομοιότητα του βασικού μοτίβου. Ορισμένοι οδηγοί περιέγραψαν ένα μεγάλο φωτεινό ωοειδές ή αυγοειδές αντικείμενο κοντά στο οδόστρωμα. Άλλοι περισσότερο ένα έντονο φως. Σε αρκετές περιπτώσεις οι κινητήρες σταμάτησαν ή άρχισαν να δυσλειτουργούν και οι προβολείς εξασθένησαν ή έσβησαν. Όταν το φαινόμενο απομακρύνθηκε, τα οχήματα μπορούσαν να λειτουργήσουν ξανά.

Σύγχρονες συνοψίσεις των αρχείων διατηρούν ακριβώς αυτό το επαναλαμβανόμενο χαρακτηριστικό ως τον σημαντικότερο πυρήνα της υπόθεσης. Το Levelland επομένως δεν μας θέτει αρχικά το ερώτημα «τι σκάφος ήταν;». Μας θέτει κάτι πολύ πιο βασικό, υπήρξε πράγματι μια κοινή αιτία πίσω από αυτά τα περιστατικά ή μήπως διαφορετικά φαινόμενα, διαφορετικές μηχανικές βλάβες και διαφορετικές ανθρώπινες ερμηνείες συγχωνεύθηκαν μέσα σε μία εξαιρετικά φορτισμένη νύχτα;

Οι λεπτομέρειες των μαρτυριών είναι εκείνες που έδωσαν στο Levelland τη θέση του στην U.F.O./U.A.P. βιβλιογραφία, της εναλλακτικής γνωσιολογίας. Σε μια κλασική παρατήρηση ενός μακρινού φωτός στον ουρανό, ο ερευνητής έχει σχεδόν πάντα μπροστά του ένα πρόβλημα αντίληψης, απόσταση, μέγεθος, ταχύτητα και ύψος είναι εξαιρετικά δύσκολο να εκτιμηθούν χωρίς γνωστά σημεία αναφοράς. Στο Levelland όμως αρκετοί μάρτυρες δεν ισχυρίστηκαν απλώς ότι είδαν κάτι. Υποστήριξαν ότι συνέβη κάτι στο ίδιο τους το όχημα.

Αυτό μετέτρεψε το περιστατικό σε ένα κλασικό παράδειγμα αυτού που η μετέπειτα βιβλιογραφία θα αποκαλούσε περιστατικό ηλεκτρομαγνητικών επιδράσεων. Ο ερευνητής Kevin Randle εξηγεί ότι θεωρεί την υπόθεση σημαντική επειδή το άγνωστο φαινόμενο φέρεται να αλληλεπίδρασε με το περιβάλλον, κινητήρες σταματούσαν, φώτα έσβηναν, ραδιόφωνα γέμιζαν με παράσιτα και μετά την απομάκρυνση του αντικειμένου τα συστήματα επανέρχονταν.

Η φράση «ηλεκτρομαγνητική επίδραση» όμως χρειάζεται πολύ προσεκτική χρήση. Κανένα μετρητικό όργανο δεν κατέγραψε εκείνη τη νύχτα ένα ασυνήθιστο ηλεκτρομαγνητικό πεδίο. Δεν διαθέτουμε μετρήσεις έντασης πεδίου, καταγραφές συχνοτήτων, μαγνητόμετρα ή εργαστηριακές αναλύσεις των οχημάτων που θα μας επέτρεπαν να πούμε ότι πράγματι εκτέθηκαν σε κάποια εξωτερική ηλεκτρομαγνητική πηγή.

Η έννοια προκύπτει εκ των υστέρων από το είδος των αναφερόμενων επιδράσεων. Είναι ένας πιθανός μηχανισμός, όχι παρατηρημένο γεγονός. Και αυτή η διαφορά είναι κρίσιμη. Το να πούμε «οι μάρτυρες ανέφεραν δυσλειτουργίες συμβατές με κάποια ηλεκτρική ή ηλεκτρομαγνητική παρεμβολή» είναι εύλογο. Το να γράψουμε «ένα U.F.O./U.A.P. εξέπεμψε εναν ηλεκτρομαγνητικό παλμό (E.M.P.) και απενεργοποίησε τα αυτοκίνητα» θα ήταν μετατροπή μιας υπόθεσης σε γεγονός.

Υπάρχει επίσης ένα μηχανικό ζήτημα που κάνει το Levelland ενδιαφέρον για διαφορετικό λόγο. Τα αυτοκίνητα του 1957 ήταν πολύ λιγότερο εξαρτημένα από ηλεκτρονικά συστήματα από τα σημερινά. Δεν διέθεταν ψηφιακά όργανα ελέγχου, μικροεπεξεργαστές και πολύπλοκα δίκτυα αισθητήρων που θα μπορούσαν εύκολα να επηρεαστούν από ισχυρή ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία. Η ανάφλεξη όμως βασιζόταν σε μπαταρίες, πηνία, διανομείς, μπουζί και ηλεκτρικά κυκλώματα.

