Με ενα τρίλεπτο video θα εχεις μαζί σου ”για πάντα ” τους δικούς σου. Η διαμάχη που προκλήθηκε απο το διαφημιστικό video της 2wai.ai

Με ενα τρίλεπτο video θα εχεις μαζί σου ”για πάντα ” τους δικούς σου. Η διαμάχη που προκλήθηκε απο το διαφημιστικό video της 2wai.ai

Υπάρχουν στιγμές όπου η τεχνολογία δεν κάνει απλώς ένα βήμα μπροστά κάνει ένα άλμα πάνω από μια γραμμή που δεν είμαστε καν βέβαιοι ότι θέλουμε να περάσουμε. Το πρόσφατο διαφημιστικό της 2Wai.ai είναι ακριβώς ένα τέτοιο άλμα. Όχι τόσο τεχνολογικό, αυτό πια είναι σχεδόν αναμενόμενο αλλά συναισθηματικό, ηθικό, υπαρξιακό. Ένα βίντεο ενός λεπτού που κατάφερε να ξεκλειδώσει μέσα σε λίγες ώρες ένα ηφαίστειο συζητήσεων, αντιδράσεων, φόβων, αστείων, αλλά και μια βαθιά, σχεδόν αναπόφευκτη αίσθηση ότι «κάτι αλλάζει… και κουνιέται κάτω απ’ τα πόδια μας».

Αν δεν το έχεις δει, το concept είναι απλό και για αυτό ακριβώς τόσο επικίνδυνα αποτελεσματικό. Μια κόρη, μια γιαγιά, μια κάμερα. Τρία λεπτά. Και μετά… για πάντα.

Και κάπου εκεί, η υπόλοιπη ανθρωπότητα κάνει ένα πολύ μακρόσυρτο «εχμ…».

Tο διαφημιστικό video της 2wai.ai

Το promo της 2Wai δείχνει μια γυναίκα μιλάει στην γιαγιά της ή, μάλλον, σε ένα ψηφιακό ολογραφικό avatar της. Το σκηνικό αλλάζει, οι εποχές περνούν, η κόρη γίνεται μητέρα, μετά γιαγιά. Το παιδί της μεγαλώνει, αλλά η ψηφιακή γιαγιά παραμένει ίδια. Σταθερή. Αθάνατη. Χωρίς ρυτίδες, χωρίς φθορά, χωρίς τα βάσανα της πραγματικής ηλικίας.

Στο τέλος πέφτει η «βόμβα»:

«This was created from a three-minute video we captured of her years ago.»

Και μετά το motto:

“With 2Wai, three minutes can last forever.”

Ο συνιδρυτής, ο Calum Worthy, το συνοδεύει με δηλώσεις για το πώς η 2Wai «χτίζει ένα ζωντανό αρχείο της ανθρωπότητας». Σαν να εκφωνεί την πρώτη πρόταση ενός νέου ευαγγελίου της μεταθνητότητας.

Είναι μια από εκείνες τις στιγμές όπου συνειδητοποιείς ότι το μέλλον δεν έρχεται πάντα με laser, neon και ιπτάμενα αυτοκίνητα. Μερικές φορές έρχεται με μια εφαρμογή στο iPhone.

Τι υπόσχεται η τεχνολογία

Η 2Wai ισχυρίζεται ότι μπορεί να δημιουργήσει HoloAvatars από μικρά βίντεο, ήχο και κείμενο. Μόνο λίγα λεπτά υλικού αρκούν για να στηθεί ένα πλήρες ψηφιακό μοντέλο που απαντάει σε πραγματικό χρόνο, σε πολλές γλώσσες, με προσωποποιημένες μνήμες και μοτίβα ομιλίας.

Οι δημιουργοί λένε επίσης πως μεγάλο μέρος της επεξεργασίας γίνεται on-device, ώστε να αποφεύγονται «παραληρήματα» του AI και να προστατεύονται τα δεδομένα. Το σύστημα βρίσκεται σε beta αποκλειστικά για iOS, και το μοντέλο χρήσης θα γίνει προφανώς συνδρομητικό.

Και κάπου εκεί αρχίζουν τα ερωτήματα.

Διότι μια τεχνολογία που υπόσχεται «να κρατήσει για πάντα κάποιον που χάσαμε», δεν είναι απλώς άλλη μια νέα εφαρμογή. Είναι κάτι που ακουμπάει τα πιο ευαίσθητα, ανεπεξέργαστα σημεία της ανθρώπινης εμπειρίας. Και εκεί ακριβώς αρχίζουν οι τριγμοί.

Είναι βοήθεια ή παρέμβαση στο πένθος;

Η πιο συχνή αντίδραση όσων είδαν το βίντεο:

«Αυτό είναι σκοτεινό.»
«Dystopian.»
«Αυτή είναι η πιο Black Mirror στιγμή του 2025.»

