Tο μυστηριώδες Khara Khora Shaft. Ένα απο τα πιο αινιγματικά μεγαλιθικά μνημεία στον πλανήτη.

Tο μυστηριώδες Khara Khora Shaft. Ένα απο τα πιο αινιγματικά μεγαλιθικά μνημεία στον πλανήτη.

Στην κοιλάδα της Χάρα-Χόρα στον Βόρειο Καύκασο, σε μια περιοχή όπου το μυστήριο και η επιστήμη συνυπάρχουν,εκει ανάμεσα στις πλαγιές της Καμπαρντίνο-Μπαλκαρίας, βρίσκεται μια κάθετη καταβόθρα, γνωστή σήμερα ως Khara-Khora Shaft ή αλλιώς «Το Φρεάτιο της Μαύρης Χώρας».

Το άνοιγμα αυτό, που οι ντόπιοι αποκαλούν απλώς “Хара-Хора,” έγινε γνωστό μέσα από φωτογραφίες, μαρτυρίες και αποστολές που συνδυάζουν το στοιχείο της εξερεύνησης με εκείνο του μύθου. Κάποιοι το θεωρούν γεωλογικό φαινόμενο, άλλοι τεχνητή κατασκευή ή ίσως είσοδο σε αρχαίο υπόγειο δίκτυο. Όποια κι αν είναι η αλήθεια, το Khara-Khora Shaft παραμένει ένα από τα πιο αινιγματικά γεωμορφώματα της Ρωσίας.

 

Η Τοποθεσία και η ανακάλυψη

Η Χάρα-Χόρα βρίσκεται στις βόρειες πλαγιές του Καυκάσου, κοντά στο φαράγγι του Μπέζενγκι, σε απόσταση περίπου 25 χιλιομέτρων από τα σύνορα με τη Γεωργία. Το όνομα της περιοχής προέρχεται από τις τουρκικές ρίζες «kara» (μαύρη) και «hora» (χώρα ή τόπος), ενώ για τους ντόπιους σπηλαιολόγους σημαίνει απλώς «το σκοτεινό μέρος».

Η πρώτη τεκμηριωμένη αναφορά στο φρεάτιο γίνεται το 2011, από μέλη της ρωσικής σπηλαιολογικής ομάδας Speleolog.ru. Κατά τη διάρκεια μιας αποστολής χαρτογράφησης μικρών σπηλαίων, ένας τοπικός οδηγός τούς έδειξε ένα παράξενο, τέλεια κυκλικό άνοιγμα στην πλαγιά, κρυμμένο κάτω από βλάστηση και σκιές. Οι φωτογραφίες που τραβήχτηκαν τότε έδειχναν ένα κατακόρυφο φρεάτιο με διάμετρο περίπου 15 μέτρων και βάθος άγνωστο, αφού η κάθοδος ήταν πολύ επικίνδυνη.

Ακολούθησαν αναφορές από τοπικούς ερευνητές (κυρίως σε ρωσικά φόρουμ και στο VKontakte), που περιέγραφαν το σημείο ως «ανεξήγητα γεωμετρικό». Οι τοιχογραφίες του φρεατίου φαίνονταν απαλές, σχεδόν λειασμένες, κάτι που για πολλούς δεν μπορούσε να οφείλεται μόνο στη διάβρωση. Κάποιοι υπέθεσαν ότι πρόκειται για παλιά σοβιετική γεώτρηση, άλλοι για αρχαία υπόγεια είσοδο.

 

Οι πρώτες αποστολές και καταγραφές

Από το 2011 έως το 2016 οι πληροφορίες για το φρεάτιο της Χάρα-Χόρα παρέμεναν αποσπασματικές. Οι πρώτες πιο οργανωμένες εξερευνητικές αποστολές εμφανίστηκαν το 2017, όταν το ενδιαφέρον για την παράξενη δομή αναζωπυρώθηκε χάρη στις φωτογραφίες και τα βίντεο του Ρώσου ερευνητή και σπηλαιολόγου Alexander Sploshnov.

Ο Sploshnov, γνωστός για την τεκμηρίωση γεωλογικών και αρχαιολογικών τοποθεσιών στον Καύκασο, ηγήθηκε μιας μικρής αποστολής που περιλάμβανε εναέρια drone λήψη, 3D σάρωση και βιντεοσκόπηση του εσωτερικού του φρεατίου. Το υλικό του, που δημοσιεύθηκε στο διαδίκτυο το 2017, αποτέλεσε την πρώτη οπτικά πλήρη χαρτογράφηση του Khara-Khora Shaft και τη βάση για όλες τις επόμενες συζητήσεις.