Ένα αρκετά ισχυρό εξωτερικό πεδίο θα μπορούσε θεωρητικά να δημιουργήσει παρεμβολές σε ορισμένα συστήματα, αλλά το ακριβές σενάριο με το οποίο πολλά διαφορετικά οχήματα θα σταματούσαν προσωρινά χωρίς μόνιμη ζημιά και κατόπιν θα επανέρχονταν δεν αποδείχθηκε ποτέ. Και ακριβώς εδώ βρίσκεται μια από τις μεγαλύτερες χαμένες ευκαιρίες της υπόθεσης: δεν φαίνεται να πραγματοποιήθηκε συστηματική τεχνική εξέταση όλων των εμπλεκόμενων οχημάτων αμέσως μετά τα περιστατικά.

Τι θα μπορούσε να είχε γίνει; Θα μπορούσαν να εξεταστούν οι διανομείς, τα πηνία ανάφλεξης, οι μπαταρίες, οι καλωδιώσεις, τα σημεία επαφής, πιθανές ενδείξεις υπερθέρμανσης ή ηλεκτρικού τόξου, ακόμη και τυχόν υπολειπόμενος μαγνητισμός σε συγκεκριμένα μεταλλικά εξαρτήματα. Τίποτε από αυτά δεν θα αποδείκνυε αναγκαστικά U.F.O./U.A.P. παρέμβαση, αλλά θα δημιουργούσε μια υλική βάση πάνω στην οποία θα μπορούσε να δοκιμαστεί η υπόθεση της κοινής εξωτερικής επίδρασης. Αντίθετα, δεκαετίες αργότερα βρισκόμαστε εγκλωβισμένοι στις μαρτυρίες, γνωρίζουμε ότι άνθρωποι είπαν πως τα οχήματά τους σταμάτησαν, αλλά δεν γνωρίζουμε τι συνέβη πραγματικά μέσα στα μηχανικά ή ηλεκτρικά συστήματα εκείνη τη στιγμή.

Ο σερίφης Weir Clem έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή δεν ήταν απλώς ένας μεταγενέστερος σχολιαστής. Βρέθηκε στο κέντρο των γεγονότων, δέχθηκε αναφορές και βγήκε ο ίδιος στην περιοχή μαζί με άλλους για να αναζητήσει το φαινόμενο. Οι διαθέσιμες καταγραφές δείχνουν ότι ο Clem αντιμετώπισε τις πρώτες αναφορές με επιφυλακτικότητα, αλλά άρχισε να τις παίρνει περισσότερο στα σοβαρά όταν πολλοί διαφορετικοί άνθρωποι άρχισαν να περιγράφουν παρόμοιες εμπειρίες.

Το ενδιαφέρον είναι ότι η προσωπική του παρατήρηση ήταν πολύ λιγότερο δραματική από όσα συχνά γράφτηκαν αργότερα, ο ίδιος μίλησε κυρίως για φως ή φωτεινή λάμψη σε απόσταση. Αυτό είναι σημαντικό, επειδή δείχνει γιατί πρέπει να επιστρέφουμε όσο γίνεται στις πρώτες πηγές και όχι στη συμπυκνωμένη εκδοχή μιας ιστορίας που έχει περάσει από δεκάδες βιβλία και τηλεοπτικά ντοκιμαντέρ.

Εδώ μπορούμε να εισαγάγουμε μια ιδιαίτερα χρήσιμη παρατήρηση. Ο Randle, παρότι θεωρεί το Levelland πολύ ισχυρή U.F.O./U.A.P. υπόθεση, αναφέρεται και στη δική του έρευνα γύρω από τον τρόπο με τον οποίο οι προηγούμενες πεποιθήσεις ενός ανθρώπου επηρεάζουν την αναγνώριση αμφίσημων ερεθισμάτων. Ένας άνθρωπος που έχει ήδη ισχυρό γνωσιολογικό πλαίσιο μπορεί να ερμηνεύσει ένα παράξενο φως ως σκάφος, όπως ένας άνθρωπος διαφορετικού πολιτισμικού υποβάθρου θα μπορούσε να το ερμηνεύσει με τελείως διαφορετικό τρόπο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο μάρτυρας ψεύδεται. Είναι ίσως η σημαντικότερη διάκριση σε ολόκληρη την έρευνα των ανεξήγητων φαινομένων, η ειλικρίνεια ενός ανθρώπου δεν εγγυάται την ορθότητα της ερμηνείας του. Μπορούμε να πιστεύουμε ότι κάποιος περιγράφει έντιμα αυτό που βίωσε και ταυτόχρονα να αμφισβητούμε το τι πραγματικά προκάλεσε την εμπειρία.

