Το φαινόμενο του channeling. Από τους αρχαίους χρησμούς στις σύγχρονες πνευματικές αναζητήσεις.

Το φαινόμενο του channeling. Από τους αρχαίους χρησμούς στις σύγχρονες πνευματικές αναζητήσεις.

Υπάρχουν λέξεις που κουβαλούν γύρω τους ένα πέπλο μυστηρίου, μια αίσθηση ότι αγγίζουν κάτι πέρα από το ορατό. Μία από αυτές είναι το channeling. Για κάποιους είναι η ικανότητα να γίνεσαι δίαυλος ανάμεσα στον κόσμο των ζωντανών και σε άλλες, αόρατες σφαίρες ύπαρξης. Για άλλους, δεν είναι τίποτα παραπάνω από παιχνίδι του μυαλού, αποτέλεσμα του υποσυνείδητου που δημιουργεί φωνές και αφηγήσεις. Όπως και να έχει, πρόκειται για ένα φαινόμενο που, εδώ και αιώνες, γοητεύει, τρομάζει και προκαλεί συζητήσεις.

Αν και ο όρος channeling είναι σχετικά σύγχρονος, η πρακτική της επικοινωνίας με ανώτερες ή αόρατες δυνάμεις είναι πανάρχαια. Από τα ιερά μαντεία της αρχαίας Ελλάδας μέχρι τα πνευματιστικά σαλόνια του 19ου αιώνα, ο άνθρωπος πάντα αναζητούσε μια φωνή πέρα από τα όριά του. Ας ξετυλίξουμε λοιπόν την ιστορία, τα παραδείγματα και τις προσπάθειες εξήγησης ενός φαινομένου που παραμένει ζωντανό, ακόμη και στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και της επιστημονικής σκέψης.

Στην αρχαιότητα, οι άνθρωποι έβλεπαν τον κόσμο γεμάτο θεούς, πνεύματα και σημάδια. Οι Δελφοί ήταν το κέντρο του τότε γνωστού κόσμου, όχι μόνο πολιτικά αλλά και πνευματικά. Εκεί, η Πυθία, καθισμένη πάνω στον τρίποδα, έδινε χρησμούς που θεωρούνταν απευθείας λόγια του Απόλλωνα. Στην πραγματικότητα, βρισκόταν σε κατάσταση έκστασης, πιθανότατα επηρεασμένη από αναθυμιάσεις, τελετουργίες και την έντονη πίστη της εποχής. Αυτό όμως που έβλεπαν οι πιστοί ήταν μια γυναίκα που λειτουργούσε ως κανάλι για μια ανώτερη φωνή.

Ανάλογες φιγούρες συναντάμε και αλλού. Οι Σίβυλλες, οι προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης, οι σαμάνοι σε φυλές της Σιβηρίας ή της Αμερικής. Όλοι αυτοί λειτουργούσαν με τον ίδιο τρόπο: έμπαιναν σε έκσταση και μιλούσαν για λογαριασμό θεών, προγόνων ή πνευμάτων. Στην ουσία, πρόκειται για τις πρώτες μορφές channeling.

Στον Μεσαίωνα, τα πράγματα πήραν πιο μυστικιστικό χαρακτήρα. Χριστιανοί άγιοι και μοναχοί περιέγραφαν οράματα, φωνές αγγέλων ή επικοινωνία με τον Χριστό. Κάποιοι θεωρούνταν πράγματι ευλογημένοι, ενώ άλλοι κατηγορήθηκαν για αίρεση. Η ίδια όμως η λογική παρέμενε, μια φωνή από αλλού, που περνά μέσα από τον άνθρωπο.

Η μεγάλη στροφή ήρθε τον 19ο αιώνα, όταν το channeling πήρε πιο οργανωμένη μορφή. Στις ΗΠΑ και την Ευρώπη, άνθισε το πνευματιστικό κίνημα. Ο κόσμος μαζευόταν σε σαλόνια, μεσάνυχτα, γύρω από τραπέζια που κουνιόντουσαν, ακούγοντας μεντίουμ να μεταφέρουν μηνύματα από τον κόσμο των νεκρών.