Σύμφωνα με την αναφορά του Sploshnov, το άνοιγμα έχει οβάλ σχήμα, με κλίση περίπου 40 μοιρών και βάθος που εκτιμάται κοντά στα 80 μέτρα. Στο κάτω σημείο, η κάθοδος οδηγεί σε έναν ευρύτερο κεντρικό θάλαμο, ενώ τα τοιχώματα παρουσιάζουν αξιοσημείωτη ομαλότητα και κάθετη συμμετρία. Ο ίδιος σημείωσε ότι «η γεωμετρία του δεν μοιάζει τυχαία είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς τέτοια καθαρότητα γραμμών χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση».

Το βίντεό του, που προβλήθηκε σε ρωσικά επιστημονικά κανάλια και κοινοποιήθηκε ευρέως στα κοινωνικά δίκτυα, προσέδωσε διεθνές ενδιαφέρον στο φαινόμενο. Από εκείνη τη στιγμή, η Χάρα-Χόρα μετατράπηκε από τοπική περιέργεια σε γεωλογικό μυστήριο εθνικής κλίμακας, προσελκύοντας φωτογράφους, δημοσιογράφους και ανεξάρτητους ερευνητές.

 

Θεωρίες για την προέλευση

Η πιο λογική εξήγηση θεωρεί ότι το Khara-Khora Shaft είναι καρστικό φαινόμενο δηλαδή μια φυσική καταβόθρα που σχηματίστηκε λόγω διάλυσης του ασβεστόλιθου από υπόγεια ύδατα. Όμως η συμμετρία και η γεωμετρία του φρεατίου δεν συνάδουν με τα γνωστά παραδείγματα της περιοχής.

Άλλοι γεωλόγοι έχουν προτείνει ότι πρόκειται για κατακόρυφη τεκτονική ρωγμή που στη συνέχεια διαβρώθηκε, ενώ υπάρχει και η θεωρία της ανθρώπινης παρέμβασης, πιθανότατα παλαιάς γεώτρησης ή ορυκτολογικού άξονα της σοβιετικής περιόδου. Ωστόσο, καμία καταγραφή ή χαρτογράφηση της εποχής δεν αναφέρει τέτοια εργασία στην περιοχή.

Η πιο αμφιλεγόμενη θεωρία και η πιο δημοφιλής στα ρωσικά φόρουμ υποστηρίζει ότι το φρεάτιο είναι τεχνητό και ότι ανήκει σε αρχαία υπόγεια δίκτυα που εκτείνονται κάτω από τον Καύκασο. Σύμφωνα με τοπικούς θρύλους των Μπαλκάρων, «οι παλιοί θεοί κατέβαιναν στη γη από τα βουνά μέσα από κατακόρυφες τρύπες φωτός». Κάποιοι συσχέτισαν τη Χάρα-Χόρα με αυτές τις μυθολογικές πύλες.

 

Οι αποστολές του 2018 και 2019

Μετά την αποστολή Sploshnov, το 2018 διοργανώθηκε μια νέα επιστημονική εξερεύνηση με τη συμμετοχή μελών του Ινστιτούτου Γεωλογίας του Πανεπιστημίου του Βλαντικαφκάζ και του τοπικού σπηλαιολογικού συλλόγου SpeleoKavkaz.

Η ομάδα πραγματοποίησε τοπογραφική αποτύπωση, δειγματοληψία πετρωμάτων και ανάλυση μαγνητικού πεδίου. Τα πρώτα αποτελέσματα έδειξαν υψηλή συγκέντρωση σιδηρούχων ορυκτών στα τοιχώματα γεγονός που ενδέχεται να εξηγεί τις ανωμαλίες στις πυξίδες και στα μετρητικά όργανα των προηγούμενων επισκεπτών.

Το 2019, ομάδα του Πανεπιστημίου του Νοβοσιμπίρσκ χρησιμοποίησε LiDAR για λεπτομερή χαρτογράφηση του εσωτερικού, αποκαλύπτοντας ότι το φρεάτιο συνεχίζει υπόγεια με δεύτερο, στενότερο κανάλι. Αυτό το εύρημα ενίσχυσε τις υποψίες ότι η κατασκευή ίσως δεν είναι εντελώς φυσική.

