Οι Ρώσοι της Γαύδου. Το μυστήριο τα σύμβολα και ενας αινιγματικός θάνατος.
Η φωτογραφία της καρέκλας απο το άρθρο του popaganda.
Οι Ρώσοι της Γαύδου. Το μυστήριο τα σύμβολα και ενας αινιγματικός θάνατος.
Ο χώρος της εναλλακτικής γνωσιολογίας είναι σχεδόν εξολοκλήρου γεμάτος με ζητήματα που στις περισσότερες περιπτώσεις έχουν αρκετές προεκτάσεις θεμάτων που αγγίζουν πολλά και διαφορετικά περιστατικά.
Στο χθεσινό video του καναλιού Weirdo ο Αποστόλης Χειρδάρης μας έκανε μια παρουσίαση της περίπτωσης μιας μικρής ομάδας Ρώσων που έζησαν στην Γαύδο.
Μια μυστηριώδης εξαφάνιση στην Γαύδο…@Weirdo YouTube
Είναι ένα περιστατικό που σχετίζεται με κάποια ζητήματα της εναλλακτικής γνωσιολογίας, και μιας και δεν είχε υποπέσει στην αντίληψή μου στα χρόνια που ασχολούμαι, σκέφτηκα να το παρουσιάσω και εδώ στο Pneumapunk. Εξάλλου, είναι όμορφο να εμπνέεσαι από ανθρώπους που έχουν τις ίδιες ανησυχίες και μοιράζονται την ίδια αγάπη για την αναζήτηση του μη προφανούς όπως ο Αποστόλης Χειρδάρης και το Weirdo.
Κατά την διάρκεια του video o Αποστόλης αναφέρεται και στην ομάδα Ορφέας που είχε δημοσιεύσει ενα σχετικό άρθρο : Η μυστηριώδης παραλία της Τρυπητής στη Γαύδο και το παράξενο σύμβολο.
Σύμφωνα με την έρευνά τους, στις αρχές της δεκαετίας του 2010, μια ομάδα ανθρώπων από τη Ρωσία εγκαταστάθηκε στη νοτιότερη άκρη της Ευρώπης στην Τρυπητή της Γαύδου. Ζούσαν εκεί, σε σπηλιές ή πρόχειρες καλύβες, απομονωμένοι από τον έξω κόσμο. Οι περιγραφές των κατοίκων του νησιού μιλούν για ανθρώπους ήρεμους, φιλοσοφημένους, με ενδιαφέροντα γύρω από τον μυστικισμό, τη γεωμετρία και τις διδασκαλίες του Gurdjieff, ενός από τους πιο αινιγματικούς δασκάλους του 20ού αιώνα.
Με την ομάδα των Ρώσων σχετίζεται και ο θάνατος του Διονύση Καλλίνικου από την Ιθάκη το 2013, που συμμετείχε ενα συμπόσιο με την ομάδα των Ρώσων με θέμα : Η αθανασία ως τρόπος ζωής.
Ας πάρουμε την ιστορία απο την αρχή, και με τις πληροφορίες που προκύπτουν απο την έρευνα της ομάδας Ορφέας, και του video απο το Weirdo, αλλα και με μια μικρή έρευνα online.
Σύμφωνα με διάφορες πηγές όπως το site Rib & Sea μια ομάδα επτά Ρώσων φημολογείται ότι έφτασε στη Γαύδο γύρω στο 1987 και εγκαταστάθηκε μόνιμα κοντά στον οικισμό Βατσιανά. Από εκεί και πέρα, τα στοιχεία γίνονται λιγότερο σαφή. Ορισμένες δημοσιεύσεις υποστηρίζουν ότι αυτοί οι Ρώσοι δεν ήταν όλοι καθαροί Ρώσοι, υπήρχαν Ουκρανοί, Πολωνοί, ακόμη και στοιχεία από την πρώην Σοβιετική Ένωση αλλά όλοι μοιράζονταν ιδεολογικά και φιλοσοφικά ενδιαφέροντα.