Η υπόθεση των αδελφών Fox το 1848 στη Νέα Υόρκη θεωρείται η αρχή. Ισχυρίστηκαν ότι επικοινωνούσαν με πνεύματα μέσω χτυπημάτων και σύντομα έγιναν διάσημες. Ανεξάρτητα από το αν αργότερα ομολόγησαν απάτη, το κίνημα είχε πάρει φωτιά. Μέσα σε λίγα χρόνια, εκατοντάδες μεντίουμ εμφανίστηκαν σε Ευρώπη και Αμερική, δίνοντας φωνή στους νεκρούς.

Σε αυτό το πλαίσιο, γεννήθηκε και η πιο σύγχρονη μορφή channeling, η ιδέα ότι το μέντιουμ δεν μεταφέρει απλά μηνύματα, αλλά γίνεται το ίδιο όργανο για να μιλήσει μέσα του ένα άλλο ον.

Αν υπάρχει ένας άνθρωπος που έγινε συνώνυμο του channeling στον 20ό αιώνα, αυτός είναι ο Edgar Cayce. Ο αποκαλούμενος και «ύπνου προφήτης» μπορούσε, λένε, να μπαίνει σε αυτούπνωση και να απαντά σε ερωτήσεις για ασθένειες, το μέλλον ή πνευματικά ζητήματα. Χιλιάδες συνεδρίες του καταγράφηκαν, και πολλοί πιστοί του τον θεωρούν ακόμα και σήμερα αυθεντία.

Στη δεκαετία του 1960 εμφανίστηκε η Jane Roberts, που έγινε διάσημη ως η «φωνή του Seth». Μέσα από εκείνη μιλούσε μια πνευματική οντότητα που έδωσε πολυσέλιδα κείμενα για τη φύση της πραγματικότητας, το εγώ και τις πολλαπλές διαστάσεις. Τα βιβλία της «Seth Speaks» επηρέασαν βαθιά το ρεύμα της Νέας Εποχής.

Αργότερα, η JZ Knight ισχυρίστηκε ότι διοχετεύει τον «Ramtha», έναν πολεμιστή από την Ατλαντίδα, ενώ οι Esther και Jerry Hicks έγιναν γνωστοί για τις «διδασκαλίες του Abraham», που μιλούν για τον νόμο της έλξης.

Ανεξάρτητα από το αν κανείς πιστεύει ή όχι, οι αφηγήσεις αυτών των καναλιών επηρέασαν βιβλία, σεμινάρια, κινηματογράφο και χιλιάδες ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.

Μετά τη δεκαετία του ’70, το channeling εντάχθηκε δυναμικά στη φιλοσοφία της New Age. Εκεί δεν μιλούσαμε μόνο για επικοινωνία με νεκρούς, αλλά με ανώτερες διαστάσεις, γαλαξιακούς πολιτισμούς ή συλλογικές συνειδήσεις. Το φαινόμενο πήρε έναν πιο κοσμικό και λιγότερο θρησκευτικό χαρακτήρα.

Για πολλούς ανθρώπους που έψαχναν απαντήσεις έξω από τα παραδοσιακά δόγματα, το channeling φάνταζε σαν μια ζωντανή, άμεση επαφή με κάτι ανώτερο. Κάποιοι μάλιστα το συνέδεσαν με εξωγήινους πολιτισμούς ή με την ιδέα της ανώτερης ενεργειακής δόνησης.

Το κοινό σημείο ήταν πάντα το ίδιο: το ανθρώπινο στόμα μιλούσε, αλλά η φωνή λέγεται πως ερχόταν από αλλού.

Φυσικά, οι επιστήμονες δεν έμειναν αμέτοχοι. Ψυχολόγοι και νευρολόγοι προσπάθησαν να καταλάβουν τι συμβαίνει. Οι πιο συχνές εξηγήσεις μιλούν για:

– Διασχιστικές καταστάσεις : το άτομο χωρίζει την προσωπικότητά του, δημιουργώντας μια «δεύτερη φωνή» που βιώνει ως ξένη.