Η υπόθεση ότι μπορείς να συνεχίσεις να μιλάς με κάποιον που πέθανε, ακούγεται σε πρώτη ανάγνωση παρήγορη. Αλλά αν το δεις λίγο πιο βαθιά, φέρνει ένα τεράστιο ψυχολογικό φορτίο.

Το πένθος έχει μια οργανική καμπύλη: σοκ, άρνηση, πόνο, αποδοχή, μνήμη. Δεν είναι εύκολη, αλλά είναι ανθρώπινη.

Τι συμβαίνει όμως αν εμφυτεύσεις στη μέση αυτής της καμπύλης ένα avatar που απαντάει; Που μιλάει; Που ίσως αναπαράγει το ύφος, τις λέξεις, τα μικρά ιδιώματα του ανθρώπου σου;

Πολλοί ειδικοί της ψυχικής υγείας έχουν τονίσει ότι αυτό μπορεί:

– Να καθυστερήσει την συνειδητοποίηση της απώλειας

– Να δημιουργήσει συναισθηματική εξάρτηση

– Να θολώσει τη γραμμή ανάμεσα σε μνήμη και κατασκευή

Γιατί τότε τι είναι ο «ψηφιακός παππούς»;
Η μνήμη σου;
Η τεχνητή φωνή ενός μοντέλου;
Ή κάτι τρίτο, ενδιάμεσο, που σε κρατάει δεμένο σε μια κατάσταση που δεν τελειώνει ποτέ;

Οι άνθρωποι δεν είναι αρχεία backup. Και ούτε το πένθος είναι bug που διορθώνεται με patch.

Συναίνεση, μπορούμε να αναστήσουμε κάποιον χωρίς να το θέλει;

Από τις πιο εύλογες και πιο βαριές ηθικές ενστάσεις.

Αν κάποιος δεν έχει δώσει ρητή, συνειδητή συναίνεση για να γίνει avatar μετά θάνατον, τότε ποιος αποφασίζει; Η οικογένεια; Ο πλησιέστερος συγγενής; Οποιοσδήποτε βρεθεί να έχει ένα παλιό βίντεο στο κινητό;

Είναι αποδεκτό να βάζουμε λόγια στο στόμα κάποιου που δεν μπορεί να τα αρνηθεί;
Τι σημαίνει «δικαίωμα στην εικόνα» όταν η εικόνα δεν πεθαίνει μαζί με εμάς;

Από νομική άποψη, η περιοχή είναι απόλυτα θολή. Η νομοθεσία για τα προσωπικά δεδομένα των νεκρών είναι ασαφής, διαφορετική από χώρα σε χώρα, και σε πολλές περιπτώσεις ανύπαρκτη.

Και η 2Wai δεν λύνει το θέμα απλώς το προσπερνάει.

Ψυχική εξάρτηση και ψευδείς αναμνήσεις

Ένα ακόμη σημείο που πολλοί επισημαίνουν:

Οι ψηφιακές «αναβιώσεις» δεν είναι ουδέτερες. Δεν παίζουν απλώς ρόλο άψυχου memorial video.

Αλληλεπιδρούν.
Απαντούν.
Βγάζουν συναίσθημα που μοιάζει με το συναίσθημα του πραγματικού ανθρώπου.

Και εκεί μπορεί να δημιουργηθεί:

– Συναισθηματική εξάρτηση,

– Δέσιμο με κάτι που δεν είναι πραγματικός άνθρωπος,

– Αλλοίωση της μνήμης, καθώς οι χρήστες δυσκολεύονται να ξεχωρίσουν τις αληθινές αναμνήσεις από όσα «τους είπε» το avatar.

Μια γιαγιά που στην πραγματικότητα ποτέ δεν θα έλεγε «είμαι περήφανη για σένα», γίνεται avatar μιας γιαγιάς που το λέει απλά επειδή το μοντέλο υπολογίζει ότι αυτό περιμένεις.

Μπορεί να είναι παρηγορητικό.
Μπορεί να είναι παραπλανητικό.
Μπορεί να είναι επικίνδυνο.

Η εμπορευματοποίηση του πένθους

Το πιο κυνικό αλλά και αναπόφευκτο σημείο:

Όλο αυτό θα είναι συνδρομητικό.

Η αθανασία όχι ως φιλοσοφικό ερώτημα, αλλά ως microtransaction.
Πληρώνεις για να συνεχίσεις να έχεις κάποιον «μαζί σου».
Πληρώνεις για να υπάρχει η φωνή του, η εικόνα του, οι αντιδράσεις του.
Πληρώνεις για να παραμένει «ενεργοποιημένο» κάτι που δεν είναι άνθρωπος, αλλά έχει την εικόνα του ανθρώπου σου.

Δύσκολο να μην το δεις σαν εμπορική εκμετάλλευση του πιο ευάλωτου σημείου της ανθρώπινης εμπειρίας: το πένθος.

