Blue Öyster Cult. Ο μυστικισμός και η εναλλακτική γνωσιολογία ως στιχουργικό υπόβαθρο.
Blue Öyster Cult. Ο μυστικισμός και η εναλλακτική γνωσιολογία ως στιχουργικό υπόβαθρο.
“History shows again and again how nature points out the folly of man.”
— Blue Öyster Cult, (Godzilla, 1977)
Υπάρχουν συγκροτήματα που γράφουν τραγούδια. Κι υπάρχουν εκείνα που γράφουν μύθους.
Οι Blue Öyster Cult ανήκουν στη δεύτερη κατηγορία, ένα μουσικό σχήμα που γεννήθηκε μέσα στα τέλη της δεκαετίας του ’60, μα έμοιαζε από την πρώτη στιγμή σαν να είχε ξεπηδήσει από ένα παράλληλο πεδίο, εκεί όπου η rock μουσική συναντά την εσωτερική φιλοσοφία, τη λογοτεχνία του φανταστικού και την απόκρυφη γνώση.
Ήταν οι εποχές που η rock μουσική μεταμορφωνόταν σε heavy rock και proto heavy metal. Ο κόσμος άκουγε Black Sabbath, Deep Purple, Pink Floyd και Doors μα η Νέα Υόρκη, όπως πάντα, κυοφορούσε κάτι διαφορετικό. Στα υπόγεια της Columbia University και στα studios της Long Island, μια παρέα νεαρών μουσικών, υπό την καθοδήγηση ενός ιδιόρρυθμου δημοσιογράφου και παραγωγού, του Sandy Pearlman, σχεδίαζε κάτι αλλόκοτο, ένα συγκρότημα που θα ένωνε την επιστημονική φαντασία, τον αποκρυφισμό και τη hard rock ενέργεια σε μια νέα μορφή μουσικού μυστηρίου.
Η ιστορία ξεκινά γύρω στο 1967, όταν ο Sandy Pearlman κριτικός μουσικής και λάτρης του μυστικισμού και της εσωτερικής σκέψης αποφασίζει να δημιουργήσει μια μπάντα που θα εκφράζει το δικό του φανταστικό σύμπαν, εμπνευσμένο από τη μυθολογία, την ποίηση και την αποκρυφιστική λογοτεχνία. Το group αρχικά ονομάστηκε Soft White Underbelly, με μέλη τους Donald Roeser (ο μετέπειτα Buck Dharma), Allen Lanier, Albert και Joe Bouchard, και τον Eric Bloom στα φωνητικά.
Το όνομα άλλαξε σύντομα, περνώντας από διάφορες μεταμορφώσεις, μέχρι που κατέληξε στο Blue Öyster Cult ένας όρος που, σύμφωνα με τον Pearlman, προέρχεται από ένα ποίημα που έγραψε ο ίδιος, και περιγράφει μια μυστική ομάδα εξωγήινων όντων που κατευθύνουν την ανθρώπινη ιστορία.
Ήταν ήδη φανερό, αυτό δεν ήταν ένα απλό heavy rock group.
Το λογότυπο με το ανεστραμμένο σύμβολο του Κρόνου (ή του σταυρού του αλχημιστή), η βαριά ατμόσφαιρα των τραγουδιών, και η αισθητική του μυστηριακού έστηναν από νωρίς έναν κόσμο που ισορροπούσε ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη μεταφυσική.
Το 1972 κυκλοφορεί το πρώτο τους άλμπουμ, Blue Öyster Cult. Από την αρχή, οι ήχοι ήταν κοφτεροί, με δίδυμες κιθάρες και στίχους που έμοιαζαν περισσότερο με αποκρυφιστικά ποιήματα παρά με τυπικά rock κουπλέ και ρεφραίν.
Ακολούθησαν τα Tyranny and Mutation (1973) και Secret Treaties (1974) τρεις δίσκοι που σήμερα θεωρούνται η “απόκρυφη τριλογία” του συγκροτήματος.
Το Secret Treaties, ειδικά, είναι ένα έργο σχεδόν τελετουργικό. Ο Pearlman και ο Lanier έστησαν ένα σύμπαν όπου ο μυστικισμός μπλέκεται με πολιτικά και πολεμικά σύμβολα, οι λέξεις μιλούν για αερομαχίες, δαίμονες, εξωγήινους, προφητείες, και έναν εσωτερικό διάλογο ανάμεσα στην επιστήμη και την πίστη.
