Θρησκείες, αρχαίοι πολιτισμοί και μυστικά τάγματα. Κοινοί συμβολισμοί, μοτίβα, φιλοσοφίες και η σχέση τους με τον σύγχρονο κόσμο.

Θρησκείες, αρχαίοι πολιτισμοί και μυστικά τάγματα.
Κοινοί συμβολισμοί, μοτίβα, φιλοσοφίες και η σχέση τους με τον σύγχρονο κόσμο.

Υπάρχουν εποχές που ξετυλίγονται σαν σελίδες βιβλίου, και εποχές που απλώνονται σαν ομίχλη. Η ιστορία των θρησκειών ανήκει περισσότερο στη δεύτερη κατηγορία, ένα συνεχές πέπλο από μύθους, τελετουργίες, συμβολισμούς και μορφές που μοιάζουν να επαναλαμβάνονται ξανά και ξανά. Μια επανάληψη που ξεκινά από τις πρώτες παγανιστικές τελετές γύρω από φωτιές και κορμούς δέντρων, και φτάνει μέχρι τους σύγχρονους ναούς και τις ψηφιακές κοινότητες ενός κόσμου που ακόμη, παρά την τεχνολογία του, διψάει για νόημα.

Ανάμεσα σε αυτά τα μοτίβα, το πιο ανθεκτικό και επίμονο είναι ο Θεάνθρωπος. Η μορφή που γεφυρώνει θεό και άνθρωπο, που πεθαίνει και ανασταίνεται, που διδάσκει, που μαζεύει γύρω του μαθητές, που υπόσχεται λύτρωση. Πολύ πριν το όνομα «Ιησούς» αποκτήσει τον βαρύ του αντίλαλο, ο κόσμος είχε ήδη πλάσει δεκάδες παραλλαγές αυτού του αρχέτυπου. Και όμως, όταν εμφανίστηκε ο Χριστιανισμός, κατάφερε όχι απλώς να επιβιώσει αλλά να κυριαρχήσει, να συνθέσει, να μεταμορφώσει και τελικά να απορροφήσει ολόκληρο το τοπίο γύρω του.

Το άρθρο αυτό δεν είναι μια απλή απαρίθμηση ομοιοτήτων, ούτε μια επιφανειακή σύγκριση μύθων και θεοτήτων. Είναι μια προσπάθεια να δούμε πώς ο άνθρωπος, από εποχή σε εποχή, εφευρίσκει τον ίδιο του τον εαυτό μέσα από τις ιστορίες που λέει. Πώς οι θρησκείες δεν πέφτουν από τον ουρανό, αλλά γεννιούνται η μια μέσα από τα υπολείμματα της άλλης. Πώς τα παλιά μοτίβα δεν εξαφανίζονται ποτέ πραγματικά, και απλά αλλάζουν όνομα και έκδοση.

Η απαρχή των μυθολογικών σωτήρων

Αν γυρίσουμε αρκετά πίσω, πριν από την Pax Romana, πριν από την ελληνιστική περίοδο, πριν από τον ορθολογισμό της κλασικής Αθήνας, βρίσκουμε κόσμους γεμάτους θεότητες που γεννιούνται, πεθαίνουν και επιστρέφουν. Ο κύκλος αυτός δεν ήταν απλώς μυθολογικός ήταν αγροτικός, κοινωνικός, συμπαντικός. Οι άνθρωποι έβλεπαν τους σπόρους να θάβονται στο χώμα και να ανασταίνονται την άνοιξη. Έβλεπαν το φως να νικά το σκοτάδι μετά το χειμερινό ηλιοστάσιο. Έβλεπαν ότι κάθε θάνατος συνοδευόταν από κάποια μορφή επιστροφής.

Έτσι δημιουργήθηκαν μορφές όπως ο Όσιρις, ο Διόνυσος, ο Άττις, ο Μίθρας και αργότερα ο Σέραπις. Κάθε πολιτισμός, σαν να διέθετε μια κοινή μνήμη, έπλαθε μια θεότητα που διηγούνταν ξανά την ίδια ιστορία με νέα σκηνικά. Ένα θεϊκό πλάσμα που γνώριζε τον θάνατο αλλά δεν τον υπέμενε. Ένα ον που οδηγούσε τους ανθρώπους σε μια νέα ζωή, σε ένα νέο νόημα.

