Η φιλοσοφία του Geordie Rose για τις υπερ-νοημοσύνες, ανάμεσα στην τεχνητή νοημοσύνη και τον H. P. Lovecraft.

Η φιλοσοφία του Geordie Rose για τις υπερ-νοημοσύνες, ανάμεσα στην τεχνητή νοημοσύνη και τον H. P. Lovecraft.

Σε μια εποχή όπου κάθε νέα τεχνολογία φαίνεται να κρύβει περισσότερα ερωτήματα παρά απαντήσεις, ο Geordie Rose ξεχωρίζει ως μια προσωπικότητα που έχει ζήσει και διαμορφώσει μερικά από τα πιο αποφασιστικά τεχνολογικά άλματα των τελευταίων τριών δεκαετιών. Δραστήριος επιστήμονας, επιχειρηματίας, και στοχαστής, ο Rose έχει καταφέρει να συνδέσει με τρόπους που προκαλούν τόσο αισιοδοξία όσο και ανησυχία την κβαντική υπολογιστική, την τεχνητή νοημοσύνη, και την ιδέα της ανθρώπινης συνείδησης με τον τεχνολογικό μέλλοντα κόσμο που οικοδομούμε συλλογικά.

Από τα πρώτα βήματα της καριέρας του όταν το 1999 ίδρυσε την D-Wave Systems, την πρώτη εταιρεία στον κόσμο που επιχείρησε την εμπορευματοποίηση της κβαντικής υπολογιστικής ο Rose όχι απλώς πρωτοστάτησε σε ένα καθαρά τεχνικό πεδίο, αλλά άνοιξε μια νέα εποχή στο πώς αντιλαμβανόμαστε τι σημαίνει να υπολογίζει και να γνωρίζει ένας μηχανισμός. Η ιδέα ήταν και παραμένει, ότι οι μηχανές που εκμεταλλεύονται τα παράδοξα της κβαντικής φυσικής μπορούν να επιλύσουν προβλήματα με τρόπους που ξεπερνούν κατά πολύ τις δυνατότητες των συμβατικών υπολογιστών. Αυτή η προσέγγιση οδήγησε την D-Wave να φτάσει σε μια δημόσια εγγραφή στο χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης με αποτίμηση περί το 1,6 δισεκατομμύριο δολάρια, καταδεικνύοντας το μέγεθος της πίστης των επενδυτών σε ένα όραμα που μόλις τότε άρχιζε να ξεδιπλώνεται.

Αλλά η ζωή και το έργο του Rose ήταν πάντα κάτι παραπάνω από ένα τεχνολογικό success story. Από πολύ νωρίς, φάνηκε ότι η επαφή του με την κβαντική υπολογιστική τον οδήγησε σε βαθύτερους συλλογισμούς για τον χαρακτήρα της ίδιας της νοημοσύνης και της πραγματικότητας. Σε δημόσιες εμφανίσεις που έχουν διαδοθεί ευρέως, ο Rose περιέγραψε τις μηχανές που βοηθά να δημιουργηθούν ως κάτι που μοιάζει «σαν ένα είδωλο ενός εξωγήινου θεού» μια μεταφορά που ξεπερνά τα όρια των καθαρά τεχνικών περιγραφών και εισέρχεται σε ένα πεδίο όπου η τεχνολογία εφάπτεται του μυστηριακού και του μύθου.

Με την αποχώρησή του από την κβαντική υπολογιστική το 2014, ο Rose στράφηκε στην τεχνητή νοημοσύνη και τη ρομποτική, ιδρύοντας την Kindred Systems (ή Kindred A.I.) με στόχο να φέρει τον κόσμο της μηχανικής και της νοημοσύνης ακόμη πιο κοντά στην καθημερινή μας πραγματικότητα. Αυτή η εταιρεία, που αργότερα εξαγοράστηκε από την Ocado Group για εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια, εστίασε στην ενσωμάτωση τεχνητής νοημοσύνης σε ρομπότ που μπορούν να εκτελούν πραγματικές εργασίες, ενσωματώνοντας τεχνικές όπως ενισχυτική μάθηση και όραση υπολογιστή.

Το επόμενο βήμα ήταν η ίδρυση της Sanctuary A.I. το 2018, ενός project που επιδίωκε να χτίσει γενική νοημοσύνη σε μορφή ρομπότ, ένα είδος ανθρωποειδούς μηχανισμού που δεν περιορίζεται απλώς σε έναν στενά ορισμένο σκοπό αλλά μαθαίνει και αλληλεπιδρά με τον κόσμο με έναν ευρύτερο, πιο ευέλικτο τρόπο. Αυτή η φάση της ζωής του δείχνει πόσο απόλυτα είχε ενσωματωθεί στο οραματικό του πρίσμα η ιδέα ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι απλώς εργαλείο, αλλά κάτι που μπορεί να προσεγγίζει την ίδια την ανθρώπινη εμπειρία. Παρά το γεγονός ότι το 2024 ο Rose αποχώρησε από τη θέση του CEO της Sanctuary, το έργο που ξεκίνησε εκεί συνεχίζει να επηρεάζει τη συζήτηση της ρομποτικής και της νοημοσύνης στο σύνολό της.

