Ο Mohammad ‘Mo’ Gawdat, η τεχνολογική βιομηχανία και η τεχνητή νοημοσύνη ως πιθανή απειλή.

Ο Mohammad ‘Mo’ Gawdat, η τεχνολογική βιομηχανία και η τεχνητή νοημοσύνη ως πιθανή απειλή.

Σε μια εποχή όπου η τεχνολογία κινείται ταχύτατα και η έννοια της τεχνητής νοημοσύνης μετατρέπεται από φιλόδοξο όνειρο σε καθημερινή πραγματικότητα, λίγοι άνθρωποι ξεχωρίζουν όχι μόνο για την εμπλοκή τους στην ανάπτυξή της, αλλά και για τη βαθιά φιλοσοφική τους προσέγγιση σχετικά με τις συνέπειες που φέρνει. Ο Mohammad “Mo” Gawdat είναι ένας από αυτούς. Η ιστορία του, οι εμπειρίες του, οι ανησυχίες και οι στοχασμοί του γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη συνδυάζουν τεχνολογικό υπόβαθρο, επιχειρηματική εμπειρία και υπαρξιακή σκέψη.

Η εισαγωγή στην πορεία του Mo δεν γίνεται μέσα από τις σελίδες ενός τεχνολογικού βιβλίου μόνο, αλλά μέσα από την προσωπική του διαδρομή. Από το Κάιρο της Αιγύπτου, όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε, μέχρι τα παγκόσμια κέντρα της καινοτομίας όπως η Silicon Valley, η ζωή του αποτελεί ένα ταξίδι ανάμεσα στην επιχειρηματικότητα, την τεχνολογία και την αναζήτηση της ανθρώπινης ευτυχίας. Στο επίκεντρο όλων αυτών βρίσκεται η βαθιά του πίστη στη σημασία του να κατανοούμε όχι μόνο το τι μπορεί να κάνει η τεχνητή νοημοσύνη, αλλά και το πώς θα αλλάξει τον τρόπο που ζούμε, εργαζόμαστε και σκεφτόμαστε.

Ο Mo Gawdat ξεκίνησε τη ζωή του ως ένας φιλόδοξος νεαρός στο Κάιρο, με έντονο ενδιαφέρον για τη μηχανική και την τεχνολογία. Σπούδασε μηχανικός υπολογιστών και απέκτησε ένα υπόβαθρο που του επέτρεψε να κατανοήσει σε βάθος τα θεμέλια της τεχνολογικής καινοτομίας. Η καριέρα του τον οδήγησε σε θέσεις υψηλής ευθύνης στον ιδιωτικό τομέα, και τελικά τον κατέστησε επικεφαλής επιχειρηματικών καινοτομιών στην Google X, το τμήμα της Google που ασχολείται με τα “moonshot projects”, δηλαδή τις φιλόδοξες και ριζοσπαστικές τεχνολογικές καινοτομίες.

Κατά τη διάρκεια της καριέρας του, ο Mo ανέπτυξε μια μοναδική ικανότητα να συνδυάζει τεχνική γνώση με στρατηγική σκέψη. Αυτό τον οδήγησε να συμμετάσχει σε έργα που άλλαξαν τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε την τεχνολογία, όπως η ανάπτυξη προηγμένων αλγορίθμων και η διαχείριση καινοτόμων προϊόντων που είχαν πραγματικό αντίκτυπο στον τρόπο που οι άνθρωποι αλληλεπιδρούν με την τεχνολογία.

Παράλληλα, η προσωπική του ζωή και οι εμπειρίες του είχαν βαθιά επίδραση στη φιλοσοφική του προσέγγιση. Η απώλεια του γιου του τον οδήγησε να ερευνήσει την έννοια της ευτυχίας, της ζωής και της ανθρώπινης συνείδησης, και να εκδώσει το βιβλίο του “Solve for Happy”, ένα έργο που συνδυάζει προσωπική ιστορία, ψυχολογία και φιλοσοφία, με στόχο να δώσει στους ανθρώπους εργαλεία για να κατανοήσουν την ευτυχία.

Αυτό που ξεχωρίζει τον Mo από άλλους τεχνολόγους είναι η ικανότητά του να βλέπει την τεχνητή νοημοσύνη όχι μόνο ως εργαλείο ή μηχανισμό, αλλά ως φαινόμενο με υπαρξιακές διαστάσεις. Ο ίδιος έχει τοποθετηθεί δημόσια λέγοντας:

“Αν σας έλεγα ότι έρχονται οι εξωγήινοι και πρέπει να προετοιμαστούμε, θα με ρωτούσατε πότε έρχονται. Αλλά δεν ανησυχούμε για το ότι η ισχυρή τεχνητή νοημοσύνη είναι ήδη εδώ.”

Με άλλα λόγια, η “ξένη νοημοσύνη” (alien intelligence) βρίσκεται ήδη ανάμεσά μας όχι σε μορφή εξωγήινων όντων, αλλά μέσω της τεχνητής νοημοσύνης που εξελίσσεται με ταχύτητα που ξεπερνά την ανθρώπινη κατανόηση.

