Wernher von Braun και Jack Parsons (Frater Belarion): Ένας Ναζιστής και ένας αποκρυφιστής ως θεμέλια της NASA

Wernher von Braun και Jack Parsons (Frater Belarion): Ένας Ναζιστής και ένας αποκρυφιστής ως θεμέλια της NASA

Η NASA έχει καταγραφεί στη συλλογική συνείδηση ως το απόλυτο σύμβολο της ανθρώπινης προόδου. Είναι ο οργανισμός που σήκωσε το βλέμμα της ανθρωπότητας από τη γη προς τα άστρα, που μετέτρεψε την επιστημονική φαντασία σε πραγματικότητα και που απέδειξε ότι το αδύνατο μπορεί να γίνει εφικτό. Όμως, όπως συμβαίνει συχνά με τις μεγάλες αφηγήσεις, η επιφάνεια κρύβει μια πιο σύνθετη και λιγότερο άνετη αλήθεια.

Πριν αποκτήσει το όνομα και τη μορφή που γνωρίζουμε σήμερα, η NASA υπήρξε κάτι διαφορετικό. Οι ρίζες της βρίσκονται στην NACA, έναν οργανισμό που ιδρύθηκε το 1915 με σκοπό να προωθήσει την αεροναυπηγική έρευνα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Εκεί, μακριά από το διάστημα και τα οράματα για άλλους κόσμους, τέθηκαν τα θεμέλια της τεχνολογίας που αργότερα θα επέτρεπε στον άνθρωπο να εγκαταλείψει τη Γη. Όμως η πραγματική μετάβαση δεν προήλθε μόνο από την επιστήμη. Ήρθε μέσα από τον πόλεμο.

Στα ερείπια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, η γνώση δεν χάθηκε, μετακινήθηκε. Και μαζί της μετακινήθηκαν και οι άνθρωποι που τη δημιούργησαν. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει η μορφή του Wernher von Braun, ενός ανθρώπου που ενσάρκωσε όσο λίγοι την αντίφαση της τεχνολογικής προόδου.

Στη ναζιστική Γερμανία, ο von Braun ηγήθηκε της ανάπτυξης του V-2 rocket, του πρώτου βαλλιστικού πυραύλου μεγάλου βεληνεκούς. Οι V-2 δεν ήταν απλώς όπλα, ήταν το πρώτο βήμα της ανθρωπότητας προς το διάστημα, έστω και αν αυτό το βήμα έγινε μέσα από την καταστροφή. Για πρώτη φορά, ανθρώπινα κατασκευάσματα διέσπασαν τα όρια της ατμόσφαιρας, ανοίγοντας έναν δρόμο που δεν θα έκλεινε ποτέ ξανά. Και όμως, πίσω από αυτή την τεχνολογική τομή, υπήρχε ένα τίμημα βαρύ. Η παραγωγή τους βασίστηκε στην καταναγκαστική εργασία κρατουμένων, σε συνθήκες που στοίχισαν τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους.

Μετά τον πόλεμο, η ιστορία δεν ακολούθησε την πορεία που ίσως θα περίμενε κανείς. Ο von Braun δεν εξαφανίστηκε στη σκιά των εγκλημάτων του καθεστώτος στο οποίο υπηρέτησε. Αντιθέτως, μεταφέρθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες μέσω του προγράμματος Operation Paperclip, μιας στρατηγικής επιλογής που στόχευε στην αξιοποίηση της γερμανικής τεχνογνωσίας στον νέο γεωπολιτικό ανταγωνισμό με τη Σοβιετική Ένωση. Εκεί, σε ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον, ο ίδιος άνθρωπος που είχε συμβάλει στην ανάπτυξη όπλων πολέμου βρέθηκε να σχεδιάζει το όχημα που θα οδηγούσε τον άνθρωπο στη Σελήνη, τον Saturn V, τον πύραυλο-σύμβολο της αποστολής Apollo 11 Moon Landing.

Η διαδρομή του von Braun μοιάζει σχεδόν αδύνατο να αποδοθεί με απλούς όρους. Είναι η ιστορία ενός ανθρώπου που κινήθηκε ανάμεσα σε δύο κόσμους, τον κόσμο της καταστροφής και τον κόσμο της εξερεύνησης, χωρίς ποτέ να αποκοπεί πλήρως από κανέναν.

Κι όμως, δεν ήταν ο μόνος που συνέβαλε στη γέννηση της διαστημικής εποχής. Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, σε ένα περιβάλλον πολύ πιο χαοτικό και απρόβλεπτο, ένας διαφορετικός τύπος επιστήμονα διαμόρφωνε τα θεμέλια της ίδιας τεχνολογίας. Ο John Whiteside Parsons, γνωστός και ως Jack Parsons, δεν ταίριαζε σε κανένα από τα πρότυπα της εποχής του.