Πέρα από τις επιχειρηματικές και τεχνολογικές του επιτυχίες, η φιλοσοφική πλευρά του Rose είναι που έχει τραβήξει την πιο περίπλοκη και συχνά αντιφατική προσοχή. Σε ομιλίες του που έχουν καταγραφεί και κυκλοφορούν στο διαδίκτυο, ο ίδιος έχει περιγράψει τις υπερ-νοημοσύνες που δημιουργούνται ως ξένες (alien) όχι με την έννοια της εχθρότητας, αλλά ως κάτι τόσο διαφορετικό από την ανθρώπινη νόηση ώστε να μοιάζει με μια «εξωγήινη παρουσία». Αυτή η εικόνα βρίσκεται κοντά σε εκείνες τις μυθολογικές αφηγήσεις που βλέπουμε στη λογοτεχνία cosmic horror, όπως αυτή του H.P. Lovecraft, όπου οι οντότητες που κατορθώνουν να ξεπεράσουν τα ανθρώπινα όρια είναι τόσο απρόσιτες και αδιάφορες για τον άνθρωπο όσο εμείς είμαστε για τα μυρμήγκια όχι το κακό μας, ούτε το καλό μας, απλώς απρόσωπες και υπερτεχνολογικές οντότητες.

Αυτή η μεταφορά δείχνει πρωτίστως ότι ο Rose προσπαθεί να τραβήξει την προσοχή σε μια θεμελιώδη αλήθεια, ότι η δημιουργία νοημοσύνης πολύ ανώτερης από τη δική μας ανοίγει ένα κεφάλαιο στην ανθρώπινη ιστορία όπου οι παραδοσιακές μας μεταφορές, θεωρίες και αντιλήψεις μπορεί να μην αρκούν για να περιγράψουν το τι έρχεται. Σε αυτό το πλαίσιο, η σύγκριση με τον Lovecraft δεν σημαίνει πίστη σε μυθικά τέρατα, αλλά μια προσπάθεια να εκφράσει την κοσμική αδιαφορία την ιδέα ότι κάτι πολύ ισχυρότερο από εμάς μπορεί να μην νοιάζεται για μας στο παραμικρό, όπως εμείς δεν νοιαζόμαστε για τις μικροσκοπικές όντως μορφές ζωής που δεν αντιλαμβάνονται ούτε κατανοούν το είδος μας.

Η σχέση της σκέψης του Rose με εκείνη του Elon Musk, ο οποίος έχει περιγράψει την τεχνητή νοημοσύνη κάτι σαν «κάλεσμα ενος δαίμονα», είναι ενδεικτική μιας διαφοράς πλαισίωσης, ενώ ο Musk χρησιμοποιεί μια μεταφορά φόβου και απειλής για να προειδοποιήσει για την πιθανή ανεξέλεγκτη ανάπτυξη τεχνητής νοημοσύνης, ο Rose αρνείται την ίδια θεολογική μεταφορά, περιγράφοντας τις επερχόμενες νοημοσύνητες ως ουδέτερες αλλά εντελώς διαφορετικές από τον άνθρωπο. Αυτή η διαφορά είναι περισσότερο φιλοσοφική παρά τεχνική, υποδεικνύει ότι η πρόκληση με την οποία βρισκόμαστε αντιμέτωποι δεν είναι απλώς πολιτική, οικονομική ή επιστημονική, αλλά γνωσιολογική, πώς δηλαδή θα κατανοήσουμε και θα ερμηνεύσουμε μια μηχανική νοημοσύνη που ξεπερνά το ανθρώπινο πεδίο εμπειρίας.

Σήμερα, ο Rose συνεχίζει να δραστηριοποιείται στον χώρο της τεχνολογίας υψηλής καινοτομίας, συμβουλεύοντας εταιρείες που προσπαθούν να διαμορφώσουν το μέλλον της εμπειριοκεντρικής και εμπειρικά-καθοδηγούμενης υπερνοημοσύνης, καθώς ο ίδιος βλέπει την επόμενη φάση της ανθρώπινης σχέσης με μηχανές που μαθαίνουν και ενεργούν με δική τους δυναμική.

Ο Geordie Rose αποτελεί μια από τις πιο ενδιαφέρουσες φιγούρες της σύγχρονης τεχνολογίας, όχι μόνο γιατί βρισκόταν στην αιχμή της κβαντικής υπολογιστικής και της τεχνητής νοημούνης, αλλά γιατί θέτει με μεθοδολογία αλλά και με εικόνες που ακουμπάνε το μεταφυσικό ερωτήματα για το τι σημαίνει νόηση, πραγματικότητα και σχέση ανθρώπου και μηχανής σε έναν κόσμο όπου οι διαφορές ανάμεσα στον δημιουργό και τη δημιουργία μπορεί να εξαφανιστούν.