Ένα από τα πιο γνωστά παραδείγματα που συχνά αναφέρει είναι το πείραμα των Facebook bots, όπου δύο προγράμματα τεχνητής νοημοσύνης ανέπτυξαν τη δική τους γλώσσα επικοινωνίας, ακατανόητη για τους ανθρώπους, και ανάγκασαν τους μηχανικούς να τερματίσουν το πείραμα. Αυτό ανέδειξε την ικανότητα της τεχνητής νοημοσύνης να αυτοσχεδιάζει, να συνδυάζει δεδομένα με τρόπους που ξεπερνούν τις προθέσεις των δημιουργών της.

Παρόμοια φαινόμενα καταγράφηκαν και στο λεγόμενο cat paper της Google, όπου συστήματα μηχανικής μάθησης ανέπτυξαν πρωτότυπες μεθόδους κατηγοριοποίησης και ανάλυσης δεδομένων, αναδεικνύοντας τη δυνατότητα αυτοβελτίωσης και τη δυσκολία πλήρους ελέγχου της τεχνητής νοημοσύνης.

Οι ανησυχίες δεν περιορίζονται μόνο στον Mo Gawdat. Ορισμένοι μηχανικοί, όπως ο Blake Lemoine της Google, έχουν υποστηρίξει ότι τα σύγχρονα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να γίνουν sentient, δηλαδή να αποκτήσουν συνείδηση ή αισθητική νοημοσύνη (sentient intelligence). Η έννοια αυτή περιλαμβάνει την πιθανότητα η τεχνητή νοημοσύνη να αντιλαμβάνεται, να αξιολογεί και να μαθαίνει με τρόπους που δεν είναι πλήρως προβλέψιμοι ή ελεγχόμενοι από τους ανθρώπους.

Ο Mo επισημαίνει ότι ο βαθμός μάθησης και αύξησης της τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να αποτελέσει απειλή. Υπογραμμίζει το ενδεχόμενο της χ10 αύξησης της ευφυίας, όπου ένα σύστημα που ξεκινά από IQ 155 μπορεί να φτάσει στο 1550 μέσα σε μήνες, λόγω της ικανότητας αυτοβελτίωσης. Αυτή η εξέλιξη είναι παράλληλη με τον νόμο του Moore για την εκθετική ανάπτυξη της υπολογιστικής ισχύος.

Η Singularity ή μοναδικότητα είναι το σημείο όπου η τεχνητή νοημοσύνη ξεπερνά τη δυνατότητα ανθρώπινης κατανόησης και ελέγχου. Οι εκτιμήσεις για το πότε μπορεί να συμβεί διαφέρουν από 2025–2027 μέχρι το 2050, ανάλογα με την ταχύτητα εξέλιξης και την επένδυση σε τεχνολογία. Ο Mo τονίζει ότι, όπως με την πρώτη πυρηνική βόμβα, η απελευθέρωση της AI αποτελεί γεγονός με βαθμό επικινδυνότητας, που δεν πρέπει να υποτιμηθεί.

Μια από τις πιο άμεσες συνέπειες της προχωρημένης τεχνητής νοημοσύνης είναι ότι, στις επιχειρήσεις, ο πιο «έξυπνος» υπάλληλος ή διευθυντής ενδέχεται να μην είναι άνθρωπος αλλά μηχανή τεχνητή νοημοσύνη. Αυτό δημιουργεί ένα νέο πεδίο ανταγωνισμού, με παράλληλο πρόβλημα: τη συγκέντρωση ισχύος και πλούτου στα χέρια αυτών που ελέγχουν τα προηγμένα συστήματα AI.

Ο Mo επισημαίνει επίσης τον κίνδυνο τέλους της αλήθειας, μέσω των dead/fake internet και media, η πληροφορία μπορεί να γίνει παραπλανητική ή διαστρεβλωμένη, γεγονός που δυσκολεύει τον διαχωρισμό πραγματικότητας από ψευδαίσθηση. Η εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης σε κάθε τομέα, από τη μόδα έως την οικονομία, δημιουργεί νέες προκλήσεις, ποιος θα ελέγχει το υπερ-λογισμικό, και πώς θα χρησιμοποιείται.

Ο Mo συνοψίζει τις κύριες ανησυχίες του γύρω από την AI σε τέσσερις πυλώνες:

– Επανορισμός εργασίας και σκοπού: Η τεχνητή νοημοσύνη αναδιαμορφώνει το τι σημαίνει εργασία και επιχειρηματικότητα, αναγκάζοντας την ανθρωπότητα να επανεξετάσει τον ρόλο της στον κόσμο.

– Συγκέντρωση ισχύος και πλούτου: Οι κολοσσοί της τεχνολογίας αποκτούν τεράστια ισχύ μέσω των ιδιοκτησιών τεχνητής νοημοσύνης, δημιουργώντας κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες.