Σε άρθρο της Καθημερινής με τίτλο «Αναζητώντας την Αθανασία στη Γαύδο», διαβάζουμε ότι οι Ρώσοι της Γαύδου δεν ήταν μόνο μελετητές αλλά ενεργοί «κριτικοί» της σύγχρονης επιστήμης και πολιτικής. Ακόμα, σε άρθρο της Iefimerida αναφέρεται ότι κάποιοι από αυτούς είχαν εμπλοκή ή εμπειρία στην αποκαλούμενη «επιστημονική έρευνα» μετά το Τσερνόμπιλ ότι δηλαδή, οι ίδιοι ισχυρίζονταν πως δεν πέθαναν στο Τσερνόμπιλ και ότι είχαν αναπτύξει κάποια σχέδια στη Γαύδο.
Σε δημοσίευμα της Popaganda, γίνεται λόγος για «μάτσο Ρώσων επιστημόνων που κατοικούν στη Γαύδο τα τελευταία χρόνια», ότι φιλοσοφούν, ζουν οικολογικά και αναζητούν έναν «άλλο δρόμο».
Αλλά πέρα από τα αφηγήματα, δεν έχουν εντοπιστεί επίσημα έγγραφα που να επιβεβαιώνουν ημερομηνίες, αριθμούς μελών ή κρατικές εγγραφές της ομάδας.
Οι Ρώσοι φαίνεται να εγκαταστάθηκαν κυρίως στην περιοχή Βατσιανά, ένα από τα πιο νότια σημεία της Γαύδου, κοντά στην Τρυπητή. Το περιοδικό Υποβρύχιο αναφέρει ότι στα Βατσιανά υπήρχε σπίτι με σημάδια ζωής, όπου συχνά αναφέρονταν ότι κάποιους Ρώσους μπορούσες να τους βρεις να κατοικούν εκεί.
Ένα από τα πιο εμβληματικά δημιουργήματά τους και αυτό που έγινε περισσότερο γνωστό είναι η τεράστια ξύλινη καρέκλα στον βράχο της Τρυπητής, που δείχνει προς τη θάλασσα, σαν να καλεί τον παρατηρητή να καθίσει, να κοιτάξει και να συλλογιστεί. Σε άρθρο στο Crete Island αναφέρεται ότι αυτή η καρέκλα είναι «τρεις τάξεις μεγέθους μεγαλύτερη από του ανθρώπου» και προκαλεί στο θεατή όπως λένε μια σχεδόν υπερβατική αίσθηση ιλίγγου.
Σε μια άλλη πηγή σημειώνεται ότι οι Ρώσοι ήθελαν να χτίσουν έναν ναό του Απόλλωνα στη Γαύδο ως έκφραση της φιλοσοφικής τους αναζήτησης κάτι που, σύμφωνα με ορισμένες μαρτυρίες, προκάλεσε εντάσεις με τον τοπικό ιερέα και τις αρχές, που έβλεπαν αυτή την ιδέα ως υπέρβαση των ορίων.
Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι οι Ρώσοι συμμετείχαν ενεργά στην τοπική ζωή, βοηθούσαν τους ντόπιους, ασχολούνταν με καλλιέργειες, έμαθαν ελληνικά, παρευρίσκονταν σε εκκλησιαστικές τελετές, και γενικά προσπαθούσαν να ενσωματωθούν, με μια στάση σεβασμού προς τη γη και τους ανθρώπους.
Όσο για την καθημερινότητα, υπάρχουν μαρτυρίες ότι ζούσαν με ελάχιστα μέσα, χωρίς μεγάλη τεχνολογία, ίσως χρησιμοποιώντας αυτοσχέδιους ηλιακούς συλλέκτες, μικρές καλλιέργειες, συλλογή νερού, και περιορισμένη επαφή με το εξωτερικό. Αυτές οι πληροφορίες προέρχονται κυρίως από δημοσιογραφικά άρθρα και συνεντεύξεις.
Ένα από τα πιο αινιγματικά στοιχεία της υπόθεσης είναι το παράξενο σύμβολο στην παραλία της Τρυπητής, το οποίο συνδέθηκε με το Εννεάγραμμα του Gurdjieff ένα γεωμετρικό σχήμα εννέα σημείων που χρησιμοποιείται ως εργαλείο αυτογνωσίας, εξέλιξης και εσωτερικής εργασίας σε ορισμένες πνευματικές παραδόσεις.