Ο Όσιρις, βασιλιάς της Αιγύπτου, κομματιασμένος και αναστημένος με τη δύναμη της Ίσιδας, εξελίχθηκε σε υπόσχεση μεταθανάτιας ύπαρξης για κάθε Αιγύπτιο. Ο Διόνυσος, ο θεός της παραφροσύνης και της έκστασης, γεννήθηκε δύο φορές μια από την Σεμέλη και μία από τον Δία μια μορφή ανάστασης μασκαρεμένη μέσα στη χαρά των μυστηρίων. Ο Άττις, λατρεμένος στη Φρυγία και αργότερα στη Ρώμη, πέθανε και επέστρεψε τη στιγμή της εαρινής ισημερίας, όταν η μέρα νικούσε τη νύχτα. Ο Μίθρας, θεός των στρατιωτών και της πειθαρχίας, δεν ήταν ακριβώς θεάνθρωπος, αλλά ανέβαινε στον ουρανό ως σωτήρας της ανθρωπότητας, περιστοιχισμένος από μαθητές.

Αυτό που ενώνει όλες αυτές τις μορφές δεν είναι μόνο η θεϊκή τους υπόσταση, αλλά η ανθρώπινη ανάγκη να καθρεφτίζει την προσωπική της πάλη στον ουρανό. Ο θεός πρέπει να υποφέρει για να καταλάβει τον άνθρωπο. Ο θεός πρέπει να πεθάνει για να νικήσει τον θάνατο του ανθρώπου. Ο θεός πρέπει να διδάσκει, να περπατά, να αγαπά, να επιπλήττει γιατί αλλιώς δεν είναι δικός μας.

Και έτσι η αρχέγονη μορφή του θεϊκού συνοδοιπόρου έγινε τόσο ισχυρή, ώστε όταν εμφανίστηκε ο Χριστιανισμός, βρήκε ένα έδαφος ήδη προετοιμασμένο.

Η εποχή της σύνθεσης. Ελληνιστική περίοδος, Σέραπις και ο συγχρονισμός των θεών

Πριν από τον Χριστιανισμό επικράτησε κάτι ακόμη πιο σημαντικό, η παγκοσμιοποίηση της εποχής του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Το ελληνικό πνεύμα, οι αιγυπτιακές τελετές, η βαβυλωνιακή αστρολογία, οι φρυγικές μυσταγωγίες και οι περσικοί συμβολισμοί έγιναν ένα. Δεν υπήρχαν πλέον καθαρές θρησκείες υπήρχαν υβρίδια.

Σε αυτό το περιβάλλον δημιουργήθηκε η μορφή του Σέραπι. Ένας θεός που δεν προέκυψε από αποκάλυψη ή από κάποιον αρχαίο μύθο, αλλά από μια συνειδητή, πολιτική και πολιτισμική κατασκευή. Ένα πάντρεμα Όσιρη και Απόλλωνα, ταυτόχρονα αιγυπτιακό και ελληνικό, που θα ένωνε τις δύο κουλτούρες υπό έναν κοινό θεό. Και όμως, παρά τον τεχνητό χαρακτήρα του, ο Σέραπις έγινε μια από τις πιο δημοφιλείς λατρείες της ελληνιστικής Μεσογείου, γιατί οι άνθρωποι δεν θέλουν αυθεντικότητα, θέλουν νόημα.

Σε μια τέτοια εποχή, όπου οι θεοί δανείζονταν χαρακτηριστικά ο ένας από τον άλλον, δεν είναι παράξενο που και ο Χριστιανισμός έλαβε μορφές που το κοινό μπορούσε ήδη να κατανοήσει. Η γλώσσα, τα σύμβολα, τα τελετουργικά, ακόμα και ο κύκλος των εορτών δεν δημιουργήθηκαν σε κενό. Ήταν το αποτέλεσμα ενός αιώνα όπου οι θρησκείες έμοιαζαν με ζωντανούς οργανισμούς, έτοιμους να ενωθούν, να εξελιχθούν, να καταπιούν και να ανασχηματίσουν.