Το Levelland όμως δημιουργεί ένα επιπλέον επίπεδο δυσκολίας, επειδή οι αναφορές δεν εμφανίστηκαν δεκαετίες αργότερα. Έφταναν στις τοπικές αρχές μέσα στην ίδια νύχτα. Αυτό περιορίζει, χωρίς να εξαφανίζει, την πιθανότητα μιας πλήρως μεταγενέστερης κατασκευής. Η πληροφορία όμως μπορούσε να κυκλοφορήσει γρήγορα ακόμη και το 1957. Το αστυνομικό τμήμα, τα τοπικά τηλέφωνα, οι ραδιοφωνικές εκπομπές, οι γνωστοί και οι συγγενείς δημιουργούσαν ένα δίκτυο μέσα στο οποίο η γνώση ότι «κάτι παράξενο βρίσκεται στους δρόμους» μπορούσε να επηρεάσει τις επόμενες παρατηρήσεις.

Ένας οδηγός του οποίου το αυτοκίνητο παρουσίαζε ένα συνηθισμένο πρόβλημα θα μπορούσε πλέον να κοιτάξει τον ουρανό περισσότερο προσεκτικά. Ένα συνηθισμένο φωτεινό φαινόμενο θα μπορούσε να αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία. Αυτή η δυνατότητα δεν ακυρώνει τις μαρτυρίες· μας υποχρεώνει απλώς να αποφύγουμε την εύκολη φράση ότι όλοι οι μάρτυρες ήταν πλήρως απομονωμένοι και «δεν μπορούσαν να γνωρίζουν τι είχαν πει οι άλλοι».

Επιπρόσθετα υπάρχει καταγεγραμμένη η μαρτυρία της τηλεφωνήτριας, Ola May Renfro, η οποία φέρεται να είχε ακούσει έναν παράξενο βόμβο στις αγροτικές τηλεφωνικές γραμμές δευτερόλεπτα πριν αρχίσουν να καταφθάνουν οι κλήσεις από διαφορετικές περιοχές. Η αφήγηση είναι εκπληκτικά κινηματογραφική, παλιές χάλκινες γραμμές, κονσόλα ελέγχου τηλεφωνικών γραμμών, χειρόγραφες αποδείξεις κλήσεων και ένας υποτιθέμενος χρονικός χάρτης ενός ηλεκτρομαγνητικού φαινομένου που μετακινούνταν μέσα στην κομητεία.

Είναι ακριβώς το είδος λεπτομέρειας που θα μπορούσε να μετατρέψει το Levelland σε ακόμη ισχυρότερη υπόθεση. Υπάρχει όμως πρόβλημα, δεν κατορθώσαμε να εντοπίσουμε αξιόπιστη ανεξάρτητη τεκμηρίωση της συγκεκριμένης ιστορίας, των υποτιθέμενων εισιτηρίων απο τα διόδια ή του αρχείου όπου δήθεν βρέθηκαν. Όπως και το ότι η συνέντευξη της Renfro θα είχε δοθεί τριάντα ένα χρόνια αργότερα και ότι η ίδια φέρεται να αμφέβαλλε εάν θυμόταν σωστά τη χρονική σειρά.

Για αυτόν ακριβώς τον λόγο δεν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την ιστορία ως στοιχείο της υπόθεσης. Και ίσως το γεγονός ότι την απορρίπτουμε προσωρινά είναι εξίσου σημαντικό με όσα κρατάμε, η εναλλακτική γνωσιολογία χάνει την αξία της τη στιγμή που αποδέχεται μια ελκυστική αφήγηση απλώς επειδή ταιριάζει σε αυτό που θα ήθελε να είναι αληθινό.

Η αμερικανική πολεμική αεροπορία δεν αγνόησε το Levelland. Η υπόθεση εντάχθηκε στο Project Blue Book, το επίσημο πρόγραμμα που συγκέντρωνε και αξιολογούσε αναφορές U.F.O./U.A.P.. Το υλικό του Blue Book έχει πλέον αποχαρακτηριστεί και τα National Archives διατηρούν μεγάλες σειρές σχετικών αρχείων. Για το Levelland συντηρείται ένας πολυσέλιδος φάκελος, γεγονός που από μόνο του δείχνει ότι δεν έχουμε να κάνουμε με έναν μεταγενέστερο αστικό μύθο. Έτσι στην υπόθεση προσθέτεται ακόμη ενα βασικό ερώτημα, πόσο καλή ήταν η έρευνα που πραγματοποιήθηκε;

Ο επιλοχίας Norman P. Barth στάλθηκε στην περιοχή για επιτόπια διερεύνηση. Ο Kevin Randle επικρίνει έντονα τη διαδικασία, επισημαίνοντας ότι η πραγματική παρουσία και εργασία του ερευνητή στο Levelland ήταν εξαιρετικά περιορισμένη σε σχέση με το πλήθος των αναφορών και ότι μόνο ένα μέρος των μαρτύρων φαίνεται να εξετάστηκε ουσιαστικά.

