Οι Blue Öyster Cult και το album Imaginos: Ο Desdinova, οι Les Invisibles και η μεγάλη πλάνη

Οι Blue Öyster Cult και το album Imaginos: Ο Desdinova, οι Les Invisibles και η μεγάλη πλάνη

* Για μια πιο βιωματική εμπειρία, προτείνω να ακούσετε και το album -> Blue Oyster Cult Imaginos full album 1988 <-

Υπάρχουν μουσικά άλμπουμ που συνοδεύουν μια εποχή. Υπάρχουν και κάποια αλλα, που εκφράζουν ένα μουσικό ρεύμα. Και υπάρχουν και εκείνα τα σπάνια μουσικά δημιουργήματα που μοιάζουν περισσότερο με χειρόγραφα μιας αθέατης ιστορίας, με αποκρυφιστικά χρονικά που διέρρευσαν κατά λάθος στον κόσμο της μαζικής κουλτούρας. Το Imaginos των Blue Öyster Cult, ανήκει αναμφίβολα σε αυτή την τελευταία κατηγορία.

Και αν τυχαίνει κάποιος να εχει ασχοληθεί με τους Blue Öyster Cult, γνωρίζει οτι ο μυστικισμός και η εναλλακτική γνωσιολογία είναι ενα βασικό θεμέλιο της ύπαρξης τους, κάτι που στιχουργικά το εχουν εξερευνήσει αρκετά στην πλούσια δισκογραφία τους. Περισσότερα για τους Blue Öyster Cult, στο άρθρο ”Blue Öyster Cult. Ο μυστικισμός και η εναλλακτική γνωσιολογία ως στιχουργικό υπόβαθρο.”

Το 1967, ο Sandy Pearlman επέλεξε προσωπικά τους μουσικούς που θα έδιναν φωνή και μορφή στους στίχους του, εμπνευσμένους από τον μυθολογικό κύκλο του Imaginos. Δημιούργησε έτσι ένα rock group με το όνομα «Soft White Underbelly» ενας όρος δανεισμένος από ομιλία του Ουίνστον Τσόρτσιλ στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, πριν το μετονομάσει αργότερα σε «Blue Öyster Cult». Από το 1967 έως το 1995 υπήρξε μάνατζερ τους, μαζί με τον Murray Krugman, διαμορφώνοντας καθοριστικά την ταυτότητα και την κατεύθυνσή τους. Παράλληλα, ανέλαβε την παραγωγή και συν-παραγωγή επτά στούντιο άλμπουμ και τεσσάρων ζωντανών ηχογραφήσεων του συγκροτήματος, λειτουργώντας ουσιαστικά ως ο αρχιτέκτονας του ηχητικού και μυθολογικού τους σύμπαντος.

Παρόλο που το Imaginos κυκλοφόρησε το 1988, η σύλληψη του προηγείται σχεδόν δύο δεκαετίες. Το όραμα του παραγωγού και στιχουργικού αρχιτέκτονα Sandy Pearlman δεν ήταν απλώς η δημιουργία ενός concept album, ο Pearlman ήθελε να οικοδομήσει μια μετα-ιστορική μυθολογία, μια επική αφήγηση που θα εκτεινόταν σε τριλογία άλμπουμ και θα ένωνε ποίηση, occult συμβολισμό, ιστορική αλληγορία και κοσμική μεταφυσική, ήταν η οικοδόμηση ενός μετα-ιστορικού σύμπαντος. Ενός αφηγηματικού πλαισίου όπου η ιστορία δεν εξελίσσεται αυθόρμητα, αλλά καθοδηγείται, από αόρατες δυνάμεις, από υπερβατικές οντότητες, από ένα σχέδιο που διαφεύγει της ανθρώπινης αντίληψης.