Αυτό δεν είναι δυστοπία. Είναι λογιστήριο.

Το νομικό ζήτημα

Ακόμη κι αν αφήσουμε την ηθική και την ψυχολογία στην άκρη, η καθαρά νομική διάσταση είναι αχαρτογράφητο έδαφος.

– Ποιος έχει δικαίωμα στη μεταθανάτια χρήση της εικόνας;

– Πώς προστατεύονται τα ευαίσθητα δεδομένα ενός ανθρώπου που δεν ζει;

– Τι συμβαίνει αν το avatar παράγει συκοφαντικούς ή ψευδείς ισχυρισμούς;

– Τι γίνεται όταν το AI θα συνεχίσει να «μιλάει» εξ ονόματος κάποιου που δεν μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του;

Κανένας νόμος αυτή τη στιγμή δεν είναι πραγματικά δοκιμασμένος για κάτι τέτοιο, και η 2Wai δείχνει πλήρη αυτοπεποίθηση πως «θα το δούμε στην πορεία».

Αυτό το «στην πορεία» είναι ίσως και το πιο επικίνδυνο στοιχείο της υπόθεσης.

Οι πρώτες αντιδράσεις

Το promo έγινε viral σχεδόν στιγμιαία. Κάπου 22 εκατομμύρια views στο X, χιλιάδες σχόλια, memes, αντιδράσεις, αναλύσεις.

Ο τόνος;
Από ξεκάθαρα τρομαγμένος μέχρι εντελώς σαρκαστικός.
Κάποιοι το είδαν ως «την αρχή του τέλους».
Κάποιοι άλλοι το είδαν ως «ένα όμορφο μέλλον όπου οι άνθρωποί μας μένουν μαζί μας».
Κάποιοι τρίτοι το θεώρησαν απλώς marketing για να τραβήξει την προσοχή.

Αλλά υπάρχει ένα κοινό στοιχείο:
Όλοι κατάλαβαν ότι αυτό δεν είναι απλή εφαρμογή. Είναι κάτι που ξεπερνάει την τεχνολογία και αγγίζει τα θεμέλια του τι σημαίνει άνθρωπος.

Τι δεν εχουμε ακόμα

Και όμως, μέσα σε όλο αυτό τον θόρυβο, υπάρχουν δύο μεγάλα κενά:

1. Δεν υπάρχει σοβαρή τοποθέτηση ειδικών.
   Κανένα πλήρες review από ψυχολόγους, νευροεπιστήμονες, ερευνητές πένθους, νομικούς. Το debate κινείται κυρίως σε δημοσιογραφικό και κοινωνικό επίπεδο.
2. Δεν υπάρχει επίσημη απάντηση από την εταιρεία στις ηθικές ενστάσεις.
   Ο Worthy έκανε tweets για το όραμα, αλλά όχι πραγματική απάντηση στα ερωτήματα που καίνε όλους.

Και όσο παραμένουν τα κενά, τόσο μεγαλώνει ο φόβος και η περιέργεια.

Το μέλλον που υποψιαζόμασταν… εγινε beta version

Το διαφημιστικό της 2Wai δεν μας δείχνει το μέλλον, μας δείχνει τον τρόπο με τον οποίο προοριζόμαστε να το συνηθίσουμε. Σήμερα είναι η γιαγιά που μιλάει σε ένα παιδί, αύριο είναι ένας σύζυγος, ενας φίλος, ενα δημόσιο πρόσωπο.

Μεθαύριο; Ένα ολόκληρο οικογενειακό γενεαλογικό δέντρο από avatars που δεν πέθαναν ποτέ.

Το ερώτημα δεν είναι αν μπορούμε.
Ούτε αν θα το κάνουμε.

Το ερώτημα είναι:
Πρέπει;
Και, κυρίως, ποιος αποφασίζει;

Γιατί όταν μια εταιρεία υπόσχεται να «κρατήσει ζωντανές» τις αναμνήσεις μας, μπαίνουμε σε μια νέα εποχή, μια εποχή όπου η μνήμη γίνεται υπηρεσία, το πένθος δυνατότητα premium, και ο θάνατος… απλώς ένα τεχνικό εμπόδιο.

Ίσως κάπου μέσα μας ξέρουμε ότι η θνητότητα είναι μέρος της αφήγησης.

Και κάθε απόπειρα να την εξαφανίσουμε, ίσως να μας αφαιρεί κάτι βαθύτερο, την ικανότητα να ζούμε και να αντιμετοπίζουμε το βάρος του ότι όλα κάποτε τελειώνουν.

Η 2Wai μας υπόσχεται ότι «τρία λεπτά μπορούν να κρατήσουν για πάντα».

Αλλά το «για πάντα» είναι μια βαριά υπόσχεση και ίσως, τελικά, να μην είναι υπόσχεση που θέλουμε από έναν αλγόριθμο.