Είναι εύκολο από εδώ να περάσει κανείς στην αγαπημένη λέξη της UFO/UAP γνωσιολογίας, την συγκάλυψη. Δεν είναι όμως απαραίτητο. Μια ανεπαρκής έρευνα μπορεί να οφείλεται σε προκατάληψη, σε γραφειοκρατική πίεση, σε ελλιπή μέσα, σε βιασύνη ή απλώς στο γεγονός ότι ένας οργανισμός δεν θεωρεί ένα περιστατικό αρκετά σημαντικό ώστε να διαθέσει τους πόρους που θα απαιτούσε μια πραγματικά εξαντλητική διερεύνηση. Το αποτέλεσμα παραμένει προβληματικό ακόμη και χωρίς να υποθέσουμε κρυφό σχέδιο.

Η πολεμκή αεροπορία τελικά προσέφυγε σε μια συνδυασμένη μετεωρολογική και μηχανική εξήγηση. Το έντονο φωτεινό φαινόμενο αποδόθηκε σε σφαιρικό κεραυνό ή συναφή ατμοσφαιρικά ηλεκτρικά φαινόμενα, ενώ οι βλάβες των οχημάτων συνδέθηκαν με υγρασία που θα μπορούσε να επηρεάσει τα συστήματα ανάφλεξης. Στα αρχεία του Blue Book εμφανίζεται πράγματι η λογική ότι οι συνθήκες της περιοχής θα μπορούσαν να ευνοούν σφαιρικούς κεραυνούς και ότι βρεγμένα εξαρτήματα ανάφλεξης θα μπορούσαν να εξηγήσουν ορισμένες από τις μηχανικές αστοχίες. Με μια πρώτη ματιά δεν είναι παράλογη κατεύθυνση. Ο σφαιρικός κεραυνός είναι ένα σπάνιο και ανεπαρκώς κατανοημένο φωτεινό ατμοσφαιρικό φαινόμενο, ενώ ένα αυτοκίνητο της δεκαετίας του 1950 μπορεί ασφαλώς να σταματήσει εξαιτίας προβλήματος στον διανομέα ή στο σύστημα ανάφλεξης.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν προσπαθήσουμε να εφαρμόσουμε αυτή την εξήγηση σε ολόκληρη τη σειρά των γεγονότων. Εάν οι κινητήρες σταμάτησαν εξαιτίας υγρασίας, γιατί τόσοι μάρτυρες συνέδεσαν χρονικά το πρόβλημα με την εμφάνιση του φωτεινού φαινομένου; Γιατί σε αρκετές περιπτώσεις τα αυτοκίνητα μπορούσαν να ξεκινήσουν ξανά μετά την απομάκρυνσή του; Εάν το φαινόμενο ήταν σφαιρικός κεραυνός, μπορεί η γνωστή φυσική του να εξηγήσει τις διάρκειες, τις αποστάσεις και τις μορφές που περιγράφονται; Και πόσο ισχυρές ήταν πραγματικά οι καταιγίδες εκείνη τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο;

Εδώ εμφανίζεται ένας από τους σημαντικότερους μεταγενέστερους επικριτές της επίσημης εξήγησης. Ο James E. McDonald, ατμοσφαιρικός φυσικός και καθηγητής στο University of Arizona, εξέτασε πολλά U.F.O./U.A.P. περιστατικά τη δεκαετία του 1960 και παρουσίασε το Levelland στο Κογκρέσο το 1968. Ο McDonald ανέφερε ότι εννέα οχήματα είχαν παρουσιάσει προβλήματα ανάφλεξης μέσα σε ένα δίωρο και ότι αρκετά είχαν ταυτόχρονα προβλήματα στα φώτα.

Υποστήριξε ότι, όταν εξέτασε τα διαθέσιμα μετεωρολογικά δεδομένα και μίλησε με τον σερίφη Clem και έναν τοπικό δημοσιογράφο, δεν βρήκε καταιγίδες κοντά στο Levelland ούτε βροχή αρκετή ώστε να δικαιολογήσει την υγρή ανάφλεξη. Το συμπέρασμά του ήταν σαφές, τα περιστατικά δεν μπορούσαν να θεωρηθούν εξηγημένα από τη διαθέσιμη συμβατική ερμηνεία.

Αυτό όμως πρέπει να διαβαστεί σωστά. Ο McDonald δεν απέδειξε ότι τα αντικείμενα ήταν εξωγήινα. Αμφισβήτησε την επάρκεια της επίσημης εξήγησης. Αυτές οι δύο προτάσεις απέχουν πολύ περισσότερο μεταξύ τους απ’ όσο συχνά φαίνεται στην βιβλιογραφία. Όταν μια υπόθεση Α αποτυγχάνει να εξηγήσει ένα περιστατικό, αυτό δεν αποδεικνύει αυτόματα την υπόθεση Β. Δημιουργεί απλώς ξανά έναν χώρο άγνοιας.