Ο Χριστιανισμός δεν εμφανίστηκε από το πουθενά. Μοτίβα, παραδόσεις, και μια παγκόσμια αρχέγονη ιστορία

Η συζήτηση για τις ομοιότητες ανάμεσα σε προχριστιανικές θεότητες και τον Χριστό έχει συχνά παρεξηγηθεί. Άλλες φορές υπερδραματοποιείται, άλλες φορές υποβαθμίζεται. Η αλήθεια είναι πιο λεπτή, δεν υπάρχει κανένας αρχαίος θεός που να είναι ίδιος με τον Ιησού, αλλά υπάρχει μια βαθιά αρχέτυπη δομή που οι θρησκείες ξαναγράφουν συνεχώς.

Η ιστορία ενός θεανθρώπου που γεννιέται με θαυματουργό τρόπο, που έχει μαθητές, που πεθαίνει και ανασταίνεται, που υπόσχεται σωτηρία, που φέρνει νέο ηθικό κώδικα, που εμπνέει κοινωνική ανατροπή αυτά δεν τα εφηύρε ο Χριστιανισμός. Αλλά τα συγκέντρωσε, τα ενοποίησε και τα ρίζωσε τόσο βαθιά, ώστε έγιναν σχεδόν συνώνυμα με τον ίδιο.

Η διαφορά είναι ότι ο Χριστιανισμός δεν παρουσίασε τον Ιησού ως μυθικό σύμβολο τον παρουσίασε ως ιστορικό πρόσωπο. Και αυτό άλλαξε τα πάντα. Οι μύθοι έγιναν γεγονότα, η ελπίδα έγινε βιογραφία, ο κύκλος της φύσης έγινε θεολογία. Και όπου οι άλλες θρησκείες έδιναν εικαστικές απαντήσεις, ο Χριστιανισμός έδωσε μια ιστορία τόσο ανθρώπινη, τόσο καθημερινή, τόσο απόλυτα τοποθετημένη μέσα στην Ιουδαϊκή παράδοση, που δεν μπορούσε πια να αγνοηθεί.

Και αυτό ενισχύει τις όποιες θεωρίες ότι είχε έρθει η στιγμή να κατασκευαστεί ενας νεος θεάνθρωπος που θα χαρακτηριστεί ιστορικό πρόσωπο, με στοιχεία για την ύπαρξη του.

Τα μοτίβα του θεανθρώπου σε προχριστιανικές παραδόσεις, όχι ως αντιγραφή, αλλά η ανθρώπινη μνήμη που επαναλαμβάνεται

Πριν από την Παναγία υπήρχε η Ίσιδα που κρατούσε τον Ώρο στην αγκαλιά της.
Πριν από την Ανάσταση υπήρχαν οι τελετές της Δήμητρας και της Περσεφόνης.
Πριν από τον στενό κύκλο των μαθητών υπήρχαν οι μυστηριακές αδελφότητες.
Πριν από το «Το Φως ήρθε στον κόσμο» υπήρχε ο Μίθρας, ο αήττητος Ήλιος.

Είναι εύκολο να πούμε άρα ο Χριστιανισμός αντέγραψε. Αλλά αυτό δεν είναι ακριβές. Ούτε επιστημονικά, ούτε ιστορικά. Η πραγματικότητα είναι πιο κομψή, ο Χριστιανισμός άνθισε μέσα σε έναν κόσμο όπου όλα τα παραπάνω ήταν ήδη οικεία. Δεν χρειαζόταν να πει κάτι εντελώς ξένο μόνο να δώσει μια νέα μορφή στο αιώνιο ανθρώπινο αίτημα.

Και ίσως αυτός να είναι ο λόγος που η μορφή του Ιησού δεν ξεθώριασε ποτέ. Γιατί ήταν ταυτόχρονα μοναδική και οικουμενική.

Για κάποια μεγάλη μερίδα του κόσμου όμως, ο Χριστιανισμός θεωρείται απλά ως αντιγραφή, και εξέλιξη του μοτίβου. Που επιβλήθηκε και καθιερώθηκε για διάφορους λόγους.