Το εξώφυλλο με το γερμανικό Messerschmitt και τη μπάντα μπροστά του, έγινε εμβληματικό, ένα σύμβολο της παράνοιας της τεχνολογίας και της μυθολογίας που τη συνοδεύει.
Το λογότυπο των Blue Öyster Cult ένα ανεστραμμένο σύμβολο του Κρόνου με έναν σταυρό που κλείνει τον κύκλο δεν ήταν απλώς διακοσμητικό. Ο Pearlman το αποκαλούσε “Κρονοσταυρό” και το συνέδεε με τη ροή του χρόνου, την ανακύκλωση της δημιουργίας και την αιώνια επανάληψη. Κάποιοι το είδαν ως αλχημιστικό σύμβολο, άλλοι ως σήμα μιας απόκρυφης τάξης που, όπως και το όνομα της μπάντας, κρύβει περισσότερα απ’ όσα δείχνει.
Οι στίχοι μιλούν για υποσυνείδητους θεούς, αρχαία όντα, τεχνολογικά πνεύματα και εσωτερικές μάχες. Σε κομμάτια όπως Astronomy, E.T.I. (Extra-Terrestrial Intelligence) και Flaming Telepaths, η μπάντα πλέκει ένα αφήγημα που θυμίζει φιλοσοφική επιστημονική φαντασία, μια εναλλακτική κοσμογονία όπου ο άνθρωπος είναι μόνο ένα πιόνι σε μια κοσμική σκακιέρα.
Το 1976, οι Blue Öyster Cult κυκλοφορούν το Agents of Fortune έναν δίσκο που τους κάνει γνωστούς παγκοσμίως χάρη στο τραγούδι “(Don’t Fear) The Reaper”.
Η μελωδία είναι απαλή, σχεδόν υπνωτική, μα οι στίχοι μιλούν για τον θάνατο όχι ως τέλος, αλλά ως πέρασμα. Ο στίχος “Seasons don’t fear the reaper, nor do the wind, the sun or the rain…” φανερώνει μια βαθιά φιλοσοφική οπτική, το αναπόφευκτο της φθοράς, και την αποδοχή της κοσμικής ισορροπίας.
Ακολουθούν δίσκοι όπως το Spectres (1977) και το Fire of Unknown Origin (1981), όπου το συγκρότημα συνδυάζει τον progressive οραματισμό με το σκληρό, σχεδόν metal riffing. Από εδώ προέρχονται τα τραγούδια “Godzilla” και “Burnin’ for You” που παρότι πιο ραδιοφωνικά, διατηρούν το γνώριμο υπόγειο φιλοσοφικό στίγμα.
Σε αυτό το σημείο, εμφανίζεται μια μορφή που θα δέσει ακόμη περισσότερο τον κόσμο του φανταστικού με τους Blue Öyster Cult. Ο διάσημος συγγραφέας Michael Moorcock. Ο δημιουργός του Elric of Melniboné, του αλμπίνου αντι-ήρωα που κρατά το δαιμονικό σπαθί Stormbringer. Ο Michael Moorcock συνεργάζεται με τη μπάντα σε τρία τραγούδια που ανήκουν πια στη μυθολογία του είδους.
“The Great Sun Jester” (1979) – Ένας ύμνος για τον αιώνιο περιπλανώμενο, τον ήρωα που καταστρέφει και δημιουργεί κόσμους.
“Black Blade” (1980) – Το ίδιο το σπαθί Stormbringer μιλάει μέσα από τη φωνή του τραγουδιστή, δελεάζοντας τον με τη δύναμη και την καταστροφή.
“Veteran of the Psychic Wars” (1981) – Ένα συγκλονιστικό τραγούδι για τον ψυχικό πόλεμο, την εσωτερική κόπωση του ανθρώπου που έχει δει πέρα από το πέπλο της πραγματικότητας.
Η συνεργασία αυτή δεν ήταν τυχαία. Ο Moorcock, όπως και ο Pearlman, πίστευε στη δύναμη των μύθων ως φορέων αλήθειας. Οι ήρωες του Elric και οι ήχοι των Blue Öyster Cult ήταν δύο όψεις του ίδιου νομίσματος της αναζήτησης νοήματος μέσα στο χάος.
Το 1988, μετά από χρόνια σιωπής, οι Blue Öyster Cult κυκλοφορούν το Imaginos. Στην επιφάνεια, μοιάζει με έναν ακόμα δίσκο. Στην πραγματικότητα, είναι ένα κοσμικό αφήγημα που ο Pearlman είχε σχεδιάσει από τη δεκαετία του ’60 μια μυθολογία που συνδέει την ανθρώπινη ιστορία με εξωγήινες παρεμβάσεις, απόκρυφα σύμβολα και τον αιώνιο κύκλο της δημιουργίας.