Ακόμη πιο ενδιαφέρουσα είναι η μεταγενέστερη στάση του J. Allen Hynek, του αστρονόμου που για χρόνια συνεργάστηκε ως επιστημονικός σύμβουλος με την πολεμική αεροπορία. Ο Hynek έγινε αργότερα πολύ περισσότερο επικριτικός απέναντι στον τρόπο με τον οποίο είχαν αντιμετωπιστεί ορισμένα UFO/UAP περιστατικά και το Levelland ήταν ένα από αυτά.

Σε μεταγενέστερη συζήτησή του για την υπόθεση επισήμανε πόσο δύσκολο είναι να θεωρήσουμε απλή σύμπτωση την ταυτόχρονη εμφάνιση ενός παράξενου φωτός και μιας προσωρινής πλήρους ακινητοποίησης ενός αυτοκινήτου που αμέσως μετά λειτουργεί ξανά. Ο ίδιος παραδέχθηκε αργότερα ότι δεν ήταν υπερήφανος για το πόσο εύκολα είχε συναινέσει αρχικά στην εξήγηση του σφαιρικού κεραυνού, ακριβώς επειδή δεν υπήρχαν επαρκή δεδομένα ότι ένα τέτοιο φαινόμενο θα μπορούσε να προκαλέσει το συγκεκριμένο μοτίβο μηχανικών και ηλεκτρικών επιδράσεων.

Είναι σημαντικό πάντως να μην περάσουμε στο άλλο άκρο και να παρουσιάσουμε τον σφαιρικό κεραυνό σαν ένα φαινόμενο που αποκλείεται επειδή η νύχτα ήταν απολύτως καθαρή. Οι μετεωρολογικές συνθήκες του περιστατικού έχουν περιγραφεί διαφορετικά από διαφορετικές πηγές. Υπάρχουν έγγραφα της αεροπορίας που επικαλούνται καταιγίδες ή υγρασία στην ευρύτερη περιοχή, ενώ ο McDonald υποστήριξε αργότερα ότι δεν υπήρχε κοντινή καταιγίδα και ότι η βροχή ήταν ανεπαρκής.

Αυτή ακριβώς η ασυμφωνία είναι λόγος να μην γράψουμε ούτε «η επίσημη εξήγηση αποδείχθηκε σωστή» ούτε «αποδείχθηκε ψευδής». Το πιο ακριβές συμπέρασμα είναι ότι η συγκεκριμένη εφαρμογή της στο σύνολο των περιστατικών δεν θεωρήθηκε επαρκώς τεκμηριωμένη ακόμη και από ανθρώπους που είχαν συνεργαστεί με το ίδιο το Blue Book.

Υπήρχαν όμως και άλλες πιθανότητες. Μπορεί ορισμένα από τα φώτα να ήταν μετεωρολογικά ή αστρονομικά φαινόμενα, ενώ ορισμένες από τις βλάβες ήταν ανεξάρτητα μηχανικά προβλήματα. Μπορεί η πληροφορία για τα πρώτα περιστατικά να επηρέασε τον τρόπο με τον οποίο μεταγενέστεροι οδηγοί ερμήνευσαν συνηθισμένα γεγονότα. Μπορεί περισσότερες από μία αιτίες να συγχωνεύθηκαν σε μία ιστορία. Αυτή είναι μια συχνά παραμελημένη επιλογή στις έρευνες ανεξήγητων συμβάντων, δεν είναι υποχρεωτικό να υπάρχει μία ενιαία αιτία για όλες τις αναφορές απλώς επειδή εμείς τις τοποθετήσαμε αργότερα κάτω από έναν κοινό τίτλο.

Αλλά και αυτή η συμβατική προσέγγιση έχει το δικό της κόστος. Όσο περισσότερες ανεξάρτητες συμπτώσεις απαιτούνται για να εξηγήσουμε ένα περιστατικό, τόσο λιγότερο απλή γίνεται η εξήγηση. Ένα αυτοκίνητο μπορεί να σταματήσει. Ένας άνθρωπος μπορεί να δει λανθασμένα ένα άστρο, έναν μετεωρίτη ή ένα ατμοσφαιρικό φως. Ένας άλλος μπορεί να επηρεαστεί από όσα άκουσε στο ραδιόφωνο. Όλα αυτά είναι απολύτως φυσιολογικά γεγονότα.

