Anonymous. Απο το 2000 ως σήμερα, μια λεγεώνα χωρίς πρόσωπο.

Anonymous. Απο το 2000 ως σήμερα, μια λεγεώνα χωρίς πρόσωπο.

Στην ιστορία του διαδικτύου έχουν υπάρξει πολλοί μύθοι, πολλές φιγούρες που άφησαν το στίγμα τους, αλλά λίγες έφτασαν να γίνουν πραγματικοί θρύλοι. Μία από αυτές τις φιγούρες  ή καλύτερα, μία συλλογική περσόνα – είναι οι Anonymous. Δεν είναι ομάδα με αρχηγούς, δεν είναι κόμμα, δεν είναι καν ένα οργανωμένο δίκτυο με μέλη που εγγράφονται. Είναι περισσότερο μια ιδέα. Μια σκιά που πλανάται πάνω από το διαδίκτυο, έτοιμη να εμφανιστεί όποτε κάποιος προσπαθήσει να περιορίσει την ελευθερία του λόγου, να λογοκρίνει ή να καταπιέσει.

Οι Anonymous είναι το φάντασμα του διαδικτύου. Μια λεγεώνα χωρίς πρόσωπο, χωρίς σταθερή δομή, αλλά με τεράστια επιρροή. Και η ιστορία τους είναι γεμάτη προκλήσεις, εντάσεις, αντιφάσεις και εντυπωσιακές παρεμβάσεις.

Η ιστορία ξεκινάει στις αρχές των 2000s, σε ένα μέρος που σήμερα θεωρείται θρυλικό το 4chan, ένα φόρουμ όπου η ανωνυμία ήταν ο βασικός κανόνας. Οι χρήστες δεν υπέγραφαν με ονόματα αλλά εμφανίζονταν απλά ως Anonymous (Anons). Από εκεί γεννήθηκε η ιδέα ότι όλοι μαζί μπορούν να λειτουργήσουν ως μία ενιαία φωνή.

Στην αρχή δεν υπήρχε τίποτα πολιτικό ή επαναστατικό. Υπήρχε περισσότερο η διάθεση για τρολιές (trolling) συντονισμένες επιθέσεις σε διαδικτυακά παιχνίδια, πειράγματα σε γνωστές φιγούρες του ίντερνετ, memes που εξαπλώνονταν με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Ήταν το απόλυτο χάος του πρώιμου διαδικτύου ένα μείγμα από χιούμορ, ειρωνεία και την αίσθηση ότι στο ίντερνετ μπορείς να κάνεις ό,τι θέλεις χωρίς συνέπειες.

Όμως σιγά σιγά, η δυναμική άλλαξε. Αυτό που ξεκίνησε σαν πλάκα, μετατράπηκε σε κάτι πολύ μεγαλύτερο, σε κίνημα διαδικτυακού ακτιβισμού.

Το 2006 βγήκε στους κινηματογράφους το V for Vendetta. Ο χαρακτήρας «V», με τη μάσκα του Guy Fawkes, έγινε σύμβολο αντίστασης ενάντια στην τυραννία. Οι Anonymous υιοθέτησαν τη μάσκα και αυτή έγινε το σήμα κατατεθέν τους.

Η επιλογή δεν ήταν τυχαία, η μάσκα καλύπτει το πρόσωπο, εξαλείφει την ατομικότητα και επιτρέπει σε οποιονδήποτε να γίνει Anonymous. Παράλληλα, στέλνει το μήνυμα ότι οποιοσδήποτε μπορεί να σηκώσει κεφάλι απέναντι στην εξουσία.

Η εικόνα εκατοντάδων διαδηλωτών με μάσκες Guy Fawkes σε δρόμους πόλεων έγινε μια από τις πιο δυνατές εικόνες της σύγχρονης ποπ κουλτούρας ένα στιγμιότυπο που γεφύρωνε το φανταστικό με την πραγματικότητα.

Η πρώτη μεγάλη στιγμή ήρθε το 2008, όταν οι Anonymous ξεκίνησαν το Project Chanology ενάντια στην Εκκλησία της Σαηεντολογίας.

Όλα ξεκίνησαν όταν ένα βίντεο με τον Τομ Κρουζ, στο οποίο μιλούσε με υπερβολικό ενθουσιασμό για τη Σαηεντολογική Εκκλησία, διέρρευσε στο διαδίκτυο. Η οργάνωση επιχείρησε να το κατεβάσει, επικαλούμενη πνευματικά δικαιώματα. Αυτό θεωρήθηκε λογοκρισία, και οι Anonymous απάντησαν.

