Antônio Vilas-Boas. Το περιστατικό του 1957 που διαμόρφωσε το μοτίβο των απαγωγών.

Antônio Vilas-Boas. Το περιστατικό του 1957 που διαμόρφωσε το μοτίβο των απαγωγών.

Υπάρχουν ορισμένες υποθέσεις στην ιστορία του φαινομένου των U.f.o./U.a.p. που λειτουργούν σαν σημείο καμπής. Όχι επειδή αποδεικνύουν κάτι, αλλά επειδή αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο μιλάμε για το άγνωστο. Η υπόθεση του Antônio Vilas-Boas, που εκτυλίχθηκε τη νύχτα της 16ης Οκτωβρίου 1957 σε ένα αγρόκτημα της Βραζιλίας, είναι ακριβώς ένα τέτοιο σημείο. Για πολλούς ερευνητές αποτελεί την πρώτη πλήρως διαμορφωμένη περιγραφή απαγωγής από εξωγήινους στη σύγχρονη εποχή. Για άλλους, είναι το πρώτο παράδειγμα ενός αφηγηματικού μοτίβου που γεννήθηκε πριν ακόμη υπάρξει το πολιτισμικό πλαίσιο που θα το υποστήριζε.

Ο Antônio Vilas-Boas γεννήθηκε το 1934 σε αγροτική περιοχή της Βραζιλίας. Την εποχή του περιστατικού ήταν μόλις 23 ετών και εργαζόταν στα χωράφια της οικογένειάς του. Δεν ήταν δημοσιογράφος, συγγραφέας ή άνθρωπος της δημοσιότητας. Αργότερα στη ζωή του σπούδασε νομικά και έγινε δικηγόρος, παντρεύτηκε και έκανε οικογένεια. Όταν μίλησε για την εμπειρία του, δεν το έκανε δημόσια για φήμη, απευθύνθηκε σε γιατρό. Αυτό το στοιχείο είναι από μόνο του καθοριστικό για το πώς αντιμετωπίστηκε η ιστορία του.

Τη νύχτα της 16ης Οκτωβρίου 1957, ο Vilas-Boas εργαζόταν στο χωράφι με το τρακτέρ του. Προτιμούσε να δουλεύει τη νύχτα για να αποφεύγει τη ζέστη. Τότε παρατήρησε ένα έντονο κόκκινο φως στον ουρανό που κατέβαινε προς το έδαφος. Αρχικά θεώρησε ότι ήταν αστέρι ή αεροπλάνο, αλλά το φως πλησίαζε γρήγορα. Σύντομα μετατράπηκε σε ένα αντικείμενο σε σχήμα αυγού, που προσγειώθηκε στο χωράφι του.

Προσπάθησε να φύγει με το τρακτέρ, αλλά η μηχανή έσβησε. Πριν προλάβει να αντιδράσει, σύμφωνα με τη μαρτυρία του, μικρά ανθρωποειδή πλάσματα τον περικύκλωσαν. Ήταν περίπου 1,5 μέτρο ύψος, φορούσαν γκρι στολές και κράνη. Τον άρπαξαν και τον μετέφεραν μέσα στο αντικείμενο. Εκεί, περιέγραψε μια διαδικασία που θυμίζει περισσότερο ιατρική εξέταση παρά συνάντηση με νοήμονα όντα, τον έγδυσαν, του άλειψαν το σώμα με ένα άγνωστο τζελ και τον έκλεισαν σε έναν χώρο όπου εκτέθηκε σε ένα αέριο που του προκάλεσε ναυτία και αδιαθεσία.

Και τότε εμφανίζεται το στοιχείο που κάνει αυτή την υπόθεση να ξεχωρίζει δραματικά από οτιδήποτε είχε αναφερθεί μέχρι τότε. Μια θηλυκή οντότητα μπήκε στον χώρο. Ο Vilas-Boas την περιέγραψε ως ανθρωπόμορφη, με πλατινένια μαλλιά, μεγάλα μπλε μάτια και χαρακτηριστικά που, όπως είπε, του φάνηκαν παράξενα. Ισχυρίστηκε ότι είχαν κάποιου είδους σεξουαλική επαφή. Μετά την πράξη, η οντότητα έδειξε την κοιλιά της και έπειτα τον ουρανό, σαν να υπονοούσε ότι θα μεγαλώσει εκεί ένα πιθανό παιδί τους.