Από τον παγανισμό στον μονοθεϊσμό, μια μεταμόρφωση που δεν έγινε απότομα

Ένα από τα μεγαλύτερα λάθη είναι να φανταζόμαστε τον Χριστιανισμό να πέφτει στην αυτοκρατορία σαν κεραυνός. Στην πραγματικότητα, η μετάβαση κράτησε αιώνες, με αντιστάσεις, διχασμούς, συμβιβασμούς και συγχωνεύσεις. Πολλά παγανιστικά έθιμα δεν εξαφανίστηκαν ποτέ, απλώς άλλαξαν ονομασία. Οι ημερομηνίες των εορτών προσαρμόστηκαν. Οι πανηγύρεις, τα ξόανα, οι αγροτικές τελετές, όλα επανεμφανίστηκαν με χριστιανικό ένδυμα.

Η μετάβαση δεν ήταν καταστροφή ήταν μεταμόρφωση. Και αυτή η μεταμόρφωση άφησε πίσω της ίχνη που ακόμη διακρίνουμε, στους αγίους που θυμίζουν παλιές θεότητες, στις γιορτές που έχουν παγανιστικές ρίζες, στις δοξασίες που ξεφεύγουν από την αυστηρή θεολογία.

Μυστικά τάγματα και η σκιά τους στην ιστορία

Αν οι θρησκείες συγκρότησαν τη δημόσια, συλλογική πνευματικότητα της ανθρωπότητας, τότε τα μυστικά τάγματα —όλα αυτά τα κρυφά εργαστήρια ιδεών, τελετουργιών και εσωτερικών συστημάτων— αποτέλεσαν την υπόγεια «καλωδίωση» της ιστορίας. Εκεί όπου ιδέες ζύμωνανται μακριά από βλέμματα, όπου σύμβολα αποκτούσαν δεύτερη και τρίτη σημασία, κι όπου η γνώση μεταφερόταν σε κλειστό κύκλο.

Τα τάγματα δεν εμφανίστηκαν ξαφνικά στον Μεσαίωνα όπως συχνά φανταζόμαστε· αντίθετα, έχουν ρίζες στους αρχαίους μυστηριακούς πολιτισμούς. Από τα Ελευσίνια μυστήρια μέχρι τις Πυθαγόρειες σχολές, οι άνθρωποι έφτιαχναν πάντα «κύκλους μέσα στους κύκλους»—κοινότητες που μοιράζονταν μια γνώση επικίνδυνη, προχωρημένη, ή απλώς διαφορετική από το κοινωνικό ρεύμα της εποχής.

Απο τα μυστήρια της Ανατολής στους Πυθαγόρειους

Πριν ακόμη εμφανιστεί ο όρος “μυστική αδελφότητα”, υπήρχαν ήδη κλειστά συστήματα διδασκαλίας.

Πυθαγόρειοι

Ο Πυθαγόρας ίδρυσε στην Κάτω Ιταλία μια από τις πρώτες πραγματικά οργανωμένες, ιεραρχικές μυστικές σχολές. Διαβαθμίσεις μαθητείας, σιωπή, τελετουργική ζωή και απόκρυφες διδασκαλίες.

Ο κόσμος, για τους Πυθαγορείους, ήταν ένας αριθμητικός κώδικας. Ο μαθητής υποχρεωνόταν να ζήσει σε σκιώδες ημι-μοναστικό περιβάλλον ώστε να ευθυγραμμιστεί με αυτόν τον κώδικα. Σημειολογία, αυστηρή πειθαρχία, ηθικό σύστημα και γεωμετρικός μυστικισμός, ήταν τάγμα με όλη τη σύγχρονη έννοια.

Μιθραϊκά Μυστήρια

Στα υπόγεια μιθραία της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, τελετές διδάσκονταν σε μυημένους βαθμίδων, κόραξ, νύμφιος, στρατιώτης, λέων κ.ο.κ. Μυστικός όρκος, συμβολική (ο ταύρος, ο μανδύας, το κοσμικό ταξίδι) και η αντίληψη της μάχης του φωτός με το σκοτάδι έδεσαν το τάγμα με μια ιδιαίτερη στρατιωτική ταυτότητα.