Ξεκίνησαν διαδικτυακές επιθέσεις (DDoS), τηλεφωνικές φάρσες, και στη συνέχεια βγήκαν στους δρόμους με τις μάσκες Guy Fawkes. Οι διαδηλώσεις ήταν παγκόσμιες από τη Νέα Υόρκη και το Λονδίνο μέχρι τη Μελβούρνη.

Το Project Chanology έκανε τους Anonymous γνωστούς σε όλο τον κόσμο. Για πρώτη φορά, μια ανώνυμη συλλογικότητα του διαδικτύου περνούσε από τις οθόνες στους δρόμους.

Το 2010, το Wikileaks άρχισε να δημοσιεύει χιλιάδες διαβαθμισμένα έγγραφα των ΗΠΑ. Οι αμερικανικές αρχές αντέδρασαν, και εταιρείες όπως η PayPal, Visa και Mastercard μπλόκαραν τις δωρεές προς τον οργανισμό.

Οι Anonymous απάντησαν με την Operation Payback, μαζικές επιθέσεις DDoS εναντίον αυτών των εταιρειών, για να δείξουν ότι δεν μπορούν να φιμώνουν την ελευθερία της πληροφορίας.

Έναν χρόνο αργότερα, το 2011, ο κόσμος συγκλονιζόταν από την Αραβική Άνοιξη. Οι Anonymous βρέθηκαν στο πλευρό των διαδηλωτών, βοηθώντας να παρακαμφθεί η διαδικτυακή λογοκρισία, δίνοντας οδηγίες για VPNs και εργαλεία ανωνυμίας.

Σε χώρες όπως η Τυνησία και η Αίγυπτος, η συμβολή τους ήταν καθοριστική στο να σπάσει ο ψηφιακός έλεγχος που είχαν οι κυβερνήσεις.

Με τον καιρό, οι Anonymous έστησαν δεκάδες «επιχειρήσεις», που ονομάζονταν Ops. Μερικές από τις πιο γνωστές ήταν:

– Operation Tunisia (2011): Στήριξη στους εξεγερμένους της Τυνησίας.

– Operation Sony (2011): Αντίδραση στις αγωγές της Sony κατά χάκερ που «έσπασαν» το PlayStation 3.

– Operation Megaupload (2012): Επιθέσεις εναντίον του FBI και του Υπουργείου Δικαιοσύνης, μετά το κλείσιμο του Megaupload.

– Operation Ferguson (2014): Παρεμβάσεις μετά τη δολοφονία του Michael Brown.

– Operation Isis (2015): Χιλιάδες λογαριασμοί του ISIS κατέβηκαν από το Twitter.

– Operation Russia (2022): Ενάντια στην εισβολή στην Ουκρανία, με επιθέσεις σε κυβερνητικά sites.

Κάθε φορά, οι στόχοι άλλαζαν. Άλλοτε κυβερνήσεις, άλλοτε εταιρείες, άλλοτε τρομοκρατικές οργανώσεις.

Φυσικά, δεν ήταν όλα θετικά. Οι επιθέσεις των Anonymous θεωρήθηκαν από κυβερνήσεις και εταιρείες παράνομες ενέργειες. Πολλοί χαρακτήρισαν το κίνημα «ψηφιακούς τρομοκράτες», ενώ υπήρξαν και συλλήψεις μελών τους.

Ακόμα και μέσα στην κοινότητα υπήρξαν αντιπαραθέσεις, μερικοί ήθελαν να παραμείνει μια κολεκτίβα τρολ και διαδικτυακής ανυπακοής και αλλοι ήθελαν πιο σοβαρές πολιτικές παρεμβάσεις.

Αυτή η διπλή φύση άλλοτε φάρσα, άλλοτε πολιτικός ακτιβισμός κάνει τους Anonymous δύσκολο να καταταχθούν.

Το πιο γνωστό τους μότο είναι:

«We are Anonymous. We are Legion. We do not forgive. We do not forget. Expect us.»

Η φράση αυτή έγινε κάτι παραπάνω από σύνθημα: έγινε απειλή, δήλωση παρουσίας, και ταυτόχρονα αντικείμενο φόβου αλλά και θαυμασμού.