Όταν επέστρεψε στο χωράφι, είχαν περάσει περίπου τέσσερις ώρες χωρίς να το αντιληφθεί. Παρουσίαζε ναυτία, αδυναμία και δερματικά σημάδια. Δεν πήγε σε εφημερίδες. Πήγε σε γιατρό.

Εκεί μπαίνει στην ιστορία ο Dr. Olavo Fontes, γιατρός και ερευνητής του φαινομένου U.f.o./U.a.p. στη Βραζιλία. Ο Fontes κατέγραψε αναλυτικά τη μαρτυρία του, τον εξέτασε και σημείωσε συμπτώματα που θύμιζαν έκθεση σε ακτινοβολία. Αυτή η ιατρική καταγραφή αποτελεί έναν από τους λόγους που η υπόθεση δεν αντιμετωπίστηκε απλώς ως φαντασιοπληξία.

Υπάρχει ένα σημείο στην ιστορία του φαινομένου των U.f.o./U.a.p. όπου η αφήγηση αλλάζει κατεύθυνση. Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’50, ο δημόσιος λόγος γύρω από τα ιπτάμενα αντικείμενα περιοριζόταν κυρίως σε θεάσεις από απόσταση, φώτα στον ουρανό, μεταλλικοί δίσκοι, ασυνήθιστες κινήσεις. Το άγνωστο βρισκόταν εκεί έξω, στον ουρανό, μακριά από τον άνθρωπο. Με την υπόθεση του Antônio Vilas-Boas, το άγνωστο περνά για πρώτη φορά μέσα στο σώμα και την εμπειρία του ανθρώπου. Δεν είναι πλέον κάτι που βλέπεις. Είναι κάτι που σε παίρνει.

Αυτή η μετατόπιση, από την παρατήρηση στην εμπλοκή, είναι ίσως η πιο σημαντική κληρονομιά της υπόθεσης. Και είναι αυτή που επηρεάζει καθοριστικά όλες τις μετέπειτα αναφορές απαγωγών.

Όταν το 1961 η Betty και ο Barney Hill στις ΗΠΑ μιλούν για την εμπειρία τους, περιγράφουν μια ακολουθία γεγονότων που μοιάζει εντυπωσιακά με εκείνη του Βραζιλιάνου αγρότη τέσσερα χρόνια νωρίτερα, ακινητοποίηση, μεταφορά σε σκάφος, ιατρική εξέταση, χαμένος χρόνος, επιστροφή στο ίδιο σημείο. Η υπόθεση Hill γίνεται παγκοσμίως γνωστή μέσα από βιβλία και τηλεοπτικές εκπομπές, και συχνά θεωρείται η πρώτη απαγωγή. Όμως ερευνητικά, το μοτίβο έχει ήδη καταγραφεί από τον Vilas-Boas.

Από τη δεκαετία του ’70 και κυρίως του ’80, όταν οι αναφορές απαγωγών αυξάνονται κατακόρυφα, εμφανίζονται επαναλαμβανόμενα τα ίδια μοτίβα, παράλυση, φωτεινό αντικείμενο, μικρά ανθρωποειδή, ιατρικές πράξεις, συλλογή σπέρματος ή ωαρίων, υβριδικά παιδιά. Ερευνητές όπως ο Budd Hopkins και ο John Mack συγκεντρώνουν εκατοντάδες μαρτυρίες με εντυπωσιακές ομοιότητες. Και κάθε φορά που επιχειρείται μια αναδρομή στις ρίζες αυτού του αφηγηματικού μοτίβου, η περίπτωση Vilas-Boas βρίσκεται εκεί, σαν πρωτότυπο σχέδιο.

Είναι χαρακτηριστικό ότι στοιχεία που θεωρήθηκαν πρωτότυπα στις δεκαετίες του ’80 και ’90 όπως η αναπαραγωγική διάσταση των απαγωγών, έχουν ήδη εμφανιστεί το 1957. Η ιδέα ότι οι εξωγήινοι ενδιαφέρονται για το ανθρώπινο γενετικό υλικό, ότι υπάρχει μια διαδικασία υβριδοποίησης, ότι ο άνθρωπος συμμετέχει άθελά του σε ένα πρόγραμμα αναπαραγωγής, δεν είναι προϊόν της σύγχρονης ufology. Υπάρχει ήδη στην αφήγηση ενός 23χρονου αγρότη, σε μια εποχή που τέτοιες ιδέες δεν κυκλοφορούσαν στην ποπ κουλτούρα.