Σε αυτό το πλαίσιο, το Imaginos που γνωρίζουμε δεν είναι παρά ένα θραύσμα ενός πολύ μεγαλύτερου οράματος. Δεν σχεδιάστηκε εξαρχής ως ένα συνηθισμένο album των Blue Öyster Cult. Αντιθέτως, σε μια κρίσιμη φάση της δημιουργίας του εξελίχθηκε σε προσωπικό project του Albert Bouchard, ο οποίος προσπάθησε να υλοποιήσει την αρχική ιδέα όταν οι ισορροπίες στο συγκρότημα είχαν ήδη διαταραχθεί. Το τελικό αποτέλεσμα, με το όνομα της μπάντας στο εξώφυλλο, είναι στην ουσία μια επανασυναρμολογημένη εκδοχή ενός φιλόδοξου έργου που δεν κατάφερε ποτέ να παρουσιαστεί στην πλήρη του μορφή.

Στην καρδιά αυτού του σύμπαντος βρίσκεται ο Imaginos, γνωστός και ως Desdinova. Δεν είναι ήρωας με τη συμβατική έννοια, αλλα ουτε και αντι-ήρωας. Είναι κάτι πιο σύνθετο, ένας πράκτορας της ιστορίας. Ένα ον που γεννιέται στις αρχές του 19ου αιώνα, με υπερφυσικές ιδιότητες, και που σταδιακά μετατρέπεται σε εργαλείο κοσμικών δυνάμεων, των λεγόμενων “Les Invisibles”. Οι Αόρατοι δεν επιβάλλονται με τη βία, δεν εμφανίζονται με αποκαλυπτικά οράματα. Δρουν μέσα από σύμβολα, από ιδέες, από υπόγειες παρεμβάσεις στο συλλογικό ασυνείδητο. Ο Imaginos είναι το μέσο τους.

Η αφήγηση του άλμπουμ εκτείνεται χρονικά από τον 19ο αιώνα μέχρι τις απαρχές του πρώτου παγκοσμίου πολέμου. Στον πυρήνα της υπονοεί ότι ο πόλεμος, και κατ’ επέκταση τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα, δεν ήταν απλώς αποτέλεσμα πολιτικών συσχετισμών ή εθνικιστικών εντάσεων. Ήταν το αποκορύφωμα ενός σχεδίου. Όχι με την απλοϊκή έννοια μια θεωρίας συνωμοσίας, αλλά ως ποιητική αλληγορία για την ιδέα ότι οι κοινωνίες λειτουργούν μέσα σε αφηγήσεις που δεν αντιλαμβάνονται πλήρως και ότι η ιστορία είναι ίσως ένα πεδίο επιρροών και όχι απλώς γεγονότων.

Το άλμπουμ ανοίγει με το “I Am the One You Warned Me Of”. Μια δήλωση ταυτότητας που λειτουργεί σαν αποκρυφιστική προκήρυξη. Ο αφηγητής δεν ζητά αναγνώριση, ανακοινώνει την παρουσία του. Υπάρχει μια μοιραία βεβαιότητα στον τόνο του, σαν να υπήρχε πάντοτε η προειδοποίηση, αλλά να έλειπε η ικανότητα κατανόησης.

Στο “Les Invisibles” εισερχόμαστε βαθύτερα στο κοσμικό υπόβαθρο της ιστορίας. Οι Αόρατοι δεν παρουσιάζονται με μορφή τεράτων ή θεών, μοιάζουν περισσότερο με μεταφυσικές αρχές. Ενσαρκώνουν την ιδέα ότι πίσω από κάθε ιστορικό αφήγημα υπάρχει ένα επίπεδο που δεν γίνεται άμεσα αντιληπτό. Είναι η σκιά πίσω από το φως των γεγονότων.

Το “In the Presence of Another World” λειτουργεί ως υπαρξιακή αποκάλυψη. Ανήκει άραγε στον ανθρώπινο κόσμο ή σε κάτι πέρα από αυτόν; Ο Imaginos συνειδητοποιεί ότι δεν ανήκει αποκλειστικά στον ανθρώπινο κόσμο. Βρίσκεται στο όριο δύο πραγματικοτήτων, της υλικής και της υπερβατικής. Το τραγούδι δεν περιγράφει μια φανταστική μεταφορά, περιγράφει την εσωτερική ρήξη ενός όντος που αρχίζει να κατανοεί τον ρόλο του.