 

Μαρτυρίες και ανεξήγητα φαινόμενα

Οι τοπικοί κάτοικοι της περιοχής Μπέζενγκι περιγράφουν περίεργες παρατηρήσεις γύρω από το φρεάτιο:

– Μεταλλικό βουητό τις νύχτες με καθαρό καιρό.

– Ανεξήγητα μαγνητικά φαινόμενα στα κινητά τηλέφωνα.

– Ξαφνικές μεταβολές στη θερμοκρασία σε ακτίνα 20 μέτρων.

Το 2018 μια ομάδα από το Kavkaz GeoForum ανέφερε ότι τα όργανα καταγραφής ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας έδειξαν παλμική δραστηριότητα, παρόμοια με αυτή που παρατηρείται σε γεωλογικά ενεργές περιοχές. Ωστόσο, δεν έχουν επιβεβαιωθεί σεισμικά φαινόμενα ή φυσικές εκρήξεις κοντά στο σημείο.

 

Η τελευταία αποστολή και τα μελλοντικά σχέδια

Η πιο πρόσφατη επίσημη εξερεύνηση έγινε το 2023, από ομάδα γεωλόγων και φωτομετρών του Πανεπιστημίου της Αγίας Πετρούπολης. Η αποστολή επικεντρώθηκε στην ακριβή μέτρηση του βάθους (83 ± 2 μέτρα) και στη σύνθεση των πετρωμάτων. Τα δεδομένα τους έδειξαν υψηλή παρουσία ολιβίνη και μαγνητίτη, κάτι που υποδεικνύει ότι το φρεάτιο ίσως αποτελεί σημείο ηφαιστειακής εκτόνωσης που κατέρρευσε.

Για το μέλλον, υπάρχει σχέδιο να εγκατασταθεί αυτόματος αισθητήρας παρακολούθησης μαγνητικού πεδίου και θερμικής μεταβολής, καθώς και να επιχειρηθεί ρομποτική κατάβαση με drone τύπου “spider-crawler” που θα στείλει το Ινστιτούτο RosGeoTech το 2026.

Στόχος είναι να ληφθούν εικόνες του κατώτερου θαλάμου, όπου σύμφωνα με το LiDAR υπάρχει πιθανώς δεύτερο επίπεδο κοιλότητας.

 

Μύθος, λαογραφία και πολιτισμική ανάγνωση

Η Χάρα-Χόρα έχει ενσωματωθεί στη λαογραφία της περιοχής. Οι παλαιότεροι μιλούν για «πύλη των προγόνων», ενώ νεότερες ιστορίες τη συνδέουν με ανεξήγητες εξαφανίσεις ζώων και παράξενες σκιές στο φως του φεγγαριού. Μολονότι αυτά εντάσσονται περισσότερο στη μυθοπλασία, αντικατοπτρίζουν τον σεβασμό και τον φόβο που εμπνέει το φαινόμενο στους κατοίκους.

Για τους νεότερους ερευνητές, το φρεάτιο συμβολίζει κάτι άλλο, τη σύγκρουση του μύθου με την επιστήμη, του άγνωστου με το αποδείξιμο. Όπως σημείωσε σε συνέντευξή του ο γεωλόγος Sergei Belyaev, «η Χάρα-Χόρα είναι ένα σημείο όπου η φαντασία αγγίζει το ρήγμα της Γης».

 

Ό,τι κι αν είναι τελικά το Khara-Khora Shaft γεωλογική ιδιομορφία, αρχαία κατασκευή ή κάτι ενδιάμεσο η ύπαρξή του θυμίζει ότι ο πλανήτης εξακολουθεί να κρύβει σημεία που αψηφούν τη λογική. Σε μια εποχή που η τεχνολογία μοιάζει να έχει χαρτογραφήσει τα πάντα, τέτοιες δομές μας υπενθυμίζουν ότι η Γη δεν έχει καταγραφεί ολόκληρη.

Όπως είπε ο Alexander Sploshnov το 2017, κοιτάζοντας για πρώτη φορά μέσα στο σκοτεινό άνοιγμα:

«Δεν ξέρω τι υπάρχει εκεί κάτω. Αλλά ξέρω πως ό,τι κι αν είναι, δεν θέλει απλώς να το κοιτάξουμε θέλει να το καταλάβουμε.»