– Αυτούπνωση : το channeling μπορεί να μοιάζει με κατάσταση ύπνου REM όπου αναδύονται υποσυνείδητες εικόνες.

– Δημιουργική φαντασία : κάποιοι θεωρούν ότι οι channelers απλά χρησιμοποιούν την ικανότητά τους στη φαντασία και τον αυτοσχεδιασμό.

– Αυθυποβολή : οι συμμετέχοντες περιμένουν κάτι «υπερφυσικό» και έτσι ερμηνεύουν τα λόγια ως μηνύματα από αλλού.

Δεν λείπουν όμως και οι νευροεπιστημονικές μελέτες. Μαγνητικές τομογραφίες έχουν δείξει ότι κατά τη διάρκεια channeling ενεργοποιούνται περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τον αυτοματισμό, τη δημιουργικότητα και την αναστολή του «εγώ». Με άλλα λόγια, το άτομο μιλάει χωρίς να περνά πρώτα από το λογικό φίλτρο.

Δεν θα μπορούσε βέβαια να λείπουν οι κριτικές. Πολλοί θεωρούν το channeling απλώς μια μορφή απάτης ή θεάτρου. Υπάρχουν αποδείξεις για περιπτώσεις όπου τα λεγόμενα κανάλια/channels αποκαλύφθηκαν ότι είχαν προετοιμάσει το υλικό τους ή εκμεταλλεύονταν την αφέλεια ανθρώπων.

Άλλοι τονίζουν ότι, ακόμη και όταν δεν υπάρχει σκοπιμότητα εξαπάτησης, το φαινόμενο εξηγείται καλύτερα ως ψυχολογικό. Το γεγονός ότι διαφορετικοί channelers δίνουν αντιφατικά μηνύματα είναι ένα από τα βασικά επιχειρήματα των σκεπτικιστών.

Παρόλα αυτά, η ελκυστικότητα του φαινομένου δεν μειώθηκε. Ίσα ίσα, όσο η επιστήμη προσπαθεί να το λογικοποιήσει, τόσο περισσότεροι βρίσκουν στο channeling κάτι μυστηριακό που ξεπερνά τα όρια της γνώσης μας.

Δεν είναι τυχαίο ότι το channeling βρήκε τον δρόμο του και στην ποπ κουλτούρα. Ταινίες τρόμου με μέντιουμ, βιβλία που γράφτηκαν αυτόματα από πνεύματα, ακόμα και μουσικοί που μιλούν για έμπνευση σαν να ήρθε από αλλού.

Στη σύγχρονη εποχή, τα διαδικτυακά κανάλια, τα forums και τα social media γέμισαν με μηνύματα από ανώτερες συνειδήσεις. Η διαφορά είναι ότι πια, αντί να μαζεύονται γύρω από ένα τραπέζι, οι άνθρωποι συντονίζονται γύρω από μια οθόνη.

Το channeling, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, έγινε μέρος του συλλογικού φαντασιακού μας.

Ίσως το πιο ενδιαφέρον ερώτημα δεν είναι αν το channeling είναι πραγματικό ή όχι, αλλά γιατί παραμένει τόσο ελκυστικό. Η απάντηση μπορεί να κρύβεται στην ανθρώπινη ανάγκη για νόημα. Θέλουμε να πιστέψουμε ότι υπάρχει κάτι πέρα από εμάς, μια φωνή που ξέρει περισσότερα, μια γέφυρα με το άγνωστο. Για κάποιους, το channeling είναι πράγματι μια αυθεντική επικοινωνία με ανώτερες διαστάσεις. Για άλλους, είναι απλώς η φωνή του ίδιου μας του υποσυνείδητου, που βρίσκει τρόπο να μιλήσει όταν χαλαρώνουν τα όρια του λογικού. Όπως και να το δει κανείς, το σίγουρο είναι ότι το channeling μας φανερώνει κάτι σημαντικό, ο άνθρωπος έχει πάντα την ανάγκη να ακούσει μια φωνή πέρα από τον εαυτό του. Κι αυτό, είτε είναι θεϊκό είτε ψυχολογικό, είναι από μόνο του αποκαλυπτικό.