Γνωστικοί

Οι γνωστικοί δεν λειτουργούσαν ως τάγμα με σύγχρονη έννοια, όμως οι δομές τους, κλειστά κείμενα, εσωτερικές διδασκαλίες, και σύμβολα που αποκάλυπταν κοσμογονικά μυστικά μόνο στους μυημένους, επηρέασαν αργότερα εκατοντάδες δυτικές αποκρυφιστικές σχολές.

Αυτές οι αρχαίες μορφές δεν χάθηκαν. Απλώς πέρασαν μέσα από τους αιώνες μεταμφιεσμένες, επηρεάζοντας ό,τι έμελλε να δημιουργηθεί αργότερα.

Μεσαίωνας

Ο Μεσαίωνας γέννησε τις πιο γνωστές μυστικές αδελφότητες όχι γιατί ήταν περισσότερες, αλλά γιατί από τότε η εξουσία άρχισε να φοβάται την κρυφή γνώση.

Ιππότες του Ναού (Ναΐτες)

Ξεκίνησαν ως στρατιωτικό ιπποτικό τάγμα, αλλά γρήγορα εξελίχθηκαν σε τραπεζικό, πληροφοριακό και διοικητικό δίκτυο με υπερεθνική ισχύ.

Οι φήμες περί απόκρυφων τελετών, ιερών κειμένων, γνώσης που έφεραν από την Ανατολή και ανεξήγητης οικονομικής δύναμης οδήγησαν στη βίαιη διάλυσή τους.
Από εκεί και μετά, το όνομά τους έγινε συνώνυμο του «κρυφού τάγματος που κινεί νήματα».

Οι Αλχημιστές

Δεν υπήρξαν ποτέ μία ενιαία αδελφότητα, αλλά μικροί κύκλοι, κρυφά εργαστήρια και δίκτυα αλληλογραφίας. Η αναζήτηση της Φιλοσοφικής Λίθου ήταν περισσότερο πνευματικό ταξίδι παρά φυσική μεταστοιχείωση.

Η αλχημεία έδωσε στα μεταγενέστερα τάγματα τη δομική γλώσσα του μετασχηματισμού: κατώτερο → ανώτερο, ύλη → πνεύμα, εγώ → Εαυτός.

Αναγέννηση και Διαφωτισμός

Εδώ γεννιούνται οι οργανώσεις που αναγνωρίζουμε σήμερα.

Ροδόσταυροι (Rosicrucians)

Εμφανίζονται τον 17ο αιώνα μέσω των ροδοσταυρικών μανιφέστων που υπόσχονταν μια «αόρατη ακαδημία σοφών».

Συνδύασαν:

• χριστιανικό μυστικισμό
• αλχημεία
• αστρολογία
• φιλοσοφία της Αναγέννησης
• και έναν υπόνομο επαναστατικής σκέψης
  
  Το σύμβολο του ρόδου και του σταυρού έγινε από μόνο του πυρήνας συμβολισμού για δεκάδες μεταγενέστερες ομάδες.

Οι Illuminati της Βαυαρίας

Ιδρύθηκαν το 1776 από τον Adam Weishaupt, καθηγητή νομικής. Σκοπός τους ηθική και πνευματική αναμόρφωση της κοινωνίας μέσω ενός δικτύου μυστικών μελών. Παρότι υπήρξαν μόνο για 10 χρόνια, η φήμη τους εκτοξεύτηκε σε παγκόσμια κλίμακα.

Σήμερα, η λέξη «Illuminati» έχει γίνει «κουτί» όπου ο καθένας βάζει ό,τι φοβάται, ό,τι δεν καταλαβαίνει ή ό,τι θεωρεί ότι κινείται πίσω από τις κουρτίνες της πολιτικής και της εξουσίας.