Το άρθρο της ομάδας Ορφέας “Η μυστηριώδης παραλία της Τρυπητής και το παράξενο σύμβολο” παρουσιάζει αυτό το σύμβολο ως χαραγμένο ή σχεδιασμένο στην άμμο ή στο βράχο, συχνά με ακρίβεια γεωμετρίας. (Αυτό είναι το άρθρο στο οποίο γίνεται αναφορά από το Weirdo του Αποστόλη Χειρδάρη στο video : Μια μυστηριώδης εξαφάνιση στην Γαύδο…)
Δεν έχει εντοπιστεί αξιόπιστη πηγή που να περιγράφει λεπτομερώς το πότε και πώς δημιουργήθηκε αυτό το σύμβολο αν ήταν καθημερινό έργο των ίδιων των Ρώσων, αν ήταν μέρος τελετουργίας ή αν προϋπήρχε και υιοθετήθηκε.
Όμως η χρήση του εννεαγράμματος, όπως προκύπτει από δημοσιεύματα, δείχνει ότι τουλάχιστον με έναν συμβολικό τρόπο οι Ρώσοι έβλεπαν το γεωμετρικό ως γέφυρα μεταξύ του πνευματικού και του υλικού. Σε άρθρο της Καθημερινής, αναφέρεται ότι η ομάδα της Γαύδου είχε «μανιφέστο», διάθεση να διατυπώσει ιδέες και να δημιουργήσει ένα υλικό συμβολισμό, κάτι που συνηθίζεται σε ομάδες με ιδεολογικό χαρακτήρα.
Έτσι, το σύμβολο της Τρυπητής μπορεί να θεωρηθεί μια «υπογραφή» ή ένα δείγμα της παρουσίας τους ένα σημάδι ότι δεν ήταν παθητικοί επισκέπτες, αλλά ενεργοί δημιουργοί μιας εσωτερικής γεωμετρίας.
Από τις μαρτυρίες που διασώζονται, η σχέση των Ρώσων με τους κατοίκους της Γαύδου φαίνεται να ήταν, στη συντριπτική πλειονότητα, σε επίπεδο σεβασμού και αμοιβαιότητας. Σε άρθρο της Καθημερινής, αναφέρεται ότι οι Γαυδιώτες «υιοθέτησαν» τους ξένους, τους εμπιστεύτηκαν και τους προστάτευσαν από παρεμβάσεις του κράτους ή του δημάρχου.
Οι Ρώσοι, με τη σειρά τους, μετέφεραν σε πολλούς ντόπιους περιοχές βοήθειας, συμμετείχαν σε εκκλησιαστικές λειτουργίες και προσπαθούσαν να ενταχθούν ενεργά διατηρώντας όμως τη διακριτική στάση τους.
Οι τουρίστες που επισκέπτονταν τη Γαύδο, καθώς και ταξιδιωτικά μέσα, μιλούν για συναντήσεις με ανθρώπους που μιλούσαν λίγα ελληνικά, προσέφεραν τσάι, έδειχναν τις κατασκευές τους, συζητούσαν φιλοσοφικά πάντα με μέτρο. Οι δρόμοι των ξένων με τη ζωή του νησιού συχνά ήταν παράλληλοι αλλά όχι επιθετικοί.
Υπάρχουν επίσης μαρτυρίες ότι κάθε καλοκαίρι επικρατούσε μια κίνηση, μερικοί από τους Ρώσους έφευγαν για την Κρήτη ή τα Χανιά, ενώ άλλοι από το βορρά φίλοι ή συγγενείς έρχονταν για να περάσουν καιρό. Το χειμώνα, όμως, η απομόνωση ήταν σχεδόν πλήρης, και μόνο όσοι αντέχουν τη σιωπή έμεναν πίσω.
Σε άρθρο του Popaganda περιγράφεται ότι, παρά την καχυποψία που υπήρξε αρχικά, οι φήμες για «μηχανές», «πειράματα» ή «τελετές» γιατρών και επιστημόνων σιγά-σιγά υποχώρησαν μπροστά στην καθημερινότητα μιας κοινής ζωής.