Όταν όμως ζητούμε από αρκετά τέτοια γεγονότα να εμφανιστούν επανειλημμένα μέσα σε λίγες ώρες και να δημιουργήσουν παρόμοιο μοτίβο, η εξήγηση αρχίζει και αυτή να χρειάζεται τεκμηρίωση. Το «θα μπορούσε να συμβεί» δεν είναι περισσότερο απόδειξη όταν χρησιμοποιείται από τον σκεπτικιστή απ’ όσο είναι όταν χρησιμοποιείται από τον UFO/UAP ερευνητή.

Σχεδόν εβδομήντα χρόνια αργότερα, μπορούμε να διακρίνουμε τρία διαφορετικά Levelland. Υπάρχει πρώτα το ιστορικό περιστατικό, μια σειρά από πραγματικές αναφορές, πραγματικοί μάρτυρες, κλήσεις στις αρχές, αστυνομική κινητοποίηση και επίσημη στρατιωτική έρευνα. Αυτό το Levelland δεν αμφισβητείται σοβαρά. Υπάρχει έπειτα το ερμηνευμένο Levelland, τα αντικείμενα που παρουσιάζονται ως τεράστια μεταλλικά σκάφη, οι ηλεκτρομαγνητικοί παλμοί, οι ισχυρισμοί για τεχνολογία που μπορούσε να απενεργοποιεί επιλεκτικά οχήματα, οι θεωρίες κυβερνητικής συγκάλυψης. Εδώ τα πράγματα είναι πολύ περισσότερο αβέβαια. Και υπάρχει τέλος το μυθολογικό Levelland, στο οποίο δεκαετίες μεταγενέστερων αφηγήσεων έχουν προσθέσει λεπτομέρειες, αριθμούς και περιστατικά που δεν είναι πάντοτε εύκολο να εντοπιστούν στις πρώιμες πηγές.

Η περίπτωση της Ola May Renfro είναι ίσως το καλύτερο παράδειγμα του τρίτου προβλήματος. Είναι μια εξαιρετική ιστορία. Μια αθέατη τηλεφωνήτρια που λειτουργεί σχεδόν σαν ανθρώπινος αισθητήρας ενός ολόκληρου νομού, ακούγοντας το υποτιθέμενο φαινόμενο στις γραμμές πριν από τους ίδιους τους μάρτυρες. Εάν υπήρχαν τα αυθεντικά έγγραφα που περιγράφονται, θα είχαμε ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον ανεξάρτητο χρονολογικό ίχνος. Μέχρι να βρεθούν όμως και να ελεγχθούν, η ιστορία δεν μπορεί να μετατραπεί σε στοιχείο. Η γοητεία της δεν αποτελεί τεκμηρίωση. Και ακριβώς αυτή η στάση διαφοροποιεί την έρευνα από τη μυθοποίηση.

Το ίδιο ισχύει για τον όρο ηλεκτρομαγνητική επίδραση. Δεν έχουμε ένα μετρημένο πεδίο. Έχουμε ένα σύνολο μαρτυριών που, εάν είναι ακριβείς, θα μπορούσαν να υποδεικνύουν κάποια μορφή εξωτερικής παρέμβασης. Το να κάνουμε ένα βήμα παραπέρα και να μιλήσουμε για μηχανισμό, τεχνολογία ή πρόθεση είναι ήδη ερμηνεία.

Κάποιες απο τις εξηγήσεις αυτές, προχωρούν ακόμη περισσότερο, περιγράφοντας σχεδόν ένα νοήμον σύστημα που επέλεγε πότε να απενεργοποιήσει και πότε να επαναφέρει τα αυτοκίνητα. Αυτό είναι δραματικά αποτελεσματικό ως αφήγηση, αλλά δεν προκύπτει από τα δεδομένα. Τα δεδομένα λένε μόνο ότι κάποιοι οδηγοί συνέδεσαν χρονικά μια παράξενη εμφάνιση με μια προσωρινή βλάβη.

Μήπως τότε το περιστατικό είναι τελικά αδύναμο; Όχι απαραίτητα. Η δύναμή του βρίσκεται αλλού, στην επανάληψη. Ένα άγνωστο φως μπορεί εύκολα να παρερμηνευτεί. Ένα σταματημένο αυτοκίνητο είναι συνηθισμένο. Δύο γεγονότα που συμπίπτουν μπορούν να δημιουργήσουν μια εντυπωσιακή προσωπική εμπειρία.

Όταν όμως παρόμοιοι συνδυασμοί αναφέρονται επανειλημμένα μέσα στην ίδια μικρή γεωγραφική περιοχή και την ίδια νύχτα, δημιουργείται ένα στατιστικό και ερευνητικό πρόβλημα που αξίζει σοβαρότερη προσοχή. Ο McDonald το είχε καταλάβει ήδη τη δεκαετία του 1960. Το ερώτημα δεν ήταν να αποδείξει ένα U.F.O./U.A.P.. Ήταν να δείξει ότι η λέξη σφαιρικός κεραυνός, δεν αρκούσε από μόνη της για να εξαφανίσει το πρόβλημα.