Τεκτονισμός (Freemasonry)

Το πιο γνωστό, το πιο διαχρονικό τάγμα. Η μασονία δεν ήταν ποτέ ενιαία, κάθε στοά έχει άλλη κατεύθυνση. Άλλες πιο φιλοσοφικές, άλλες πιο πνευματικές. Με ρίζες σε μεσαιωνικές συντεχνίες λιθοξόων, εξελίχθηκε σε μια φιλοσοφική αδελφότητα που στηρίζεται σε αρχέγονα σύμβολα:

• το γνώμονα
• τον διαβήτη
• το «πελεκημένο λίθο»

19ος – 20ός Αιώνας

Με τον 19ο και 20ό αιώνα εμφανίζεται ένας νέος τύπος τάγματος, επιστημονικός, αποκρυφιστικός, μισομυστικός, μισοθεατρικός αλλά πνευματικά βαθύς.

Hermetic Order of the Golden Dawn

Ιδρύθηκε το 1887 στο Λονδίνο.
Το σύστημα μυήσεων, οι τελετουργικές μορφές, οι καμπαλιστικές διασυνδέσεις, οι σεφιρωτές διαδρομές, η μαγική ψυχολογία, όλα αυτά διαμόρφωσαν μεγάλο μέρος του σύγχρονου αποκρυφιστικού κόσμου.

Μέλη όπως ο Aleister Crowley και η Dion Fortune συνέδεσαν τον 20ό αιώνα με μια νέα εποχή τελετουργικού μαγισμού.

Theosophical Society

Σε μια εποχή όπου ο παγκόσμιος πνευματικός χάρτης άνοιγε για πρώτη φορά, η Θεοσοφική Εταιρεία έγινε κάτι σαν παγκόσμιο εργαστήριο ιδεών. Η Μπλαβάτσκι προσπάθησε να συνενώσει:

• βουδισμό
• ινδουισμό
• γνωστικισμό
• εσωτερική χριστιανική παράδοση
• και δυτικό αποκρυφισμό
  

Αντίκτυπος στον σύγχρονο μυστικισμό

Από τα ρεύματα αυτά προέκυψαν: νεοπαγανισμός, Wicca, εσωτερικός βουδισμός της Δύσης, Νέα Εποχή, μέχρι και σύγχρονες ψηφιακές κοινότητες πνευματικότητας.

Τι υπηρετούν αυτά τα τάγματα; Πραγματικοί σκοποί πίσω από τη σιωπή

Παρά την ποικιλία τους, τα μυστικά τάγματα μοιράζονται ορισμένα θεμελιώδη μοτίβα:

Αναζήτηση εσωτερικής γνώσης

Όχι μαγείας όπως την περνά η ποπ κουλτούρα, αλλά μιας υπαρξιακής κατανόησης της πραγματικότητας.

Διαφύλαξη παράδοσης

Η γνώση συχνά ήταν επικίνδυνη, επιστημονική, φιλοσοφική, ή απλώς διαφορετική.

Προσωπικός μετασχηματισμός

Από τους Πυθαγορείους μέχρι τους Ροδόσταυρους, το τάγμα λειτουργούσε ως εργαστήριο εαυτού.

Συμβολική γλώσσα

Τα σύμβολα ήταν εργαλείο, συμπύκνωναν έννοιες, γίνονταν μυστικός χάρτης πνευματικής πορείας.

Κοινότητα, αδελφότητα, σύνδεση

Τα τάγματα παρείχαν δομή, αλληλεγγύη, κοινό στόχο, κάτι που πολλές εποχές δεν είχαν στον εξωτερικό κόσμο.

Η σχέση των μυστικών ταγμάτων με τον σύγχρονο κόσμο

Ακόμη και σήμερα τα περισσότερα τάγματα λειτουργούν και ως πολιτισμικά αρχέτυπα, και
το αποτύπωμά τους φαίνεται ξεκάθαρα:

• στα σύμβολα που χρησιμοποιεί η pop culture
• στη σύγχρονη μυστικιστική ψυχολογία
• στις λογοτεχνίες και τις συνωμοσιολογικές θεωρίες
• στις καμπαλιστικές και αριθμολογικές δομές της new age κουλτούρας
• μέχρι και στις πολιτισμικές συζητήσεις περί “παγκόσμιων ελίτ”

Σαν αόρατες φιγούρες που κουβαλούν τα απομεινάρια μιας εποχής όπου η γνώση μεταφερόταν σε κλειστές αίθουσες, με όρκους και τελετουργικά.