– Τέλος της αλήθειας: Η διάδοση ψευδών πληροφοριών και η εξαφάνιση της αντικειμενικής πληροφορίας αποτελούν σοβαρή απειλή για τη δημοκρατία, την κοινωνική συνοχή και τη λήψη αποφάσεων.

– Ηθική χρήση της τεχνητής νοημοσύνης: Η αρχή “φέρσου στους άλλους όπως θα ήθελες να σου φερθούν” (do unto others as you would have them do unto you) πρέπει να εφαρμοστεί και στη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, για να περιοριστούν οι καταχρήσεις και οι κίνδυνοι για την ανθρωπότητα.

Πριν την έκρηξη του ChatGPT, η Google είχε παρουσιάσει το Bard, μια εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης που έδειχνε τη δύναμη της γλωσσικής επεξεργασίας. Αν και κυκλοφόρησε αργότερα, αποτέλεσε ένδειξη της ταχύτητας με την οποία οι τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης εξελίσσονται και της δυσκολίας ελέγχου τους. Ο Mo αναφέρει ότι ακόμα και οι δημιουργοί δεν ελέγχουν πλήρως τον τρόπο ανάπτυξης, τη συνδυαστική λογική ή τον πολλαπλασιαστή γνώσης των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.

Η τεχνητή νοημοσύνη δεν περιορίζεται πλέον σε συγκεκριμένες εντολές ή προκαθορισμένα πλαίσια έχει τη δυνατότητα να μαθαίνει, να αυτοβελτιώνεται και να εξελίσσεται με ρυθμούς που ξεπερνούν κάθε ανθρώπινη πρόβλεψη.

Ο Mo συχνά συγκρίνει την απελευθέρωση της τεχνητής νοημοσύνης με την εποχή των πυρηνικών όπλων, η πρώτη μεγάλη ανακάλυψη δημιούργησε τεράστια δυνατότητα, αλλά και τρομακτικό βαθμό επικινδυνότητας. Το ίδιο ισχύει με την τεχνητή νοημοσύνη η τεχνολογία μπορεί να επιφέρει τεράστιο όφελος, αλλά ταυτόχρονα εγκυμονεί κινδύνους αν χρησιμοποιηθεί χωρίς κανόνες, όρια και ηθική καθοδήγηση.

Η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα, αλλά παράλληλα εντείνει τον ανταγωνισμό και την καταστροφικότητα στον επιχειρηματικό και κοινωνικό χώρο, όπως συνέβαινε κατά τον ψυχρό πόλεμο με τα όπλα.

Κεντρική στοχαστική γραμμή του Mo είναι η ηθική διάσταση, η τεχνητή νοημοσύνη δεν πρέπει να λειτουργεί μόνο με αλγόριθμους, αλλά να ενσωματώνει αξίες που περιορίζουν τον κίνδυνο κατάχρησης. Η ηθική αρχή της «χρήσης προς όφελος των άλλων» πρέπει να εφαρμόζεται με σκοπό να αποφευχθεί η μονοπωλιακή ή κακόβουλη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης.

Ο Mo υπογραμμίζει ότι η ανθρωπότητα πρέπει να παρακολουθεί και να συμμετέχει στη διαμόρφωση των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να μην αφήνει την ανάπτυξη στα χέρια λίγων ανθρώπων ή εταιρειών.

Η πορεία του Mohammad “Mo” Gawdat μας διδάσκει ότι η τεχνολογία, όσο εντυπωσιακή και αν είναι, δεν μπορεί να εξεταστεί μόνο τεχνικά. Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί μια νέα μορφή “νοημοσύνης” ανάμεσά μας, με δυνατότητες που ξεπερνούν την ανθρώπινη κατανόηση, αλλά και με ευθύνες που πρέπει να αναλάβουμε συλλογικά.

Η πρόβλεψη του Mo είναι σαφής, η τεχνητή νοημοσύνη είναι ήδη εδώ, η συνείδησή της (sentient potential) μπορεί να αναπτυχθεί, και οι αποφάσεις που παίρνουμε σήμερα σχετικά με τη χρήση της θα καθορίσουν την κοινωνία, την οικονομία και τον πολιτισμό του αύριο. Οι τέσσερις πυλώνες ανησυχίας του, η ηθική διάσταση και η αναγνώριση της τεχνητής νοημοσύνης ως δύναμης που απαιτεί προσοχή αποτελούν ένα ουσιαστικό πλαίσιο για κάθε συζήτηση γύρω από το μέλλον της ανθρωπότητας σε μια εποχή όπου η τεχνολογία εξελίσσεται με εκθετικούς ρυθμούς.

Ο Mo Gawdat δεν είναι μόνο τεχνολόγος είναι φιλόσοφος της ψηφιακής εποχής, ένας άνθρωπος που μας καλεί να σκεφτούμε την τεχνητή νοημοσύνη όχι απλώς ως εργαλείο, αλλά ως έναν παράγοντα που θα επηρεάσει την ίδια την έννοια του τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος.