Από το διάστημα στο επέκεινα: Ο Robert Bigelow, το ινστιτούτο και ο διαγωνισμός του και το δοκίμιο του Jeffrey Mishlove “Beyond the Brain” για την επιβίωση της ανθρώπινης συνείδησης μετά τον θάνατο του σώματος.

Από το διάστημα στο επέκεινα: Ο Robert Bigelow, το ινστιτούτο και ο διαγωνισμός του και το δοκίμιο του Jeffrey Mishlove “Beyond the Brain” για την επιβίωση της ανθρώπινης συνείδησης μετά τον θάνατο του σώματος.

Ο Robert Thomas Bigelow γεννήθηκε το 1944 στο Λας Βέγκας, μια πόλη φτιαγμένη πάνω στην ψευδαίσθηση. Ίσως αυτό να είναι και το πρώτο του συμβολικό σκηνικό, ένας άνθρωπος του πραγματικού χρήματος και του απτού, που δεν έπαψε ποτέ να ψάχνει το άυλο. Από μικρός γοητεύτηκε από όσα δεν φαίνονται. Οι ιστορίες για τις πυρηνικές δοκιμές στην έρημο της Νεβάδα, οι θρύλοι για UFOs και μυστηριώδη φαινόμενα γύρω από το Area 51, τον έκαναν να βλέπει τον κόσμο σαν κάτι πολύ ευρύτερο από την καθημερινότητα.

Σπούδασε στο University of Nevada και στο Arizona State University, όμως το μυαλό του ήταν ήδη στραμμένο στο επιχειρείν. Από τη δεκαετία του ’60 ως τα ’90, χτίζει μια αυτοκρατορία στον χώρο των ακινήτων, Budget Suites of America, ξενοδοχεία, κατοικίες, εμπορικά συγκροτήματα. Ο Bigelow είναι πια εκατομμυριούχος αλλά όχι ευχαριστημένος.

Κάπου στα μέσα των ’90s, αρχίζει να στρέφει το βλέμμα αλλού. Όχι στο έδαφος, αλλά στον ουρανό. Το 1999 ιδρύει την Bigelow Aerospace, μια εταιρεία που στόχευε να κατασκευάσει φουσκωτά διαστημικά habitats, εμπορικούς σταθμούς για το μέλλον της ιδιωτικής διαστημικής εποχής. Το όραμα δεν ήταν μικρό, να κάνει το διάστημα “ενοικιάσιμο” όπως κάποτε έκανε με τα μοτέλ.

Τα projects Genesis I, Genesis II και το BEAM module που συνδέθηκε με τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό απέδειξαν ότι ο Bigelow δεν ήταν απλώς ένας ακόμη πλούσιος με φαντασία. Ήταν ένας επιχειρηματίας που ήξερε να μετατρέπει ιδέες σε πραγματικότητα.

Όμως πίσω από τα φουτουριστικά σχέδια υπήρχε κάτι πολύ πιο προσωπικό. Ο Bigelow κουβαλούσε την απώλεια της συζύγου του Diane, και πιο πίσω, την αυτοκτονία του γιου τους. Αυτές οι εμπειρίες και ο διαρκής φόβος της ανυπαρξίας τον οδήγησαν σε μια διαφορετική αναζήτηση. Ήθελε να μάθει, όχι θεωρητικά, αλλά ουσιαστικά, αν η συνείδηση επιβιώνει μετά τον θάνατο.

Το Bigelow Institute for Consciousness Studies (BICS)

Το 2020, ο Robert Bigelow ιδρύει το Bigelow Institute for Consciousness Studies, με αποστολή “να ερευνήσει την επιβίωση της ανθρώπινης συνείδησης μετά τον μόνιμο σωματικό θάνατο”. Δεν είναι απλώς μια ρομαντική αναζήτηση είναι μια προσπάθεια να δώσει επιστημονικό πλαίσιο σε ένα θέμα που συνήθως ανήκει στη θρησκεία ή στην ψυχολογία.

Το Ινστιτούτο δηλώνει ρητά ότι επιδιώκει επιστημονικές αποδείξεις όχι μαρτυρίες ή πίστη. Η πρόκληση είναι να προσεγγίσει το “άυλο” με εργαλεία της λογικής. Ο Bigelow, με την επιχειρηματική του νοοτροπία, καταλαβαίνει ότι χρειάζεται κάτι που θα ταράξει τα νερά. Και έτσι γεννιέται η ιδέα ενός διαγωνισμού.

Bigelow Contest ένα στοίχημα 1 εκατομμυρίου δολαρίων με το άγνωστο

Το 2021, το BICS ανακοινώνει ένα ασυνήθιστο κάλεσμα:

«Αναζητούμε την καλύτερη διαθέσιμη απόδειξη για την επιβίωση της ανθρώπινης συνείδησης μετά τον θάνατο του σώματος. Το δοκίμιό σας μπορεί να σας αποφέρει έως 500.000 δολάρια»

Η προκήρυξη κάνει τον γύρο του κόσμου. Περισσότεροι από 200 ερευνητές, συγγραφείς, επιστήμονες, φιλόσοφοι, ακόμη και θεολόγοι, δηλώνουν συμμετοχή. Οι οδηγίες είναι αυστηρές:

– Όχι αναφορές σε ιερές γραφές.
– Όχι προσωπικές εμπειρίες χωρίς τεκμηρίωση.
– Τα επιχειρήματα πρέπει να είναι λογικά, δομημένα και “πέρα από κάθε λογική αμφιβολία”.