Ανάμεσα στις πιο χαρακτηριστικές στιγμές βρίσκεται το “The Siege and Investiture of Baron von Frankenstein’s Castle at Weisseria”. Εδώ ο ρομαντισμός του 19ου αιώνα συναντά τη γοτθική φαντασία. Το κάστρο, ο βαρόνος, η πολιορκία, όλα λειτουργούν ως σύμβολα της μετάβασης. Το όνομα Frankenstein δεν λειτουργεί απλώς ως αναφορά, συμβολίζει την ύβρη της γνώσης, τη σύγκρουση ορθολογισμού και μυστικισμού. Ο κόσμος αλλάζει, και μαζί του αλλάζει και η φύση της επιρροής.

Η επανεκτέλεση του “Astronomy” αποτελεί ίσως την πιο εμβληματική στιγμή του άλμπουμ. Το τραγούδι, ήδη γνωστό από παλαιότερη περίοδο του συγκροτήματος, αποκτά εδώ θεολογική διάσταση. Ο Desdinova δεν είναι πια απλώς όνομα, γίνεται αρχέτυπο. Η αστρονομία οπως και η παρατήρηση των ουρανών γίνεται μεταφορά για την αναζήτηση νοήματος σε ένα σύμπαν που μοιάζει αδιάφορο, αλλά ίσως δεν είναι.

Στο “Magna of Illusion” η αφήγηση κορυφώνεται φιλοσοφικά. Η μεγάλη πλάνη δεν αφορά μόνο τον ήρωα, αφορά την ίδια την ανθρωπότητα. Ζούμε μέσα σε κατασκευασμένες πραγματικότητες; Είναι η ιστορία μια σκηνοθετημένη ακολουθία συμβάντων; Το τραγούδι δεν δίνει απαντήσεις, αφήνει το ερώτημα να αιωρείται. Ίσως είναι μια απο εκείνες τις στιγμές οπου η αλληγορία του σπηλαίου του Πλάτωνα έρχεται να μας θυμίσει πολύ και πολλά. 

Το ομώνυμο “Imaginos” λειτουργεί ως αποκάλυψη και ως τραγική διαπίστωση. Ο ήρωας έχει συνειδητοποιήσει τον ρόλο του, αλλά δεν έχει απαλλαγεί από αυτόν. Εδώ αναδύεται το υπαρξιακό δίλημμα, είναι ελεύθερος ή προκαθορισμένος; Αν είναι πράκτορας, ποιος του έδωσε εντολή; Και αν δεν έχει επιλογή, μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνος;

Το άλμπουμ κλείνει με μια επαναφορά σε ανθρώπινο τόνο. Η μεταφυσική ένταση δεν εξαφανίζεται, αλλά υποχωρεί μπροστά στην υπενθύμιση ότι πίσω από κάθε μύθο υπάρχει μια ανθρώπινη εμπειρία. Αυτή η διπλή διάσταση, κοσμική και προσωπική, είναι που καθιστά το έργο τόσο ιδιαίτερο.

Ωστόσο, η πραγματική ιστορία του Imaginos είναι εξίσου δραματική με τη μυθολογία του. Το σχέδιο του Pearlman για μια τριλογία δεν υλοποιήθηκε όπως είχε αρχικά σχεδιαστεί. Οι εσωτερικές εντάσεις στους Blue Öyster Cult, οι εμπορικές πιέσεις της δισκογραφικής βιομηχανίας, οι αλλαγές στη σύνθεση και η μετατόπιση του μουσικού τοπίου της δεκαετίας του ’80 οδήγησαν σε μια αποσπασματική υλοποίηση. Ο Albert Bouchard, από τους βασικούς αρχιτέκτονες του έργου, βρέθηκε να παλεύει σχεδόν μόνος για την ολοκλήρωσή του. 