Και εδώ το Levelland συναντά το βαθύτερο ζήτημα της U.F.O./U.A.P. γνωσιολογίας. Πότε δικαιούμαστε να πούμε ότι ένα περιστατικό εξηγήθηκε; Αρκεί να υπάρχει μια συμβατική υπόθεση που μπορεί γενικά να παράγει ένα φωτεινό φαινόμενο; Ή πρέπει να δείξουμε ότι η ίδια υπόθεση εξηγεί και τη χρονική ακολουθία, και τις αναφερόμενες μηχανικές επιδράσεις, και τον αριθμό των περιστατικών, και τη γεωγραφική τους κατανομή; Από την άλλη πλευρά, πότε δικαιούμαστε να ονομάσουμε κάτι πραγματικά «ανεξήγητο»; Η αποτυχία μιας επίσημης ερμηνείας δεν σημαίνει ότι έχουμε εξαντλήσει όλες τις φυσικές εξηγήσεις.

Η ιστορία του Project Blue Book μάς βοηθά να καταλάβουμε γιατί αυτή η διάκριση έχει σημασία. Οι αμερικανικές αρχές είχαν πραγματική ανάγκη να αξιολογούν αναφορές άγνωστων αντικειμένων σε μια εποχή ψυχρού πολέμου. Ένα άγνωστο αεροσκάφος ή ένα παράξενο σήμα στο ραντάρ δεν ήταν απλώς επιστημονική περιέργεια. Μπορούσε να αφορά εθνική ασφάλεια.

Παράλληλα όμως υπήρχε ένας τεράστιος όγκος καθημερινών αναφορών, η συντριπτική πλειονότητα των οποίων μπορούσε να εξηγηθεί συμβατικά. Μέσα σε ένα τέτοιο σύστημα δημιουργείται φυσιολογικά μια κουλτούρα ταξινόμησης και κλεισίματος υποθέσεων. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν η ανάγκη να κλείσει ένας φάκελος γίνεται ισχυρότερη από την ανάγκη να παραμείνει ανοιχτός όταν τα στοιχεία δεν επαρκούν.

Αυτό δεν είναι αποκλειστικά πρόβλημα κυβερνητικών οργανισμών. Το αντίστροφο συμβαίνει εξίσου συχνά στην U.F.O./U.A.P. κοινότητα. Εκεί η ανάγκη να παραμείνει ένα περιστατικό μυστηριώδες μπορεί να οδηγήσει στην απόρριψη κάθε συμβατικής υπόθεσης πριν εξεταστεί πραγματικά. Οι δύο συμπεριφορές μοιάζουν περισσότερο μεταξύ τους απ’ όσο θα ήθελαν να παραδεχθούν οι αντίπαλες πλευρές. Η μία ξεκινά από το «πρέπει να υπάρχει φυσική εξήγηση». Η άλλη από το «πρέπει να υπάρχει κάτι εξαιρετικό». Και οι δύο κινδυνεύουν να αποφασίσουν το αποτέλεσμα πριν ολοκληρώσουν την έρευνα.

Το Levelland είναι ιδιαίτερα χρήσιμο επειδή αντιστέκεται και στις δύο βεβαιότητες. Δεν μας δίνει αρκετά δεδομένα για να αποδείξουμε ένα εξωγήινο όχημα. Δεν μας δίνει όμως και μια τόσο καθαρή συμβατική αλυσίδα ώστε να μπορούμε να πούμε ότι η υπόθεση έκλεισε οριστικά. Το Project Blue Book υπάρχει, οι αναφορές υπάρχουν, οι μεταγενέστερες κριτικές του McDonald και του Hynek υπάρχουν, αλλά το σημαντικότερο υλικό που θα θέλαμε σήμερα, μετρήσεις, τεχνικές εξετάσεις, ανεξάρτητες καταγραφές, φωτογραφίες, radar δεν υπάρχει. Το μυστήριο επομένως δεν βρίσκεται μόνο στο τι εμφανίστηκε εκείνη τη νύχτα. Βρίσκεται και στο ότι το περιστατικό συνέβη σε μια εποχή κατά την οποία δεν υπήρχαν τα μέσα ή ίσως η ερευνητική κουλτούρα για να συλλεχθούν τα δεδομένα που θα μπορούσαν να μας επιτρέψουν σήμερα να απαντήσουμε.

Τι συνέβη λοιπόν στο Levelland τη νύχτα της 2ας προς 3η Νοεμβρίου 1957; Εάν αναζητούμε μια απάντηση που να χωράει σε μία λέξη, πιθανότατα θα απογοητευτούμε. Οι άνθρωποι που πιστεύουν ότι η Γη επισκέπτεται από εξωγήινα σκάφη θα δουν στο περιστατικό ένα σχεδόν ιδανικό παράδειγμα τεχνολογικής αλληλεπίδρασης, άγνωστα φωτεινά αντικείμενα, πολλαπλοί μάρτυρες και προσωρινές επιδράσεις στα οχήματα.