Ο κεντρικός χαρακτήρας, ο Imaginos, είναι ένας “alter ego” του ίδιου του Pearlman, ένας μύστης, προφήτης, ή ίσως θύμα, που ταξιδεύει μέσα στους αιώνες και επηρεάζει τα γεγονότα της ανθρωπότητας. Ο δίσκος συνδέει τη γέννηση της Αμερικής, τον αποκρυφισμό της Ευρώπης και τη φιλοσοφία του heavy rock σε ένα μεγαλειώδες όραμα.
Μουσικά, το Imaginos είναι ένα ταξίδι μέσα στο χρόνο με επαναχρησιμοποιημένα θέματα από παλιότερα τραγούδια (Astronomy, Subhuman), και στίχους που μοιάζουν με αποσπάσματα από χαμένο γριμόριο (grimoire). Για πολλούς, είναι το αληθινό αποκορύφωμα του συγκροτήματος, ένα έργο τέχνης που ξεπερνά το heavy rock και μπαίνει στη σφαίρα της μυθολογίας.
Οι δεκαετίες που ακολούθησαν βρήκαν τη μπάντα να συνεχίζει με σταθερή αλλά πιο ήρεμη παρουσία. Οι Blue Öyster Cult δεν διαλύθηκαν ποτέ πραγματικά έμειναν σαν μια σκιά, ένα μυστήριο που εμφανιζόταν κάθε τόσο στη σκηνή, θυμίζοντας στους παλιούς ότι το heavy rock μπορεί ακόμα να κουβαλάει φιλοσοφία.
Το 2024, σχεδόν 55 χρόνια μετά τη δημιουργία τους, η μπάντα ανακοίνωσε την απόσυρσή της από τις περιοδείες.
Ο Buck Dharma και ο Eric Bloom, οι δύο σταθερές φιγούρες όλων αυτών των δεκαετιών, αποχαιρέτησαν το κοινό με αξιοπρέπεια όχι με φανφάρες, αλλά με το γνώριμο, υπόγειο χαμόγελο των ανθρώπων που γνωρίζουν ότι έχουν ήδη αφήσει πίσω τους κάτι διαχρονικό.
Οι Blue Öyster Cult δεν υπήρξαν ποτέ μια “μπάντα του κοινού”.
Ήταν μια μπάντα των μυημένων εκείνων που έψαχναν στα τραγούδια κάτι περισσότερο από ρυθμό και μελωδίες. Μέσα στους στίχους τους ζούσαν αλήθειες καλυμμένες με σύμβολα, όνειρα που μιλούσαν για τον πόλεμο του ανθρώπου με τον εαυτό του, και το αιώνιο ερώτημα, ποιος κινεί τα νήματα;
Και κάθε φορά που ακούγεται η μουσική των Blue Öyster Cult , νιώθεις πως κάπου, σε κάποιο επίπεδο, εκείνη η λατρεία του γαλάζιου οστράκου συνεχίζει να ψιθυρίζει τα μυστικά του κόσμου, όπως έκανε πάντα.
Η ιστορία των Blue Öyster Cult είναι μια υπενθύμιση ότι το heavy rock, όταν συναντά τη φαντασία και το μυστήριο, μπορεί να γίνει κάτι πολύ παραπάνω από ήχος μπορεί να γίνει φιλοσοφία.
Στον κόσμο τους, οι κιθάρες δεν ήταν όργανα, αλλά μαγικά εργαλεία. Οι στίχοι δεν ήταν απλά ποιήματα, αλλά προφητείες.
Και ο χρόνος, ο Κρόνος που στέκεται στο λογότυπό τους, δεν ήταν εχθρός, αλλά συνοδοιπόρος.
Γιατί, τελικά, κάθε φορά που ο άνθρωπος κοιτάζει τα αστέρια και αναρωτιέται για την καταγωγή και το πεπρωμένο του, κάπου στο βάθος παίζει ακόμα ένα riff των Blue Öyster Cult σαν απόηχος μιας κοσμικής γνώσης που δεν σβήνει ποτέ.
Για το τέλος, θα προτείνω την facebook σελίδα “Hellenic Cult” που μπορείτε να ακολουθήσετε. Εκεί θα βρείτε πολλα και διάφορα που αφορούν τους Blue Öyster Cult.