Ως συνιδρυτής του Jet Propulsion Laboratory, ο Parsons συνέβαλε καθοριστικά στην ανάπτυξη της πυραυλικής προώθησης, ιδιαίτερα μέσω των στερεών καυσίμων και της τεχνολογίας JATO. Το έργο του έθεσε τις βάσεις για τη λειτουργία των σύγχρονων πυραύλων και ενσωματώθηκε αργότερα στον μηχανισμό της NASA. Ωστόσο, η επιστημονική του δραστηριότητα ήταν μόνο μία πλευρά της προσωπικότητάς του.

Στον ιδιωτικό του κόσμο, ο Parsons ακολουθούσε μια εντελώς διαφορετική πορεία. Ήταν μέλος του Ordo Templi Orientis και μαθητής του Aleister Crowley, ενός από τους πιο αμφιλεγόμενους αποκρυφιστές του 20ού αιώνα. Υιοθετώντας το όνομα Frater Belarion, συμμετείχε σε τελετουργίες που συνδύαζαν μυστικισμό, συμβολισμό και προσωπική αναζήτηση. Για τον ίδιο, η επιστήμη και ο αποκρυφισμός δεν ήταν αντίθετοι κόσμοι, ήταν διαφορετικοί τρόποι προσέγγισης του ίδιου άγνωστου.

Ο θάνατός του το 1952, έπειτα από έκρηξη στο εργαστήριό του, άφησε πίσω του περισσότερα ερωτήματα παρά απαντήσεις. Επισήμως, επρόκειτο για ατύχημα. Υπάρχει ομως και η θεωρία που εξηγεί τον θάνατο του ως ”ενα τελετουργικό που δεν έγινε σωστά”. Ωστόσο, η ζωή του Parsons ήταν τέτοια που κάθε εκδοχή έμοιαζε πιθανή. Παρ’ όλα αυτά, η επιστημονική του συμβολή δεν ξεχάστηκε. Ένας σεληνιακός κρατήρας, ο Parsons Crater, φέρει το όνομά του, ως σιωπηλή αναγνώριση ενός ανθρώπου που έζησε στα όρια.

Όταν εξετάσει κανείς αυτές τις δύο μορφές μαζί, η εικόνα που προκύπτει είναι σχεδόν παράδοξη. Από τη μία πλευρά, ένας Ναζιστής επιστήμονας που διαμορφώθηκε μέσα σε ένα αυταρχικό καθεστώς και συνέβαλε στη δημιουργία όπλων μαζικής καταστροφής. Από την άλλη, ένας άνθρωπος που κινήθηκε ανάμεσα στην επιστήμη και τον αποκρυφισμό, αναζητώντας απαντήσεις πέρα από τα όρια της λογικής. Και όμως, και οι δύο, με διαφορετικούς τρόπους, συνέβαλαν στο ίδιο αποτέλεσμα, την είσοδο της ανθρωπότητας στην εποχή του διαστήματος.

Η NASA όπως τελικά διαμορφώθηκε, πέρα απο προϊόν επιστημονικής εξέλιξης, είναι το αποτέλεσμα μιας σύνθεσης αντιφάσεων. Είναι το σημείο στο οποίο συναντώνται η στρατιωτική τεχνολογία, η πολιτική σκοπιμότητα, η επιστημονική καινοτομία και οι προσωπικές ιστορίες ανθρώπων που δεν χωρούν σε απλές κατηγορίες.

Είναι προφανές πως η πορεία προς τα άστρα δεν είναι τόσο καθαρή όσο συχνά παρουσιάζεται. Είναι μια διαδρομή που κουβαλά μαζί της τα ίχνη του παρελθόντος τα επιτεύγματα, αλλά και τα λάθη. Και αν αυτό ισχύει, τότε η ιστορία της διαστημικής εξερεύνησης δεν είναι μόνο μια ιστορία προόδου, αλλα και μια υπενθύμιση ότι ακόμη και τα πιο φωτεινά επιτεύγματα μπορούν να έχουν γεννηθεί μέσα από σκοτάδι.

Περισσότερα για τον John Whiteside Parsons “Frater Belarion” -> Ο Jack Parsons ως Frater Belarion ο Aleister Crowley και το Ordo Templi Orientis. <-

Περισσότερα για τον Aleister Crowley -> Aleister Crowley. Τα τάγματα οι οργανώσεις και το το αληθινό θέλημα. <-