Γιατί, τελικά, αυτό είναι το βαθύτερο μοτίβο των μυστικών ταγμάτων, η προσπάθεια των ανθρώπων να χτίσουν χώρους για τις ιδέες που δεν χωρούσαν στον δημόσιο κόσμο.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για εμάς σήμερα;

Ο άνθρωπος ανάμεσα στη μνήμη και την πίστη.

Μετά από μια τέτοια περιπλάνηση στα βάθη της ιστορίας, μένει ένα ερώτημα, γιατί μας αφορά; Γιατί να κοιτάμε πίσω στις παλιές θρησκείες, στους θεούς που πέθαναν, στους ανθρώπους που έψαχναν απαντήσεις πριν από δύο και τρεις χιλιάδες χρόνια;

Ίσως επειδή, όσο αλλάζει ο κόσμος, η ανθρώπινη ψυχή δεν αλλάζει τόσο εύκολα.

Ο Θεάνθρωπος είτε τον λέμε Όσιρι, είτε Άττι, είτε Χριστό δεν είναι απλώς μια θρησκευτική μορφή. Είναι ο μύθος που λέει ότι το ανθρώπινο και το θεϊκό δεν είναι ασύμβατα. Ότι μέσα στην ταλαιπωρία υπάρχει κάτι ιερό. Ότι η ζωή δεν σταματά στον θάνατο. Ότι ο άνθρωπος έχει αξία αρκετή ώστε το θείο να τον συναντήσει.

Όσο κι αν η τεχνολογία προχωρά, όσο κι αν ζούμε μέσα σε έναν ψηφιακό κόσμο δεδομένων, το ερώτημα παραμένει το ίδιο,
ποιος είμαι μέσα στο σκοτάδι;

Και ποιος μπορώ να γίνω όταν κάτι με καλεί να ανέβω ψηλότερα;

Μήπως ο άνθρωπος γράφει ξανά και ξανά την ίδια ιστορία;

Κοιτάζοντας όλες τις μορφές από τον Διόνυσο μέχρι τον Μίθρα, από τον Σέραπι μέχρι τον Χριστό είναι εύκολο να συμπεράνουμε ότι οι θρησκείες μοιάζουν σαν διαφορετικές εκδοχές του ίδιου προγράμματος. Όχι με την έννοια της αντιγραφής, αλλά με την έννοια της επαναλαμβανόμενης ανθρώπινης ανάγκης.

Ο άνθρωπος φοβάται τον θάνατο, αλλά ελπίζει.
Ο άνθρωπος νιώθει μικρός, αλλά επιθυμεί το αιώνιο.
Ο άνθρωπος υποφέρει, αλλά θέλει να πιστεύει ότι ο πόνος του έχει νόημα.

Και έτσι δημιουργεί τον Θεάνθρωπο όχι ως ψέμα, αλλά ως καθρέφτη.
Ως υπενθύμιση ότι το σκοτάδι δεν είναι μόνιμο.
Ότι η αδικία δεν είναι το τέλος.
Ότι κάπου, σε κάποια πραγματικότητα ή σε κάποιον μύθο,
η αδυναμία συναντά τη δύναμη,
και ο άνθρωπος συναντά το θείο.

Αν υπάρχει ένα συμπέρασμα από όλο αυτό το ταξίδι, είναι πως οι θρησκείες πέρα απο σύνολα δοξασιών. Είναι οι ιστορίες που λέει ο άνθρωπος για τον εαυτό του όταν προσπαθεί να καταλάβει τον κόσμο. Και κάθε φορά που τις ξαναλέει, ο κόσμος αλλάζει λίγο, κι εμείς μαζί του.

Ίσως λοιπόν το σημαντικό δεν είναι το ποιος ήταν πρώτος. Ίσως το σημαντικό είναι το γιατί, εδώ και χιλιάδες χρόνια,εξακολουθούμε να χρειαζόμαστε τον Θεάνθρωπο.

Και τι σημαίνει αυτό για το επόμενο κεφάλαιο της δικής μας ιστορίας.