Κάθε φορά που ένα βίντεο με τη φωνή-ρομπότ των Anonymous ανέβαινε στο YouTube, συνοδευόμενο από τη μάσκα Guy Fawkes, δημιουργούσε δέος.

Τα χρόνια που ακολούθησαν, οι Anonymous ενεπλάκησαν σε γνωστές υποθέσεις:

– Occupy Wall Street (2011): όπου στήριξαν τους διαδηλωτές με ψηφιακά εργαλεία.

– Επιθέσεις σε κυβερνήσεις από την Ουγκάντα μέχρι τις ΗΠΑ.

– Black Lives Matter (2020): Επέστρεψαν δυναμικά, με επιθέσεις σε ιστότοπους αστυνομικών ενώσεων και διαρροές δεδομένων.

Κάθε φορά που το κίνημα φαινόταν να ξεθωριάζει, κάτι καινούργιο το επανέφερε στο προσκήνιο.

Η αλήθεια είναι ότι οι Anonymous δεν είναι ενιαία οργάνωση. Οποιοσδήποτε μπορεί να δράσει στο όνομα των Anonymous. Αυτό σημαίνει ότι η ποιότητα και η σοβαρότητα των δράσεων ποικίλει.

Και όμως, αυτή η ασάφεια είναι η δύναμή τους. Δεν μπορείς να συλλάβεις, να καταδικάσεις ή να εξαφανίσεις κάτι που δεν έχει κέντρο. Είναι σαν την ίδια την ανωνυμία του διαδικτύου: όσο υπάρχει, οι Anonymous μπορούν να ξαναγεννηθούν.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι Anonymous έγιναν μέρος της ποπ κουλτούρας. Η μάσκα Guy Fawkes εμφανίζεται σε διαδηλώσεις σε όλο τον κόσμο – από την Ισπανία και την Ελλάδα μέχρι το Χονγκ Κονγκ.

Σειρές όπως το Mr. Robot ή ταινίες όπως το Hackers και φυσικά το V for Vendetta βοήθησαν να εδραιωθεί η εικόνα του hacker-εκδικητή.

Η ηλεκτρονική μουσική, το cyberpunk ύφος, ακόμα και τα memes, τροφοδοτούν τη φήμη των Anonymous. Είναι το «ψηφιακό φάντασμα» που συνδέει την τεχνολογία με την αντίσταση.

Σήμερα, οι Anonymous δεν έχουν την ίδια σταθερή παρουσία που είχαν στη δεκαετία 2010. Όμως παραμένουν ένα σύμβολο. Ένα reminder ότι το διαδίκτυο δεν είναι πλήρως ελεγχόμενο και ότι πάντα θα υπάρχει αντίδραση απέναντι στη λογοκρισία και την καταπίεση.

Ίσως το πιο σημαντικό είναι ότι έδωσαν στους απλούς χρήστες του διαδικτύου την αίσθηση ότι μπορούν να αντισταθούν. Ότι ακόμα και χωρίς ισχυρά μέσα, υπάρχει τρόπος να ακουστεί η φωνή σου.

Οι Anonymous είναι η επιτομή του ψηφιακού ακτιβισμού. Μπορεί να είναι χαοτικοί, αντιφατικοί, ακόμα και επικίνδυνοι. Αλλά δεν παύουν να είναι η απόδειξη ότι ο κόσμος του διαδικτύου έχει τη δική του πολιτική δυναμική.

Και όπως λέει το μότο τους, «Expect us». Γιατί κανείς δεν ξέρει πότε – αλλά ξέρει ότι αργά ή γρήγορα θα επιστρέψουν.

Οι Anonymous είναι ένα φαινόμενο μοναδικό. Μια λεγεώνα χωρίς πρόσωπο, που ζει στις σκιές του διαδικτύου. Άλλοτε σαν τρολ, άλλοτε σαν ψηφιακοί εκδικητές, άλλοτε σαν πραγματικοί ακτιβιστές.

Το βέβαιο είναι ότι το αποτύπωμά τους έχει μείνει ανεξίτηλο στην ιστορία της ψηφιακής εποχής. Και όσο υπάρχουν άνθρωποι που πιστεύουν στην ελευθερία της πληροφορίας, τόσο θα συνεχίζει να υπάρχει και η μάσκα του Guy Fawkes, κάπου εκεί στο πλήθος, να μας θυμίζει ότι κανείς δεν είναι πραγματικά μόνος του.