Σύμφωνα με το άρθρο Μα καλά, τι δουλειά έχουν ένα μάτσο Ρώσοι επιστήμονες στη Γαύδο; αναφέρεται ότι απαίτησαν λίγο χώρο, αλλά όχι πολλά ότι θεωρούσαν τον διάλογο και την παρουσία πιο σημαντικά από τη διάκριση.
Άρα, η αλληλεπίδραση τουλάχιστον όπως καταγράφεται από εξωτερικές μαρτυρίες δείχνει ότι η ομάδα προσπάθησε να διατηρήσει ισορροπία ανάμεσα στην εσωτερική της αποστολή και τη συνύπαρξη με τη μικρή κοινωνία του νησιού.
Ένα από τα πιο δραματικά σημεία της ιστορίας είναι η εξαφάνιση και στη συνέχεια ο θάνατος του Διονύση Καλλίνικου, που συμμετείχε σε ένα συμπόσιο στη Γαύδο με θέμα «Η Αθανασία ως Τρόπος Ζωής».
Στις 20 Σεπτεμβρίου (σύμφωνα με δημοσιεύματα) ο Καλλίνικος έφτασε στα Χανιά και στη συνέχεια πήγε στη Γαύδο για να συμμετάσχει στο συμπόσιο που διοργανώθηκε από το Πυθαγόρειο Ινστιτούτο Φιλοσοφικών Ερευνών στις 21–23 Σεπτεμβρίου. Το συμπόσιο είχε ως έδρα το «Μετόχι», όπου βρίσκονταν σπίτια των Ρώσων.
Στις 29 Σεπτεμβρίου, φέρεται ότι πήγε στην Τρυπητή μαζί με τους Ρώσους που τον φιλοξενούσαν και άλλα άτομα. Καθώς ετοιμάζονταν να επιστρέψουν, εκείνος φέρεται να είπε στους άλλους να φύγουν και ότι θα έμενε λίγο μόνος του. Από εκείνη τη στιγμή, δεν έδωσε άλλα σημεία ζωής. Βρέθηκαν τα ρούχα που φορούσε, το πορτοφόλι του και το κινητό του τηλέφωνο στο σημείο της καρέκλας.
Οι έρευνες από ξηράς και από θάλασσας διεξήχθησαν αλλά δεν απέδωσαν καρπούς οι αρχές δεν βρήκαν σαφές ίχνος ζωής του Καλλίνικου. Αργότερα, το πτώμα του εντοπίστηκε στη Γαύδο και ταυτοποιήθηκε ως του 31χρονου Διονύση Καλλίνικου του Γεράσιμου, από την Ιθάκη. Η νεκροψία νεκροτομή πραγματοποιήθηκε περίπου στις 14:30 της ημέρας που βρέθηκε η σορός, σύμφωνα με τον ιατροδικαστή της Κρήτης, ο οποίος απέκλεισε την εγκληματική ενέργεια ως αιτία.
Η σορός είχε προχωρημένη σήψη, γεγονός που καθιστά δύσκολο τον ακριβή προσδιορισμό της αιτίας θανάτου με βάση μόνο την τοξικολογική εξέταση.
Ωστόσο, δεν επισημάνθηκαν εξωτερικά τραύματα ή ενδείξεις βίας. Σύμφωνα με το άρθρο NeaKriti, η ταυτοποίηση έγινε και εξωτερικά, και διεξήχθη η νεκροψία όλα χωρίς να επιβεβαιωθούν στοιχεία εγκληματικής ενέργειας.
Στην κοινή αφήγηση, ο θάνατος του Καλλίνικου εντάχθηκε ως ένα κομβικό γεγονός που ανέτρεψε τη δυναμική της ομάδας και ενίσχυσε τον μύθο περί επικινδυνότητας ή μυστηρίου γύρω από τους Ρώσους της Γαύδου.