Αυτό έχει δημιουργήσει ένα ιδιόμορφο ερευνητικό παράδοξο. Πολλοί σκεπτικιστές υποστηρίζουν ότι οι μεταγενέστερες περιπτώσεις απαγωγών επηρεάστηκαν από τις πρώτες ιστορίες που δημοσιοποιήθηκαν. Όμως η ιστορία του Vilas-Boas δεν ήταν ευρέως γνωστή διεθνώς το 1957. Δεν έγινε μπεστ σέλερ, δεν έγινε ταινία, δεν έγινε τηλεοπτικό θέαμα. Καταγράφηκε σε ιατρικό και ερευνητικό επίπεδο στη Βραζιλία και άρχισε να κυκλοφορεί διεθνώς χρόνια αργότερα. Κι όμως, τα στοιχεία της εμφανίζονται ανεξάρτητα σε μαρτυρίες από διαφορετικές χώρες και πολιτισμικά περιβάλλοντα.

Εδώ βρίσκεται η ουσία της επίδρασής της, η υπόθεση Vilas-Boas δεν επηρέασε μόνο επειδή διαδόθηκε. Επηρέασε επειδή λειτουργεί σαν το πρώτο σχήμα που περιγράφει το πώς μοιάζει μια απαγωγή. Ένα σχήμα που επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά.

Ακόμη και ο όρος missing time, ο χαμένος χρόνος που οι μάρτυρες δεν μπορούν να εξηγήσουν, εμφανίζεται ήδη ξεκάθαρα στην περίπτωσή του. Το ίδιο και η αίσθηση ότι τα όντα επικοινωνούν χωρίς λόγια, με νοήματα και κινήσεις. Το ίδιο και η επιστροφή του μάρτυρα στο ακριβές σημείο από όπου ξεκίνησε, σαν τίποτα να μην έχει συμβεί, εκτός από το ότι έχουν περάσει ώρες.

Η επίδραση φτάνει μέχρι και στη διαμόρφωση του ίδιου του εξωγήινου αρχέτυπου. Αν και ο Vilas-Boas δεν περιγράφει γκρίζα όντα, η ιδέα μικρών ανθρωποειδών με στολές και κράνη, που λειτουργούν μεθοδικά και χωρίς συναισθηματική εμπλοκή, θα γίνει βασικό χαρακτηριστικό των μεταγενέστερων αφηγήσεων. Η γυναικεία οντότητα, από την άλλη, ανοίγει έναν εντελώς νέο συμβολικό χώρο, τη σύνδεση του εξωγήινου με την ανθρώπινη αναπαραγωγή, με τη συνέχεια του είδους, με το μέλλον.

Σταδιακά, η υπόθεση Vilas-Boas αρχίζει να αναφέρεται σε βιβλία και μελέτες όχι ως μια απλή ιστορία U.f.o./U.a.p., αλλά ως το σημείο όπου το φαινόμενο αποκτά ανθρωποκεντρική διάσταση. Δεν αφορά πια μηχανές στον ουρανό. Αφορά το σώμα, τη βιολογία, την προσωπική εμπειρία.

Και ίσως αυτός είναι ο λόγος που η συγκεκριμένη υπόθεση εξακολουθεί να συζητείται σχεδόν εβδομήντα χρόνια μετά. Δεν είναι απλώς η αφήγηση μιας εμπειρίας. Είναι η πρώτη φορά που εμφανίζεται πλήρως σχηματισμένη η ιδέα ότι το άγνωστο δεν παρατηρεί απλώς τον άνθρωπο, αλληλεπιδρά μαζί του, τον χρησιμοποιεί, τον επηρεάζει.

Έτσι, κάθε μεταγενέστερη αναφορά απαγωγής, συνειδητά ή ασυνείδητα, κινείται μέσα στο πλαίσιο που άνοιξε ο Vilas-Boas. Και αυτό καθιστά την υπόθεσή του όχι απλώς ιστορικά ενδιαφέρουσα, αλλά θεμελιώδη για την κατανόηση ολόκληρου του φαινομένου των απαγωγών που σχετίζονται με το φαινόμενο των U.f.o./U.a.p.