Οι περισσότερο σκεπτικιστές θα επισημάνουν εύλογα ότι δεν υπάρχει φωτογραφικό ή radar υλικό, ότι οι περιγραφές διαφέρουν, ότι οι πληροφορίες μπορούσαν να διαδοθούν μεταξύ των κατοίκων και ότι οι παλιές μηχανές μπορούν να παρουσιάσουν βλάβες για πλήθος συνηθισμένων λόγων. Και οι δύο πλευρές έχουν πραγματικά επιχειρήματα. Καμία όμως δεν διαθέτει το αποφασιστικό στοιχείο.

Ίσως γι’ αυτό το Levelland παραμένει τόσο ενδιαφέρον. Είναι μια ιστορία για τα όρια της απόδειξης. Για το πόσο γρήγορα μια εμπειρία μετατρέπεται σε αφήγηση, μια αφήγηση σε επίσημο φάκελο, ένας φάκελος σε εξήγηση και μια ανεπαρκής εξήγηση σε «λυμένη υπόθεση». Είναι όμως ταυτόχρονα και μια ιστορία για το αντίθετο, για το πόσο εύκολα ένα ανεξήγητο περιστατικό μετατρέπεται σε απόδειξη εξωγήινης τεχνολογίας χωρίς να έχει περάσει από τα ενδιάμεσα στάδια που μια τέτοια τεράστια υπόθεση θα απαιτούσε.

Ο Sheriff Clem δεν γνώριζε τι ήταν το φως που είδε. Οι οδηγοί δεν μπορούσαν να γνωρίζουν τι ακριβώς προκάλεσε τις βλάβες που περιέγραψαν. Ο McDonald μπορούσε να δείξει ότι η διαθέσιμη μετεωρολογική εξήγηση δεν του φαινόταν επαρκής, όχι να αποδείξει την προέλευση του φαινομένου. Ο Hynek μπορούσε να παραδεχθεί ότι μια προηγούμενη αξιολόγηση ήταν υπερβολικά βιαστική, όχι να αντικαταστήσει την αμφιβολία με μια νέα βεβαιότητα. Και εμείς σήμερα μπορούμε να κάνουμε κάτι που ίσως είναι περισσότερο χρήσιμο από το να επιλέξουμε στρατόπεδο,  να διατηρήσουμε χωριστά όσα γνωρίζουμε, όσα υποθέτουμε και όσα απλώς δεν μπορούμε πλέον να ελέγξουμε.

Αν η εξήγηση του σφαιρικού κεραυνού δεν εξηγεί ικανοποιητικά το Levelland, αυτό δεν σημαίνει ότι ένα εξωγήινο σκάφος προσγειώθηκε στους δρόμους του Texas. Σημαίνει ότι μια ιστορική υπόθεση μπορεί να παραμείνει ανεξήγητη χωρίς να χρειάζεται να γίνει υπερφυσική ή εξωγήινη. Και ίσως ακριβώς εδώ βρίσκεται η πιο δύσκολη θέση για τον άνθρωπο, ανάμεσα στην ανάγκη του να πιστεύει και στην εξίσου ισχυρή ανάγκη του να απομυθοποιεί υπάρχει ένας τρίτος χώρος, πολύ λιγότερο άνετος, όπου η μόνη έντιμη απάντηση είναι «δεν γνωρίζουμε ακόμη».

Αυτοκίνητα σταμάτησαν, άνθρωποι τηλεφώνησαν στην αστυνομία, παράξενα φώτα αναφέρθηκαν και μια επίσημη έρευνα προσπάθησε να μετατρέψει το άγνωστο σε κάτι γνώριμο. Σχεδόν επτά δεκαετίες αργότερα μπορούμε να γνωρίζουμε πολύ περισσότερα για το πώς δημιουργούνται οι μύθοι γύρω από ένα U.F.O./U.A.P., αλλά όχι απαραίτητα περισσότερα για αυτό που πραγματικά συνέβη εκείνη τη νύχτα.

To περιστατικό στο Levelland το 1957, μας υπενθυμίζει μια πολύ πιο δύσκολη αρχή της έρευνας, το γεγονός ότι δεν μπορούμε να αποδείξουμε μια εξαιρετική εξήγηση δεν σημαίνει ότι πρέπει να δεχθούμε μια ανεπαρκή συμβατική εξήγηση μόνο και μόνο επειδή είναι περισσότερο οικεία. Μερικές φορές το πραγματικά εντυπωσιακό συμπέρασμα δεν είναι ούτε «ufo/uap» ούτε «σφαιρικός κεραυνός». Είναι απλώς ότι η υπόθεση παραμένει ανοιχτή.