Μετά την υπόθεση του Καλλίνικου και τη σχετική δημοσιότητα, η ομάδα των Ρώσων φέρεται να σταδιακά αποσυντίθεται ή να εγκαταλείπει τη σταθερή παρουσία της στο νησί. Ορισμένα μέλη λέγεται ότι φύγανε προς άλλες χώρες, ακόμη και στη Λατινική Αμερική (π.χ. Βενεζουέλα) σύμφωνα με δημοσιογραφικές εκδοχές.
Σε άρθρο της Καθημερινής διατυπώνεται πως η ομάδα είχε επιδιώξει να οικοδομήσει έναν δικό της “μανιφέστο” και να προωθήσει ιδέες, αλλά όταν άρχισαν να εμπλέκονται ζητήματα «ουσίας και εξουσίας», η ομάδα έπαψε να έχει τη μαγεία της και αποδιοργανώθηκε.
Από τις πιο πρόσφατες πληροφορίες, δεν υπάρχει σαφές δημόσιο ίχνος της ομάδας. Δεν βρέθηκε ανακοίνωση, σύγχρονη παρουσία σε μέσα, ούτε επιβεβαιωμένο κατάλογο μελών ή διευθύνσεις.
Το video «Οι Αθάνατοι στο νοτιότερο άκρο της Ευρώπης» που φιλοξενεί το site GavdosIsland αναφέρει ότι μετά την καταστροφή του Τσερνόμπιλ και την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, μια ομάδα Ρώσων επιστημόνων αναζήτησε στην Γαύδο την «αθανασία».
Συνολικά, φαίνεται ότι σήμερα ο μύθος υπερτερεί της πράξης, η κοινότητα δεν εμφανίζεται ανοικτά, τα ερείπια και οι μαρτυρίες παραμένουν, και ό,τι συνέβαινε φαίνεται να έχει περάσει σε ένα μεταίχμιο ανάμεσα στην ιστορία και την αφήγηση.
Αυτή η ιστορική αναδρομή προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε τεκμηριωμένα στοιχεία και αφηγήσεις που έχουν διαδοθεί ως θρύλοι. Όπου οι πηγές δεν είναι σαφείς, επέλεξα να παραθέτω τους ισχυρισμούς με επιφύλαξη.
Η ιστορία των Ρώσων της Γαύδου έχει όλα τα στοιχεία που συνθέτουν ένα παραδοσιακό «μυθιστορηματικό μυστήριο» απομάκρυνση, σύμβολα, θάνατο, εξαφάνιση, ενεργειακά σημεία, και μια “γεωγραφία ορίου”.
Αλλά είναι σημαντικό να θυμόμαστε, ένας μύθος δεν ακυρώνει την πραγματικότητα μπορεί να τη συμπληρώνει. Η αλήθεια εδώ μπορεί να μην είναι μονοσήμαντη. Μπορεί να είναι πολλαπλή, αυτό που έζησαν οι ίδιοι, αυτό που οι ντόπιοι είδαν, αυτό που δημοσιογράφοι κατέγραψαν, και αυτό που ο μύθος επέφερε.
Το στοιχείο που καθιστά την ιστορία επίκαιρη στον χώρο της εναλλακτικής γνωσιολογίας είναι η αναζήτηση της υπέρβασης, της εσωτερικής μεταμόρφωσης, η ρητορική για αθανασία, και η χρήση συμβόλων όπως το εννεάγραμμα. Είναι αυτό που συνδέει αυτή την μικρή κοινότητα με ευρύτερα ρεύματα, ο άνθρωπος που προσπαθεί να διαβεί τα όριά του, να ξεφύγει από τον θόρυβο της εποχής του και να κοιτάξει προς το εσωτερικό του σύμπαν.
Αν υπάρχει ένα μήνυμα που φαίνεται να εκπέμπει από αυτή την υπόθεση, είναι ότι το μυστήριο δεν είναι απειλή είναι ένας καθρέφτης, για το πώς ζούμε, τι αναζητούμε, τι φοβόμαστε να κοιτάξουμε. Και ότι κάποιες ιστορίες όσο αινιγματικές κι αν είναι αντέχουν στον χρόνο ακριβώς επειδή δεν κλείνουν με απλές απαντήσεις.