Όταν τελικά κυκλοφόρησε το 1988, το μουσικό περιβάλλον είχε αλλάξει. Το glam metal και η εμπορική hard rock κυριαρχούσαν. Ένα πολυεπίπεδο, φιλοσοφικό concept album με ρίζες στον αποκρυφισμό και στη εναλλακτική γνωσιολογία δεν μπορούσε εύκολα να βρει θέση στα charts. Η προώθηση ήταν ανεπαρκής, η συνοχή της παραγωγής άνιση, και το κοινό, συνηθισμένο σε πιο άμεσα αφηγήματα, δυσκολεύτηκε να αποκωδικοποιήσει το έργο. Πολλοί το θεώρησαν ακατανόητο, άνισο, υπερβολικά πυκνό σε ιδέες. Και ίσως είχαν δίκιο, όχι επειδή το έργο ήταν αδύναμο, αλλά επειδή ήταν μεγαλύτερο από τη φόρμα που του επετράπη να πάρει.

Το Imaginos έμοιαζε εκτός χρόνου ή ίσως μπροστά από τον χρόνο του.

Κι όμως, το Imaginos δεν χάθηκε. Με την πάροδο των ετών απέκτησε status cult. Ανακαλύφθηκε εκ νέου από ακροατές που αναζητούσαν κάτι περισσότερο από απλή ψυχαγωγία. Έγινε αντικείμενο ερμηνευτικών αναλύσεων, συγκρίθηκε με λογοτεχνικά έργα φανταστικής ιστοριογραφίας, και άρχισε να αντιμετωπίζεται όχι ως αποτυχημένο εγχείρημα, αλλά ως ανολοκλήρωτο αριστούργημα. Αλλο ενα σημαντικό παράδειγμα του πώς η rock μουσική μπορεί να λειτουργήσει ως φιλοσοφικό μέσο.

Το μεγαλύτερο ερώτημα που αφήνει πίσω του δεν αφορά μόνο τον Imaginos. Αφορά εμάς. Είμαστε άραγε οι συνειδητοί δημιουργοί της ιστορίας μας ή φορείς αφηγήσεων που μας υπερβαίνουν; Οι κοινωνίες που διαμορφώνουμε είναι προϊόν ελεύθερης βούλησης ή αποτέλεσμα αθέατων δομών; Το άλμπουμ δεν προτείνει δογματικές απαντήσεις. Προτείνει μια στάση αμφισβήτησης.

Ίσως γι’ αυτό το Imaginos παραμένει επίκαιρο. Σε μια εποχή όπου η έννοια της “κατασκευασμένης πραγματικότητας” συζητείται έντονα, το Imaginos μοιάζει σχεδόν προφητικό. Δεν είναι απλώς ένα άλμπουμ της δεκαετίας του ’80. Είναι ένα καλλιτεχνικό πείραμα πάνω στη φύση της Ιστορίας, της επιρροής και της ανθρώπινης συνείδησης. Ένα έργο που απαιτεί συμμετοχή, στοχασμό, και ίσως μια δόση αμφιβολίας απέναντι σε όσα θεωρούμε δεδομένα.

Σήμερα, δεκαετίες μετά, μπορούμε να το διαβάσουμε ξανά όχι μόνο ως μουσική δημιουργία, αλλά ως φιλοσοφικό χρονικό μιας ιστορίας που ίσως δεν γράφτηκε ποτέ στα επίσημα βιβλία, αλλά συνεχίζει να ψιθυρίζεται μέσα από τους ήχους και τους στίχους του.

Και αν τελικά ο Imaginos είναι θύτης ή θύμα, ίσως η απάντηση να βρίσκεται στη συνειδητοποίηση ότι κάθε εποχή δημιουργεί τους δικούς της “πράκτορες”. Κάθε κοινωνία έχει τους φορείς των αφηγήσεών της. Το ερώτημα είναι αν είμαστε διατεθειμένοι να εξετάσουμε τα πλαίσια μέσα στα οποία αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο.

Για το τέλος, θα προτείνω να ακολουθήσετε την facebook σελίδα “Hellenic Cult”. Εκεί θα βρείτε πολλα και διάφορα που αφορούν τους Blue Öyster Cult.

Hellenic Cult Blue Öyster Cult @ Facebook

Όπως και το αρκετά περιεκτικό video : Imaginos (1988)… Blue Oyster Cult’s Occult Rock and Roll | Not Lost Media