Για να κατανοήσουμε γιατί η ιστορία αυτή είναι τόσο σημαντική, πρέπει να δούμε το πλαίσιο πριν το 1957. Μέχρι τότε, οι αναφορές U.f.o./U.a.p. αφορούσαν κυρίως ιπτάμενους δίσκους στον ουρανό, φώτα, μακρινές θεάσεις. Δεν υπήρχε το αφηγηματικό μοτίβο της απαγωγής. Δεν υπήρχε ιατρική εξέταση, χαμένος χρόνος, επικοινωνία χωρίς λόγια, επιστροφή στο ίδιο σημείο. Όλα αυτά τα στοιχεία εμφανίζονται συγκροτημένα για πρώτη φορά στην αφήγηση του Vilas-Boas.

Τέσσερα χρόνια αργότερα, το 1961, η υπόθεση της Betty και του Barney Hill στις ΗΠΑ θα γίνει η πιο διάσημη περίπτωση απαγωγής. Όμως το μοτίβο είναι ήδη εκεί. Και αυτό είναι που εντυπωσιάζει ερευνητές και σκεπτικιστές, ο Vilas-Boas περιγράφει το 1957 κάτι που θα γίνει κανόνας στις δεκαετίες του ’80 και ’90.

Για τους σκεπτικιστές, αυτό δεν αποδεικνύει ότι συνέβη κάτι εξωγήινο. Αντιθέτως, καθιστά την υπόθεση εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ψυχολογικά. Πώς είναι δυνατόν ένας αγρότης στη Βραζιλία να διαμορφώσει μια τόσο σύνθετη αφήγηση, που να προδιαγράφει ένα μελλοντικό πολιτισμικό μοτίβο; Αν πρόκειται για επινόηση, είναι μια επινόηση που προηγείται της κουλτούρας που θα την υιοθετήσει.

Το πιο περίεργο στοιχείο παραμένει η περιγραφή της γυναικείας οντότητας. Πριν το 1957, το εξωγήινο αρχέτυπο δεν είχε τη μορφή που γνωρίζουμε σήμερα. Δεν υπήρχαν τα γκρίζα όντα με τα μεγάλα μάτια. Δεν υπήρχε το αφήγημα της υβριδοποίησης. Κι όμως, εδώ εμφανίζεται μια ανθρωπόμορφη ύπαρξη που συνδέεται με αναπαραγωγή, ένα θέμα που θα κυριαρχήσει δεκαετίες αργότερα στις αφηγήσεις απαγωγών.

Η υπόθεση Vilas-Boas ενδιαφέρει τους ερευνητές επειδή λειτουργεί σαν αρχέτυπο. Είναι το σημείο όπου το φαινόμενο U.f.o./U.a.p. περνά από την παρατήρηση στην εμπειρία. Από το «είδα κάτι στον ουρανό» στο «κάτι με πήρε». Και αυτό αλλάζει ριζικά τον τρόπο που μιλάμε για το φαινόμενο.

Για τους σκεπτικιστές, είναι μια χρυσή περίπτωση μελέτης της ανθρώπινης αφήγησης, της μνήμης, των πολιτισμικών επιρροών και της ψυχολογίας. Για τους ερευνητές της εναλλακτικής γνωσιολογίας, είναι ένα σημείο όπου η πραγματικότητα, το βίωμα και το άγνωστο μπλέκονται με τρόπο που δεν εξηγείται εύκολα.

Ίσως τελικά το σημαντικό στην υπόθεση του Antônio Vilas-Boas δεν είναι αν απήχθη από εξωγήινους. Είναι ότι, χωρίς να το ξέρει, διαμόρφωσε το λεξιλόγιο με το οποίο δεκάδες άνθρωποι σε όλο τον κόσμο θα περιγράψουν παρόμοιες εμπειρίες τα επόμενα χρόνια. Και αυτό από μόνο του καθιστά την ιστορία του ένα από τα πιο σημαντικά κεφάλαια στην ιστορία του φαινομένου U.f.o./U.a.p.