Ο διαγωνισμός μοιάζει με μια γέφυρα μεταξύ δύο κόσμων: της επιστήμης και της μεταφυσικής.

Ο Bigelow χρηματοδοτεί συνολικά πάνω από 1,8 εκατ. δολάρια σε βραβεία. Δεν είναι μόνο το ποσό είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος με τόσο στέρεη επιχειρηματική πορεία επενδύει στην αναζήτηση της ψυχής.

Όταν ανακοινώνονται οι νικητές, ο πρώτος προκαλεί έκπληξη: Jeffrey Mishlove, ψυχολόγος, παρουσιαστής και ερευνητής της παραψυχολογίας. Το δοκίμιό του έχει τίτλο “Beyond the Brain: The Survival of Human Consciousness After Permanent Bodily Death.”

Jeffrey Mishlove ο ερευνητής που “πήγε πέρα από τον εγκέφαλο”

Ο Jeffrey Mishlove δεν είναι τυχαίος στον χώρο της έρευνας της συνείδησης. Από τη δεκαετία του ’70, προσπαθεί να γεφυρώσει την ψυχολογία με την παραψυχολογία, την επιστήμη με το πνευματικό. Το 1980 έγινε ο μοναδικός άνθρωπος που απέκτησε διδακτορικό στην παραψυχολογία από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, στο Berkeley  κάτι που από μόνο του τον τοποθετεί σε μια ιδιαίτερη κατηγορία.

Στα ’80s και ’90s έγινε γνωστός από την τηλεοπτική σειρά “Thinking Allowed”, μια εκπομπή που φιλοξενούσε συζητήσεις με στοχαστές, ερευνητές και συγγραφείς για τα όρια της συνείδησης, την ύπαρξη του νου, τη ζωή μετά τον θάνατο, τα παραψυχικά φαινόμενα.

Πολυγραφότατος, με έργα όπως The Roots of Consciousness και The PK Man, ο Mishlove συνδύαζε την ψυχραιμία του επιστήμονα με το πάθος του αναζητητή.

Το 2021, όταν ο Bigelow ανακοινώνει τον διαγωνισμό, ο Mishlove βλέπει την ευκαιρία της ζωής του. Δουλεύει ακατάπαυστα για μήνες, συλλέγοντας δεδομένα από δεκαετίες ερευνών, εμπειρίες επιθανάτιες, μελέτες τηλεπάθειας, φαινόμενα “ψυχικής επιβίωσης”, πειράματα με μέσα και παρατηρητές.

Το αποτέλεσμα: ένα δοκίμιο σχεδόν βιβλιακού μεγέθους, όπου συνδυάζει λογική, φιλοσοφία και τεκμηρίωση.

Όταν η επιτροπή ανακοινώνει τα αποτελέσματα, ο Mishlove παίρνει το πρώτο βραβείο και 500.000 δολάρια. Όμως το σημαντικότερο δεν είναι το ποσό. Είναι ότι ένας επιστήμονας, που για δεκαετίες βρισκόταν στο περιθώριο της ακαδημαϊκής κοινότητας, αναγνωρίζεται θεσμικά για την έρευνά του πάνω στη μεταθανάτια συνείδηση.

Το δοκίμιό του, “Beyond the Brain”, παρουσιάζει επιχειρήματα από διάφορα πεδία:

– Εμπειρίες ασώματης αντίληψης (Out of Body Experiences),
– Επιθανάτιες εμπειρίες (Near Death Experiences),
– Φαινόμενα μετενσάρκωσης που έχουν τεκμηριωθεί από ερευνητές όπως ο Ian Stevenson,
– Περιστατικά επικοινωνίας με αποθανόντες υπό ελεγχόμενες συνθήκες,
– Και τολμηρά συμπεράσματα που συνθέτουν ένα συνεκτικό αφήγημα, ότι η συνείδηση δεν είναι απλό προϊόν του εγκεφάλου, αλλά κάτι που χρησιμοποιεί τον εγκέφαλο ως εργαλείο.

Για τον Mishlove, η επιβίωση της συνείδησης δεν είναι θρησκευτική πίστη είναι υπόθεση δεδομένων και παρατήρησης. Σε συνεντεύξεις του, αναφέρει πως “η συνείδηση δεν γεννιέται μέσα στον εγκέφαλο απλώς προβάλλεται μέσα από αυτόν, όπως μια εικόνα μέσα από προβολέα”.

Η σημασία του διαγωνισμού και του ίδιου του Bigelow

Η πρωτοβουλία του Bigelow δεν ήταν ένα ακόμη “περίεργο πείραμα πλουσίου”. Ήταν η προσπάθεια να δώσει χρηματοδοτική και θεσμική βάση σε ένα πεδίο που παραδοσιακά αντιμετωπίζεται με σκεπτικισμό. Ο διαγωνισμός έφερε στο προσκήνιο δεκάδες ερευνητές που δουλεύουν σιωπηλά σε πανεπιστήμια, εργαστήρια ή ιδρύματα, συλλέγοντας δεδομένα για το πιο θεμελιώδες μυστήριο της ανθρώπινης ύπαρξης.

Οι μελέτες που ξεπήδησαν μέσα από τον διαγωνισμό, από τα δοκίμια των νικητών αλλά και των υπόλοιπων συμμετεχόντων, έγιναν ebooks, άρθρα, podcasts, συνέδρια. Το BICS συνέχισε να χορηγεί νέα προγράμματα, επιχορηγήσεις και ερευνητικές συνεργασίες.

Ο ίδιος ο Bigelow δήλωσε: Δεν με ενδιαφέρει αν θα ζήσω για πάντα με ενδιαφέρει να ξέρω αν αυτό που είμαι τώρα συνεχίζει κάπου, με οποιαδήποτε μορφή.

Κάποιοι τον αποκαλούν εκκεντρικό. Άλλοι βλέπουν σ’ αυτόν έναν σύγχρονο μετα-φιλοσοφικό ευεργέτη, που τολμά να επενδύσει εκεί όπου οι περισσότεροι γελούν.
Σε κάθε περίπτωση, ο Bigelow έβαλε στο τραπέζι κάτι που η επιστήμη συχνά αποφεύγει, την ερώτηση χωρίς απάντηση.

Ο αντίκτυπος από τη Νεβάδα ως τα πανεπιστήμια του κόσμου

Μετά τον διαγωνισμό, πολλά ακαδημαϊκά περιοδικά άρχισαν να δημοσιεύουν μελέτες σχετικές με τη “συνείδηση εκτός σώματος”. Πανεπιστήμια όπως το Northampton University (UK) ή το Division of Perceptual Studies της Virginia University στις ΗΠΑ, συνέδεσαν τα ερευνητικά τους προγράμματα με το BICS.

Ο Jeffrey Mishlove έγινε σημείο αναφοράς στα μέσα ενημέρωσης. Οι ομιλίες του, οι συνεντεύξεις και το YouTube κανάλι του, New Thinking Allowed, γνώρισαν νέα άνθιση.

Αλλά το πιο ενδιαφέρον είναι το κύμα ενδιαφέροντος που ακολούθησε, άνθρωποι από τον χώρο της νευροεπιστήμης, της φυσικής, της ψυχολογίας και της φιλοσοφίας άρχισαν να αντιμετωπίζουν τη μεταθανάτια συνείδηση όχι ως απαγορευμένο θέμα, αλλά ως ερευνητικό ζήτημα.

Robert Bigelow ο επιχειρηματίας που χρηματοδότησε την αιωνιότητα

Η ιστορία του Bigelow έχει κάτι το παράδοξο και ποιητικό. Ένας άνθρωπος που πέρασε τη ζωή του κτίζοντας κτήρια, επιχειρήσεις, διαστημικές κάψουλες, φτάνει στο σημείο να χρηματοδοτεί την αναζήτηση του άυλου. Είναι σαν να ολοκληρώνει τον κύκλο από το χειροπιαστό προς το αόρατο, από το υλικό προς το μεταφυσικό.

Η προσωπική του τραγωδία και η επιτυχία του έγιναν οι δύο πόλοι που τροφοδότησαν το πάθος του να μάθει “αν υπάρχει συνέχεια”. Και ίσως, μέσα από αυτό, να ανακουφίσει όχι μόνο τον εαυτό του, αλλά και κάθε άνθρωπο που αναρωτήθηκε κάποτε τι υπάρχει μετά την τελευταία ανάσα.

Αν το σκεφτεί κανείς, το Bigelow Contest δεν έδωσε οριστική απάντηση. Η συνείδηση παραμένει ένα αίνιγμα που ούτε τα μικροσκόπια ούτε τα τηλεσκόπια μπορούν να λύσουν. Όμως ίσως αυτό να είναι το νόημα, ότι ακόμη κι αν δεν υπάρχει “απόδειξη”, υπάρχει η αναζήτηση.

Ο Robert Bigelow, με τα εκατομμύρια και τις απορίες του, και ο Jeffrey Mishlove, με τη διανοητική του τόλμη, έδειξαν ότι το ερώτημα της ύπαρξης δεν ανήκει αποκλειστικά στη θρησκεία ούτε στην επιστήμη. Ανήκει σε όλους μας.

Σε έναν κόσμο που συχνά τρέχει προς το αύριο, η ιστορία τους μας υπενθυμίζει ότι η πιο βαθιά εξερεύνηση ίσως δεν είναι έξω, στα άστρα αλλά μέσα, στο ίδιο μας το είναι.